Afwachten met opereren bij galstenen in veel gevallen veilig

Galblaasverwijderingen leveren niet altijd het gewenste resultaat. Patiënten komen vaak terug met klachten van buikpijn. Zij blijken niet geholpen te zijn met hun operatieve ingreep. “Uit de initiële SECURE-studie van hoofdonderzoeker Philip de Reuver uit 2019 wisten we al dat een jaar na de ingreep slechts 60% van de patiënten pijnvrij was. Nu wilden we graag onderzoeken hoe dat vijf jaar na de behandeling zou zijn,” vertelt Daan Comes, arts-promovendus aan het Radboudumc.

In de SECURE-studie uit 2019 werd aangetoond dat de huidige selectiecriteria voor het ondergaan van een galblaasverwijdering, een operatie die in Nederland jaarlijks zo’n 25.000 keer wordt uitgevoerd, tekortschieten. “In die studie werden twee groepen patiënten met elkaar vergeleken: één groep die de standaardbehandeling kreeg, namelijk een galblaasverwijdering en één groep waarin een terughoudend beleid werd gevolgd. In de groep met het terughoudende beleid werd alleen geopereerd als dat strikt noodzakelijk was. Na één jaar had een derde van de patiënten in beide groepen nog steeds buikklachten.

Vijf jaar later

“Ons vervolgonderzoek, waarbij we de patiënten vijf jaar later hebben opgevolgd, bevestigt deze bevindingen. Zelfs na vijf jaar was er geen verschil in pijnklachten tussen de groep die de standaardbehandeling kreeg en de groep met het terughoudende beleid. Belangrijk om daarbij op te merken is dat het terughoudende beleid niet leidde tot een toename van complicaties door galstenen. Dit toont aan dat een terughoudend beleid veilig is”, legt Comes uit.

Criteria voor een galblaasverwijdering

De initiële SECURE-studie was de eerste stap naar betere selectiecriteria voor een galblaasverwijdering. Voorheen werden patiënten voornamelijk geselecteerd op basis van de volgende criteria:

• Er is sprake van koliekpijn;
• De pijn is gelokaliseerd in rechterbovenquadrant of maagkuiltje;
• De pijn houdt minstens 15 tot 30 minuten;
• De pijn straalt uit naar de rug;
• Er is een positieve reactie op pijnstilling (NSAID’s).

Echter bleek dat deze criteria onvoldoende voorspellend waren of patiënt pijnvrij zou zijn na een cholecystectomie. “Daar komt bij dat we nu ook kijken naar patiëntkarakteristieken, pijnkarakteristieken en de aan- of afwezigheid van zuurbranden of obstipatie naast de aanwezigheid van galstenen. Door niet alleen naar pijnkarakteristieken te kijken, kunnen we patiënten beter selecteren voor de operatie.
Het is belangrijk om uit te sluiten of de klachten niet eerder passend zijn voor dyspepsie en/of prikkelbaar darmsyndroom, gezien 30% van de patiënten met galstenen ook andere buikklachten hebben.”

“Uiteraard zijn er mensen met terugkerende koliekpijn die wél geholpen zijn met een operatie”

Afwachten met opereren

“Als er inderdaad ook andere klachten bestaan, is het goed mogelijk terughoudend te zijn met opereren. Je kunt dan eerst deze klachten behandelen, alvorens een patiënt door te verwijzen naar de ok voor het verwijderen van de galblaas”, legt Comes uit. “Uiteraard zijn er mensen met terugkerende koliekpijn die wél geholpen zijn met een operatie. Die zie je na zo’n ingreep ook niet meer terug met hun oude klachten op de poli. Er is echter een grote groep patiënten die niet geholpen is met deze operatie omdat deze de klachten niet verhelpt. En díe operaties, die wil je voorkomen,” zegt Comes.

Vervolgonderzoek

Een nieuwe studie, SECURE 2, start in januari 2025. “In dit onderzoek richten we ons op de effecten van leefstijlinterventie bij patiënten met buikpijn en galstenen, bij wie een operatie waarschijnlijk niet effectief zal zijn. Verder wordt er onderzocht of cholecystectomie een causaal verband heeft met het metabool syndroom. Aan dit onderzoek doen patiënten mee met klachten van galstenen. De helft is geopereerd en de andere helft niet. Gedurende twee jaar worden testen gedaan om te kijken wat de impact van de operatie is geweest op het ontwikkelen van metabool syndroom en leververvetting.”

“Daarnaast wordt er gewerkt aan een gepersonaliseerde keuzehulp voor patiënten met galstenen, maagklachten en Prikkelbare Darm Syndroom. We onderzoeken of de keuzehulp patiënten helpt, op weg naar minder klachten en minder zorggebruik.”

“Belangrijk is dat arts en patiënt samen beslissen of een galblaasoperatie nodig is”

Aanpassing van de richtlijn

“Graag zou ik zien dat de huidige richtlijn voor het verwijderen van de galblaas, die stamt uit 2016, een update krijgt. De nieuwe criteria en inzichten mogen daarin worden opgenomen om zo tot betere beslissingen te komen. Galstenen komen veel voor en de klachten zijn niet altijd even specifiek. Belangrijk is dat arts en patiënt samen beslissen of een galblaasoperatie nodig is, aangezien dit niet altijd de aangewezen oplossing hoeft te zijn. Het eerst uitsluiten en zo nodig behandelen van andere mogelijke oorzaken van de klachten kan veilig en zonder extra complicaties”, zo besluit Comes.

Lees meer over: