Alertheid geboden op corona bij zwangeren wegens ernstige placentaire afwijkingen

SARS-CoV-2 kan ongemerkt de placenta van zwangere vrouwen aantasten, met foetale nood, vroeggeboorte en overlijden tot gevolg. Tot die conclusie kwamen gynaecoloog-perinatoloog Sam Schoenmakers (Erasmus MC) en collega’s onlangs. Een studie die stof deed opwaaien. “Klinische corona-symptomen hebben de vrouwen zelden, hooguit een snotneus. Dat maakt het lastig om te herkennen.”

Samen met andere onderzoekers van het Erasmus MC en het LUMC analyseerde gynaecoloog-perinatoloog dr. Sam Schoenmakers histologische veranderingen aan de placenta van 36 zwangeren die een besmetting met covid doormaakten. “Je kunt natuurlijk zeggen: 36 placenta’s, dat is geen grote onderzoeksgroep. Intussen hebben we er veel meer gezien, maar we zijn in april gestopt met includeren omdat het belangrijk was onze bevindingen tijdig naar buiten te brengen”, vertelt Schoenmakers. Want die bevindingen logen er niet om: moeders die corona krijgen, lopen het risico op ernstige problemen met hun placenta.

Combinatie van afwijkingen

“SARS-CoV-2 leidt tot een combinatie van placentaire afwijkingen”, zegt Schoenmakers. “Allereerst zien we een ernstige ontsteking aan de maternale kant van de placenta, een diffuse, chronische intervillositis. Ook is er sprake van perivilleuze fibrineneerslag, wat het oppervlak verkleint waarmee de maternale kant van de placenta voedingsstoffen en zuurstof doorgeeft aan de foetale kant. Daarbij komt nog necrose van de placentavlokken.”

“Sinds mei zijn er in de regio Rotterdam-Leiden al tien baby’s overleden aan de placentaire COVID-problematiek. En een heel aantal baby’s is met een spoedkeizersnede gehaald”

Foetale nood en sterfte

Deze aspecten samen maken dat de ongeboren kinderen door het zuurstoftekort in ernstige foetale nood kunnen komen. “Stellen we foetale nood vast met een CTG, dan is een snelle geboorte noodzakelijk. Dat kan dus een vroeggeboorte betekenen”, licht Schoenmakers toe. “Maar het kan ook leiden tot intra-uteriene sterfte. Sinds mei dit jaar zijn er in de regio Rotterdam-Leiden al tien baby’s overleden aan de placentaire COVID-problematiek. En een heel aantal baby’s dat met een spoedkeizersnede gehaald moest worden vanwege foetale nood.”

Maternale kant

Schoenmakers kwam de relatie tussen SARS-CoV-2 en placenta-afwijkingen op het spoor toen hij een zwangere vrouw op het spoedspreekuur zag die haar baby minder voelde bewegen. Na de spoedkeizersnede liet hij de placenta onderzoeken door de patholoog en werd de COVID-besmetting ontdekt. “Het virus zit dus echt in de placenta, maar alleen aan de maternale kant. Net als bij andere virussen en bacteriën komt SARS-CoV-2 praktisch niet bij het kind terecht. Klinische symptomen van corona hebben de vrouwen in ons onderzoek zelden, hooguit een snotneus. Dat maakt het dus lastig om problemen aan de placenta als gevolg van corona te herkennen”, aldus Schoenmakers.

“Vraag je zwangere patiënten of ze zich laten testen bij klachten en om zich bij jou te melden als ze besmet blijken”

Marker

Daarbij komt dat de placentaire COVID-handtekening ook niet zichtbaar is op een echo. Patholoog Lotte van der Meeren: “Zelfs niet alle pathologen herkennen deze placenta’s. Dat komt doordat je de combinatie van afwijkingen moet herkennen en aanvullende kleuringen moet doen. Deze combinatie van afwijkingen met CD20+ B-cellen is nog niet eerder gedocumenteerd bij infecties in de placenta. Je moet dus weten wat je zoekt.” Schoenmakers adviseert zijn collega-gynaecologen dan ook om bij een onverwacht slechte uitkomst van een zwangerschap de placenta te laten controleren op de aanwezigheid van deze combinatie en de marker.

Testen en vaccineren

Aan vakgenoten, verloskundigen en patiënten zelf wil de gynaecoloog-perinatoloog meegeven om alert te zijn op een mogelijke coronabesmetting. “Vraag je patiënten of ze zich laten testen bij klachten en om zich bij jou te melden als ze besmet blijken. Geef ook voorlichting over vaccineren. Als je je niet laat vaccineren, dan bestaat er dus een risico op ernstige COVID-19 en mogelijke complicaties door placentaire afwijkingen. We willen vrouwen niet onnodig bang maken, vooral ook omdat we niet weten wíé met COVID nu wel of niet een aangetaste placenta oplopen. Maar alertheid is belangrijk.”

SARS-CoV-2 in bloed

Schoenmakers wil nog verder onderzoeken hoe het kan dat SARS-CoV-2 bij zwangere vrouwen verder het lichaam binnendringt dan uitsluitend de neus-keelholte en de longen. “Uit bloedonderzoek bij vrouwen met een placentaire COVID-afwijking blijkt dat het virus zich in de bloedbaan bevindt. Tevens zijn er uitstrijkjes gedaan die laten zien dat het virus zich ook in de vagina kan bevinden”, vertelt hij. “Hoe dit precies werkt, is nu nog niet duidelijk.”

“We hebben er nog veel te weinig zicht op hoe vaak babysterfte door COVID-placenta’s gebeurt en dat is natuurlijk wel van groot belang voor de geboortezorg”

Registratie

Daarnaast werken Schoenmakers en zijn collega’s samen met een groot pathologisch lab in Amerika, dat onder leiding staat van professor David Schwartz van de University of Maryland. Hij is gespecialiseerd in afwijkingen aan de placenta en houdt zich dan ook bezig met de gevolgen van coronabesmettingen voor zwangeren. “Schwartz is begonnen om de babysterfte door COVID-placenta’s in de Verenigde Staten en Europa op te schrijven. Hoognodig, want daar is nu nog geen specifieke registratie van. We hebben er met elkaar nog veel te weinig zicht op hoe vaak dit eigenlijk gebeurt en dat is natuurlijk wel van groot belang voor de geboortezorg.”

Lees meer over: