DOQ

Alle hens aan dek voor een open toekomst voor ieder kind

Kinderarts-intensivist Koen Joosten en kinder- en jeugdartsen Brita de Jong-van Kempen, Anne van Els en Wendela Leeuwenburgh-Pronk doen in een opiniestuk een maatschappelijke oproep voor het welzijn van kinderen tijdens COVID-19.

Kinderen hebben recht op een open toekomst. Door COVID-19 staat dat recht onder druk, ook in Nederland. Onnodige bijkomende schade aan de gezondheid en het welzijn van een kind kan in negatieve zin bepalend zijn voor zijn of haar toekomst. Dit is niet aanvaardbaar. Kinderen kunnen hun stem niet laten horen, kinder- en jeugdartsen hebben de taak om voor de gezondheidsbelangen van kinderen op te komen en hun stem te vertegenwoordigen.

(bron foto pixabay)

Kinderrechtencrisis

“De coronacrisis draait steeds meer uit op een mondiale kinderrechtencrisis”, stelde onlangs de UN-gerelateerde Alliance for child protection in humanitarian action. Rapportages van kinderrechtenorganisaties Unicef en KidsRights maken hartverscheurend duidelijk wat dat betekent. Wereldwijd raken miljoenen kinderen door lockdowns, scholensluitingen, economische neergang en bezwijkende zorgsystemen verstoken van voldoende voeding, onderwijs, veiligheid, vaccinaties, medicijnen, gezondheidszorg en, meer in algemene zin, een open toekomst.

Het virus zelf is over het algemeen mild voor kinderen, maar de strijd ertegen raakt ze hard. Marc Dullaert, voormalig kinderombudsman en oprichter van kinderrechtenorganisatie KidsRights, verwoordde het in mei 2020 als volgt: “In deze pandemie lijken kinderen te zijn vergeten als een high risk group.” Een voorbeeld: in april 2020 telde Unicef 800 miljoen kinderen die niet naar school gingen. Voor bijna de helft daarvan betekende dat tevens geen dagelijkse schoolmaaltijd, voor velen de enige voedzame maaltijd van de dag.

Situatie Nederland

Als kinder- en jeugdartsen haalden we aanvankelijk opgelucht adem, toen in maart het bewijs zich opstapelde dat het nieuwe coronavirus op kinderen veel minder vat heeft dan op volwassenen. Maar al snel maakte die opluchting plaats voor zorgen over de bijkomende schade. De noodzakelijke maatregelen om de eerste golf in te dammen hadden, in Nederlands perspectief, grote gevolgen voor het welzijn en de gezondheid van kinderen.

Onderzoeksresultaten

In de afgelopen (relatief rustige) maanden zijn steeds meer onderzoeksresultaten beschikbaar gekomen over de gevolgen van die maatregelen. Denk aan de afschaling van de reguliere zorg tijdens de eerste golf, het sluiten van scholen en sportvoorzieningen, het wegvallen van dagbesteding en bezoekregelingen in de gehandicaptenzorg en social distancing in het algemeen. Wij hebben de meest relevante resultaten geanalyseerd en concluderen daaruit dat de impact van de pandemie op de fysieke, cognitieve, emotionele en sociale ontwikkeling van kinderen substantieel is.

Er zijn ook positieve geluiden. Zo tonen kinderen ook hun veerkracht, vaart een aantal kinderen wel bij thuisonderwijs en was een deel blij tijdens de lockdown hun ouders vaker te zien. Maar helaas overheerst een negatief beeld.

Kinderen zijn voor hun welzijn, groei en ontwikkeling afhankelijk van onderling contact en interactie met volwassenen die belangrijk voor hen zijn. Dat geldt zeker voor kwetsbare kinderen. De maatregelen van de lockdown, gekenmerkt door thuisblijven en afstand houden, belemmerden dat contact en die interactie.

Buiten beeld

Bovendien konden kinderen buiten beeld raken, wat onveiligheid en/of leer- en ontwikkelingsachterstanden heeft opgeleverd en vergroot. De pandemie en de gevolgen daarvan raken kinderen in kwetsbare omstandigheden of met een beperking of aandoening harder dan andere kinderen, concluderen we in onze analyse.

Gelukkig drongen de beroepsorganisaties van kinderartsen, jeugdartsen en kinderpsychiaters tijdens de lockdown al snel aan op versoepeling van de crisismaatregelen waar deze onnodig de belangen van kinderen inperkten. Dat leidde onder meer tot heropening van kinderdagverblijven, basis- en later ook middelbare scholen en sportfaciliteiten voor kinderen.

Nu de tweede golf lijkt te zijn begonnen, is het van belang dat er niet nog meer onnodige schade bij kinderen ontstaat. De beste oplossing is natuurlijk dat iedereen zich weer aan de basisregels houdt. Afstand houden, drukte vermijden, thuisblijven bij klachten en je laten testen.

Gebeurt dit te weinig, dan moeten we erop toezien dat er geen nieuwe maatregelen komen die kinderen onnodig schaden, zoals het volledig sluiten van de basis- en middelbare scholen. We weten veel meer van het virus dan in februari en maart en kunnen dergelijke maatregelen daarom met nog meer autoriteit ontraden. Als er toch nieuwe maatregelen nodig zijn die kinderen raken, dan is het van belang de kwetsbare kinderen in beeld te hebben zodat met specifiek beleid ernstige achterstand of schade bij hen kan worden voorkomen.

In onze spreekkamers

Als kinder- en jeugdartsen gaan we steeds meer de gevolgen van de COVID-19 crisis terugzien in onze spreekkamers, maar ook in ons onderzoek. We zien de obese kinderen die nog meer zijn aangekomen door het vele thuiszitten, de kinderen die slachtoffer zijn geworden van huiselijk geweld en daar nu pas over durven te praten, kinderen die last hebben van spanningen thuis omdat vader of moeder geen werk meer heeft. En waarschijnlijk ook de kinderen die psychische klachten ontwikkelen door de coronamaatregelen.

De COVID-19 crisis heeft ons geleerd dat het onze taak als kinder- en jeugdartsen is om alerter te zijn op deze én andere, minder voor de hand liggende gevolgen van deze crisis. Ook vinden we dat de gevolgen met elkaar in kaart moeten brengen, bespreken en in overleg met onze beroepsorganisaties naar buiten brengen.

Daarnaast is het wenselijk dat we samen met beleidsmakers en ketenpartners in de zorg voor kinderen bijtijds suggesties doen hoe onnodige schade bij kinderen door coronabeleid te voorkomen is. Mooi voorbeeld daarvan is het pleidooi van Zorg voor de jeugd, een initiatief van onder andere het Nederlands Jeugd Instituut (NJI), om bij het opschalen van een veiligheidsregio naar een hogere alarmfase, van bijvoorbeeld ‘waakzaam’ naar ‘zorgelijk’, specifiek rekening te houden met de gevolgen voor specifieke groepen kinderen.

Pleitbezorger

Wij vinden dat niet alleen kinder- en jeugdartsen, maar ook alle andere artsen (en eigenlijk alle zorgverleners en maatschappelijk betrokken organisaties) in deze uitzonderlijke tijden de taak hebben om te bedenken wat ze kunnen doen om onnodige schade bij kinderen te voorkomen en pleitbezorger te zijn voor de belangen van kinderen.

Wij doen daarom het voorstel dat artsen tijdens elk consult specifieke aandacht hebben voor de mogelijke gevolgen van de COVID-crisis. Wij noemen dit de COVID-19-check: hoe gaat het met het kind in deze coronatijd? Wat heeft de coronapandemie veranderd in positieve zin? En wat in negatieve zin? Hebben de ouders hun baan nog? Zijn de ouders in staat thuisonderwijs te geven en zijn de middelen daarvoor beschikbaar?

Tevens doen we een oproep aan onze collega’s om in het publieke debat de kinder- en jeugdartsen te steunen waar zij opkomen voor de belangen van kinderen. Zoals dat voor het corona tijdperk bijvoorbeeld ook al gebeurde met thema´s als een rookvrije generatie en het recht op vaccinaties als voorwaarde om veilig op te kunnen groeien. Kinderen zijn de toekomst en ze verdienen onze onvoorwaardelijke steun.

Download de analyse.


Auteurs:

Prof. dr. Koen Joosten – kinderarts-intensivist, Erasmus MC-Sophia Kinderziekenhuis
Dr. Brita de Jong-van Kempen – kinder- en jeugdarts, kinderarts sociale pediatrie, Medisch Centrum Leeuwarden
Drs. Anne van Els – aios kindergeneeskunde, AmsterdamUMC-Emma Kinderziekenhuis
Drs. Wendela Leeuwenburgh-Pronk – kinderarts, AmsterdamUMC-Emma Kinderziekenhuis

De auteurs zijn verenigd in de Commissie Pleitbezorging, een denktank van kinder- en jeugdartsen voor de respectievelijke beroepsverenigingen. Zij schrijven dit opinieartikel en de onderliggende analyse op persoonlijke titel. 

Bron: Erasmus MC
Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

Casus: jonge patiënt met heftige oorpijn

De 9-jarige patiënt voor u heeft de hele nacht heftige oorpijn gehad rechts. Zijn gehoor is beiderzijds goed en hij heeft geen koorts. Hij is een weinig snotterig. Wat is uw diagnose?

In Search of Stories brengt levens­verhalen tot leven

Het onderzoeksproject ‘In Search of Stories’, geleid door oncoloog Hanneke van Laarhoven, brengt verhalen van ongeneeslijk zieke patiënten tot leven. “De analyse van deze verhalen biedt inzichten die met traditionele methoden vaak over het hoofd worden gezien.”

‘Het preferentiebeleid gaat binnen nu en vier jaar op de schop’

Het preferentiebeleid is volledig doorgeslagen en moet hoognodig op de schop, vindt Aad de Groot, directeur van Zorgverzekeraar DSW. “Het is lastig te berekenen, maar we vermoeden wel dat door de lage prijzen juist andere kosten kunnen toenemen.”

‘Het ziekenhuis kan ook zonder lachgas’

Nicolaas Sperna Weiland geeft inzicht in de duurzaamheid van lachgas. “Ik denk persoonlijk dat er ook andere pijnstilling voorhanden is om kortdurend comfort te geven. Vaak met betere pijnstillende effecten en minder nadelige milieueffecten.”

Stop met jezelf onder­mijnen: vijf stappen tegen het imposter syndroom

Bang om door de mand te vallen, prestatiegericht, conflictvermijdend? Veel jonge artsen hebben last van het imposter syndroom. Moniek de Boer geeft praktische tips. “Het ontwikkelen van een gezonde werk-privé balans en het accepteren van kwetsbaarheid is cruciaal.”

Casus: patiënt met huidkleurige papel op de rug

Een 54-jarige vrouw meldt zich bij de huisarts met een huidkleurige papel op de rug. Mevrouw heeft in haar voorgeschiedenis een basaalcelcarcinoom (BCC) gehad van het gelaat. In haar familie komt geen huidkanker voor. Wat is uw diagnose?

Waarom moet ik als arts aandacht hebben voor lhbtiq+?

Zichtbaarheid en veiligheid zijn belangrijk bij het omgaan met lhbtiq+-ers in de zorg, pleit longarts Karin Pool. Ze geeft praktische tips voor zorgverleners en zorginstellingen. “Met kleine aanpassingen, bijvoorbeeld in taalgebruik, maak je al een groot verschil.”

De overgang: hormoon­therapie helpt, maar is geen wonder­middel

Gynaecoloog Dorenda van Dijken promoot hormoontherapie bij overgangsklachten, maar noemt het geen wondermiddel voor de gezondheid op langere termijn. “We kunnen als artsen zeggen dat je de overgang moet omarmen, maar ik vind dat elke vrouw dat zelf bepaalt.”

Casus: man met opgezette en verkleurde gewrichten en zwelling linkeroor

Een 52-jarige man klaagt over pijnlijke en stijve handen. De gewrichten van beide handen en vingers zijn opgezet en blauw-paars verkleurd. Verder heeft hij klachten van moeheid en malaise. Hij heeft geen koorts. Wat is uw diagnose?

‘Iedereen heeft recht op zorg’

Ongedocumenteerde in je spreekkamer? Er is meer mogelijk dan je denkt, stellen Amarylle van Doorn en Daan Frehe. Een afwerende houding is hierbij als zorgverlener niet gewenst. “De enige voorwaarde is dat je jezelf bij het CAK moet aansluiten. Veel zorgaanbieders weten dat niet.”


0
Laat een reactie achterx