‘Arbeids­gerichte zorg hoort in de spreekkamer van medisch specia­listen’

Gezonde en duurzame arbeids­participatie is óók een zaak van de medisch specialist. Dat betoogt Annelies Boonen, hoogleraar reumatologie in het Maastricht UMC+. Zij is initiatiefnemer van de poli Werk en Gezondheid. Hier kunnen patiënten, met een verwijzing van hun specialist of verpleegkundig specialist, terecht met vragen over werk en inkomen. “Kort na een diagnose kunnen veel werkgerelateerde problemen nog binnen de gezondheidszorg worden opgelost.”

Werk zorgt voor inkomen, sociale contacten, zingeving, persoonlijke groei en ontwikkeling. En draagt daarnaast vaak bij aan de gezondheid. Als mensen door ziekte niet meer kunnen werken, kost dat de maatschappij veel geld. “Ik doe onderzoek naar de invloed van reumatische aandoeningen op arbeidsparticipatie”, vertelt Boonen. “Wat zijn risicofactoren voor uitval? Hoe kunnen mensen aan het werk blijven? Met de uitkomsten probeer ik patiënten te helpen. Sommige patiënten die ik al langer behandel vertelden dat ze waren afgekeurd voor werk. Daar schrok ik erg van. Ik ben op zoek gegaan naar een manier om de uitkomsten van mijn onderzoek beter te vertalen naar de praktijk.”

Gespecialiseerde verpleegkundige

Dat resulteerde eind 2023 in de oprichting van de poli Werk en Gezondheid. De poli wordt de komende twee jaar met een implementatie-subsidie geëvalueerd en is momenteel één dag per twee weken open. “Artsen en verpleegkundig specialisten kunnen in ons ziekenhuis hun patiënten doorverwijzen naar de poli. We hebben trainingsmateriaal gemaakt dat helpt het onderwerp ‘werk’ bespreekbaar te maken”, legt Boonen uit. “Op de poli werkt een verpleegkundige, gespecialiseerd in bedrijfsgeneeskunde. Zij beantwoordt vragen als: hoe kan ik op mijn werk bespreken dat mijn werkuren of -taken niet meer bij mij passen? Moet ik daarbij aangeven dat ik een chronische aandoening heb? Soms zijn er patiënten met ingewikkelder juridische of financiële vragen. Voor hen kan een UWV-arts naar de poli komen.”

Bedrijfsarts

Is het niet de verantwoordelijkheid van de bedrijfsarts dat werknemers op een zo gezond mogelijke manier aan het werk kunnen blijven? “Bedrijfsartsen zijn heel belangrijk en wij werken nauw met hen samen”, reageert Boonen. “Maar steeds meer mensen hébben helemaal geen bedrijfsarts. Denk aan zzp’ers en flexkrachten. Anderen willen even kort iets bespreken, zonder dat er meteen een dossier voor de werkgever wordt aangemaakt. Meestal is het ook niet nodig dat een patiënt meteen na de diagnose naar de bedrijfsarts gaat. In de eerste fase van ziekte kunnen veel werkgerelateerde problemen nog binnen de gezondheidszorg worden opgelost.”

“Ik juich elk initiatief toe, maar heb zelf bewust voor een poli gekozen”

Patiëntendossier

Ook andere ziekenhuizen in ons land werken aan arbeidsgerichte zorg. Boonen: “De visie is overal min of meer hetzelfde, maar de uitvoering verschilt sterk en is afhankelijk van de mogelijkheid tot financiering. Zo zijn er bijvoorbeeld ziekenhuizen waar patiënten een of twee keer met een maatschappelijk werker of arbeidsdeskundige kunnen praten. Ik juich elk initiatief toe, maar heb zelf bewust voor een poli gekozen. Op die manier kunnen we namelijk een patiëntendossier voor arbeidsgerichte zorg aanleggen. Dat dossier delen we als patiënten naar een ander ziekenhuis gaan. Zo voorkom je over- en onderbehandeling. Verder kun je via het dossier het arbeidstraject van de patiënt volgen. Dat is handig als je het onderwerp ‘werk’ later nog eens wilt bespreken.”

“Arbeidsgerichte zorg verdient een structurele plek in de spreekkamer van medisch specialisten”

Nieuwe richtlijnmodule

Patiënten zijn volgens Boonen blij met de informatie die ze op de poli krijgen. “Tegelijkertijd zeggen sommigen dat ze graag in een vroeger stadium hulp hadden gehad. Een eyeopener voor ons! Het betekent dat wij als artsen nog onvoldoende systemische aandacht hebben voor werk.” 

Preventief handelen is belangrijk. Dat is precies waar ook de nieuwe multidisciplinaire richtlijnmodule Arbeidsparticipatie van de Federatie Medisch Specialisten op inzet. Boonen maakte deel uit van de werkgroep die de module ontwikkelde. “De module geeft ziekenhuizen handvatten om hun patiënten al in een vroeg stadium arbeidsgerichte zorg te bieden”, zegt ze. “Hoe vraag je tijdens een polibezoek laagdrempelig naar werk? Hoe signaleer je welke patiënten steun nodig hebben? Hoe zet je arbeidsgerichte interventies in en hoe monitor je het effect daarvan?” De implementatie van de richtlijnmodule is van start gegaan. Ook onderzoekt de werkgroep hoe arbeidsgerichte zorg op nationaal niveau vergoed kan worden. Het Maastricht UMC+ hoopt dat dit leidt tot een structurele bekostiging van de poli Werk en Gezondheid.

Waardevol leven

“Zorgverleners hebben de verantwoordelijkheid ziektes te behandelen én moeten mensen helpen een zo waardevol mogelijk leven te leiden”, besluit Boonen. “Werk hoort daar voor heel veel mensen bij. Arbeidsgerichte zorg verdient daarom een structurele plek in de spreekkamer van medisch specialisten. Mijn boodschap aan andere medisch specialisten? Neem je verantwoordelijkheid en vraag je patiënt naar zijn of haar werk!”

Lees meer over: