DOQ

‘Astma of hooikoorts kunnen aanwijzing zijn voor een primaire afweer­stoornis’

Astma, hooikoorts, constitutioneel eczeem, voedselallergie: het zijn atopische manifestaties die significant vaker voorkomen bij patiënten met een primaire immuundeficiëntie (PID) dan in een gezonde onderzoekspopulatie. Dat concludeert dr. Jill de Wit in haar promotieonderzoek. De derdejaars aios dermatologie uit het Erasmus MC: “Als bijvoorbeeld een patiënt een atypische astma heeft of niet goed reageert op behandeling: zoek het dan uit, verwijs door.”

De samenhang tussen atopische aandoeningen en primaire afweerstoornissen was niet eerder onderzocht, vertelt De Wit. “Maar het is wel een klinische observatie van artsen. Zij zien veel patiënten met een primaire oftewel aangeboren afweerstoornis die ook last hebben van hooikoorts, astma of een voedselallergie. Dat die samenhang er is, dat is iets wat veel artsen herkennen. Maar het is nooit eerder wetenschappelijk onderzocht.”

Aios dermatologie dr. Jill de Wit

Objectieve uitkomstmaten

In haar promotieonderzoek vergelijkt De Wit het voorkomen van atopische manifestaties bij patiënten met een primaire afweerstoornis en hun gezonde partners. Ze gebruikte daarvoor vragenlijsten. De uitkomsten daarvan, subjectieve patiëntervaringen, kon ze gedeeltelijk bevestigen met objectieve uitkomstmaten door bij alle deelnemers long- en bloedonderzoek en andere diagnostische tests af te nemen.

Kinderen

47 kinderen en 206 volwassenen met een PID, allen in behandeling in het Erasmus MC, én hun partners werden geïncludeerd in deze partner-controlestudie. “Jammer genoeg konden we de uitkomsten bij de kinderen niet vergelijken met een gezonde controlegroep. We konden geen broertjes of zusjes includeren, omdat we niet wisten of zij, net zoals hun zieke broertje of zusje, een genetische aanleg zouden hebben voor een primaire afweerstoornis. Terwijl ze misschien nog helemaal geen klachten presenteren.”

80 procent

75 procent van de geïncludeerde kinderen blijkt aanleg te hebben voor één of meer atopische manifestaties. Bij de volwassenen ligt dat percentage nog hoger, 80 procent, versus 50 procent uit de gezonde controlegroep. “30 procent is een groot verschil. Met statistische tests hebben we kunnen uitsluiten dat deze sterke correlatie enkel op toeval berust. We weten overigens niet of dit een causale relatie is, dat hebben we niet onderzocht.”

“Er zijn zo’n 300 afweerstoornissen bekend; het is daarmee een grote groep zeldzame aandoeningen”

Heterogeen

De onderzoekspopulatie bestond uit een heterogene groep patiënten met primaire afweerstoornissen. “Er zijn zo’n 300 afweerstoornissen bekend. Het is daarmee een grote groep zeldzame aandoeningen. In onze onderzoeksgroep konden we van sommige afweerstoornissen slechts één of twee patiënten includeren, van andere afweerstoornissen enkele tientallen. En hoe meer patiënten je met een bepaalde afweerstoornis kunt includeren, hoe robuuster je evidence.”

“Bij patiënten met een primaire afweerstoornis vragen we uit of ze ook last hebben van eczeem, astma, hooikoorts of voedselallergie”

Gezondheidsschade

De bevindingen van De Wit zijn relevant voor de klinische praktijk, benadrukt ze. “In onze kliniek zijn we er ook alert op om bij patiënten met een primaire afweerstoornis uit te vragen of ze ook last hebben van eczeem, astma, hooikoorts of voedselallergie. We zetten daar ook laagdrempelig aanvullend onderzoek op in. We weten dat niet-onderkende atopische manifestaties zoals astma of voedselallergie op langere termijn kunnen leiden tot gezondheidsschade of verminderde kwaliteit van leven. Het is dus belangrijk dat we hier aandacht aan besteden.”

Niet vertrouwen

Omgekeerd kan een atopische manifestatie, evenals recidiverende infecties, een aanwijzing zijn dat een patiënt mogelijk een onderliggende primaire afweerstoornis heeft. “Zeker als de patiënt zich presenteert met een vorm van astma of hooikoorts die minder goed reageert op de standaardbehandeling dan je zou mogen verwachten. Dat wil uiteraard niet zeggen dat iedereen met hooikoorts een PID heeft. Atopische manifestaties komen veel voor in de algehele bevolkingspopulatie, maar het is goed om je hiervan bewust te zijn. En om het verder uit te zoeken wanneer je het als arts niet helemaal vertrouwt.”

Europees onderzoek

Omdat PID’s zeldzame aandoeningen zijn, met kleine patiëntenpopulaties, hoopt De Wit dat in de toekomst internationaal onderzoek gedaan wordt naar de samenhang met atopische manifestaties. Het liefst vanuit verschillende Europese onderzoekscentra. “Je kunt dan onderzoek doen met een grotere patiëntenpopulatie, waardoor je specifieker uitspraken kunt doen over de verschillende primaire afweerstoornissen. Er is al een Europese database waarin alle patiënten met een primaire afweerstoornis staan geregistreerd. In deze database zou je – voor zover dat bekend is – ook de prevalentie van atopische manifestaties kunnen opnemen. Zo bouw je een stevige database op voor verder internationaal onderzoek.”

“Wees je ervan bewust dat er meer signalen zijn dan alleen de typische infecties die op een afweerstoornis kunnen duiden”

Boodschap

Een arts hoeft bij een atopische manifestatie niet altijd te denken aan een afweerstoornis, concludeert De Wit. “Maar wees je ervan bewust dat er meer signalen zijn dan alleen de typische infecties die op een afweerstoornis kunnen duiden. Dus als je een patiënt hebt die een atypische astma heeft of niet goed reageert op behandeling: zoek het uit, verwijs door. Dat is mijn voornaamste boodschap.”

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

De lessen van de langst­vliegende MMT-arts van Nederland

MMT-arts Nico Hoogerwerf vertelt over zijn ervaringen als medisch specialistische zorgverlener per helikopter. “Wij dóen vooral, we voeren handelingen uit. Wij voelen niet de machteloosheid die politiemensen wel kunnen voelen.”

Casus: patiënt met zwelling in de mond

Een patiënte komt op het spreekuur met sinds 2 maanden een zwelling in de mond aan de linkerzijde. Het was destijds 1-2cm, welke spontaan ontlastte met dik taai slijm. Sindsdien komt het in wisselende grootte regelmatig terug. Wat is uw diagnose?

Verslaving onder zorgprofessionals: anonieme hulp is voorhanden

Verslaving is ook onder zorgprofessionals een reëel probleem. Marlies de Rond vertelt over het KNMG-programma ABS-zorgprofessionals, dat anonieme hulp en ondersteuning biedt aan zorgprofessionals die worstelen met problematisch middelengebruik en verslaving.

‘Zoveel artsen willen hun bezieling terug’

MDL-arts Marieke Gielen vindt het huidige zorgsysteem niet houdbaar voor medisch specialisten. “Ik heb mijn bezieling terug en wil nu een bruggenbouwer zijn tussen de reguliere zorg en het bredere zorgveld.”

Het Calamiteiten­­hospi­taal: in dertig minuten opera­tioneel na een ramp 

Mirjam de Jong vertelt hoe het Calamiteitenhospitaal in Utrecht bij een ramp razendsnel operationeel wordt gemaakt en hoe het een cruciale rol speelt in de nationale zorg. “Bij een grote groep slachtoffers moet je bedenken hoe je zoveel mogelijk levens kunt redden.”

Casus: man met toenemende pijn bovenbuik

Een man heeft sinds 2 weken toenemende pijn in de bovenbuik, ter plaatse van het maagkuiltje. De pijn is vooral aanwezig bij het eten en is brandend van karakter. Wat is uw diagnose?

‘Ik wil mensen helpen die het meest in nood zitten’

Werken in oorlogsgebieden geeft Zafer Altunbezel (Artsen zonder Grenzen) voldoening. Dagelijks ziet hij patiënten met oorlogstrauma, soldaten en burgers. “Als je wordt uitgestuurd naar een oorlogsgebied moet je oplossingen kunnen bedenken in zeer atypische situaties.”

‘Te veel welzijns­kwesties komen in het medisch domein’

Karine van ‘t Land is voorzitter van KAMG: een beroepsvereniging, maar ook een lobbyclub die de volksgezondheid wil verbeteren. “Wat Artsen Maatschappij + Gezondheid bindt is dat ze bezig zijn met drie dingen: met preventie, met volksgezondheid en met grote groepen.”

Aanpak onder­voeding moet multi­discipli­nair

Ongeveer een kwart van alle patiënten is bij opname ondervoed. Dit kan leiden tot minder snel herstel en langere opnameduur. De aanpak ervan is een zaak van het hele ziekenhuis, vertellen Emma Koster en Wesley Visser. “Ondervoeding is veel meer dan te weinig eten.”

Casus: jonge patiënt met heftige oorpijn

De 9-jarige patiënt voor u heeft de hele nacht heftige oorpijn gehad rechts. Zijn gehoor is beiderzijds goed en hij heeft geen koorts. Hij is een weinig snotterig. Wat is uw diagnose?


0
Laat een reactie achterx