Behoud bevlogen zorgverleners: tijd voor actie!

Hoe zorgen we dat zorgverleners bevlogen blijven, vooral met de huidige personeelskrapte en vergrijzing? Challenge & Support, voor en door zorgverleners, onderzoekt, bundelt en deelt interventies die hieraan bijdragen, zoals coaching en peer-support. Kinderarts-kinderhematoloog (Erasmus MC, LUMC) Anne de Pagter draagt hier als voorzitter aan bij. “We bekijken vaardigheden en uitkomsten die bijdragen aan het werkplezier en de verdere ontwikkeling van zorgverleners.”

“Iedere patiënt wil een bevlogen zorgverlener aan bed”, zegt Anne de Pagter. Voor haar spreekt het vanzelf: geïnspireerde zorgverleners vormen het fundament van een kwalitatief goede gezondheidszorg. Alleen, hoe zorg je ervoor dat zorgverleners bevlogen blijven in een tijd van dubbele vergrijzing, toenemende werkdruk en oplopende personeelstekorten? Sterker nog: hoe kun je ze überhaupt voor de gezondheidszorg behouden?

Soft skills

Dat is geen eenvoudige opgave, erkent De Pagter. Maar het begint ermee dat je oog hebt voor de persoonlijke en professionele ontwikkeling van de zorgverlener. “Niet alleen onze medisch-technische skills als dokters of verpleegkundigen zijn belangrijk. Het gaat ook over onze ontwikkeling als mens en professional. We praten dan over vaardigheden als reflectie, communicatie, leiderschap, en over het binnen je eigen team bespreekbaar durven maken van kwetsbaarheden. Sommigen noemen dat ‘soft skills’, zelf spreek ik liever van ‘human skills’, ofwel menselijke vaardigheden. Het is voor het behoud én de bevlogenheid van onze zorgmedewerkers cruciaal dat we deze vaardigheden net zo serieus nemen – en er evenveel aandacht aan schenken – als onze medisch-technische vaardigheden.”

Meer autonomie, minder uitputting

De vraag is: hoe doe je dat? En welke interventies helpen om deze human skills bij zorgverleners verder te ontwikkelen? “Dat is een deel van het werk van Challenge & Support, opgericht voor en door zorgverleners. We onderzoeken wat bewezen effectieve interventies zijn die bijdragen aan de persoonlijke en professionele ontwikkeling van zorgverleners. Denk aan interventies als mentoring, individuele coaching, intervisie en peer-support. Zo hebben we onderzoek gedaan naar de meerwaarde van individuele, ontwikkelingsgerichte coaching, ofwel een-op-een coachingsgesprekken met zorgprofessionals. Daaruit blijkt dat die gesprekken bij hen leidt tot meer autonomie, minder stress en uitputting, een beter reflectief vermogen, versterking van de bevlogenheid en verbeterde verandervaardigheid. Allemaal vaardigheden en uitkomsten die bijdragen aan het werkplezier en de verdere ontwikkeling van zorgverleners. En die bovendien cruciaal zijn voor de omarming van veelbelovende innovaties in de gezondheidszorg, zoals digitalisering en AI.”

“Binnen onveilige teams krijgen bevlogen medewerkers geen kans”

Positief werkklimaat

Het behoud van bevlogen zorgprofessionals is echter niet alleen de verantwoordelijkheid van de individuele zorgverlener, benadrukt De Pagter. “Ook binnen teams en organisaties moet hieraan gewerkt worden. Binnen onveilige teams krijgen bevlogen medewerkers geen kans. Omgekeerd zorgt een positieve werkomgeving voor zowel geïnspireerde medewerkers als betere zorg.”

Teamsessies

Teaminterventies zijn dus net zo belangrijk als coaching van individuele medewerkers, stelt De Pagter. “Vandaar dat Challenge & Support ook hierop inzet, bijvoorbeeld door te werken aan de ontwikkeling van bewezen effectieve interventies. Zo werken we met coaches en teambegeleiders die geschoold zijn in de begeleiding van afdelingsteams. De wens van het team vormt daarbij het uitgangspunt, want we werken altijd vanuit de zorgverleners: wat hebben zij nodig? Stel: een afdelingsteam wil werken aan een veiliger teamklimaat of wenst meer zeggenschap in de ziekenhuisorganisatie, dan zijn dat de onderwerpen waaraan we gaan werken. Vaak gaat het dan om een combinatie van teamsessies, individuele gesprekken met teamleden, vragenlijsten en andere passende teaminterventies. Dat kan inzichten of aandachtspunten opleveren waar een team vervolgens mee verder kan.”

“Minder bevlogenheid leidt tot minder patiënttevredenheid, verhoogd risico op patiëntveiligheidsincidenten en een hoger risico op onprofessioneel gedrag”

Minder empathisch

Uiteindelijk zijn alle partijen– zorgverleners, afdelingsteams, ziekenhuisorganisaties, beleidsmakers, ziektekostenverzekeraars én overheid – samen verantwoordelijk om te werken aan het behoud en de ontwikkeling van bevlogen zorgverleners. “Bevlogenheid draagt niet alleen bij aan het behoud en werkplezier van zorgverleners. Een afname ervan schaadt ook de kwaliteit van de zorg. Het leidt tot minder patiënttevredenheid, en op een hoger risico op patiëntveiligheidsincidenten en onprofessioneel gedrag. Denk aan richtlijnen niet opvolgen, slechte informatievoorziening aan patiënten en minder empathisch vermogen. Allemaal zaken die patiënten kunnen schaden.”

Evidence based

Challenge & Support ziet het daarom als haar taak om (wetenschappelijke) data en inzichten te verzamelen die belangrijk zijn voor alle betrokken partijen. “Of dat nou data zijn die relevant zijn voor de afdelingsteams, de bestuurskamer van het ziekenhuis of beleidsmakers in de gezondheidszorg. Het is belangrijk dat zij op basis van gedegen informatie en wetenschappelijke bewijsvoering weten wat ze moeten doen om te blijven investeren in het behoud en de ontwikkeling en bevlogenheid van zorgverleners.”

“Zorgorganisaties vinden nog vaak zelf het wiel uit: inzichten worden niet gedeeld of onderzocht”

Monitoren

De Pagter noemt deze omvattende werkwijze van Challenge & Support een ‘Deltawerk voor de zorg’. “Dat houdt in: informatie samenbrengen, samen leren, monitoren, evalueren en onszelf continu blijven verbeteren. En dat is hard nodig. Nu vinden zorgorganisaties vaak zelf het wiel uit en vormen ze eigen beleid. Inzichten en initiatieven worden niet gedeeld of onderzocht. Dat is niet alleen kostbaar, maar ook ineffectief.”

Festival van de Bevlogenheid

De oproep van De Pagter is daarom: laten we samen werk maken van bevlogen zorgprofessionals. Die oproep krijgt concreet vorm tijdens het Festival van de Bevlogenheid, dat Challenge & Support samen met de LAD organiseert op 19 november 2025 in Utrecht. “Dat wordt een prachtige dag in een geweldige festivalsetting, met lezingen en workshops waarin we de nieuwste wetenschappelijke inzichten presenteren. Daarnaast is er veel ruimte voor creativiteit, want er zijn dan ook veel collega’s die ons met kunst, muziek en dans willen inspireren. Ik nodig alle zorgprofessionals van harte uit om te komen!”

Referentie: Festival van de Bevlogenheid, 19 november 2025 https://festivalvandebevlogenheid.yellenge.nlChallenge & Support

Lees meer over: