Belangrijke man-vrouwverschillen bij aneurysma van de aorta ascendens

Mannen en vrouwen met een aneurysma van het stijgende deel van de aorta hebben een verschillende presentatie en vertonen andere groeipatronen. Bovendien ondergaan vrouwen eerder een operatie en hebben zij een driemaal zo hoog risico op een type A-dissectie dan mannen. Dit concluderen Nederlandse onderzoekers in het European Heart Journal.

Het aneurysma van de aorta ascendens staat bekend als ‘silent killer’. Meestal ontstaat vaatverwijding van het opstijgende deel van de aorta onopgemerkt en neemt deze langzaam toe zonder klachten te geven. Maar uiteindelijk kan het aneurysma scheuren (dissectie) of barsten (ruptuur), vaak resulterend in hemorragische shock en de dood. Om dit te voorkomen, wordt een electieve operatie geadviseerd als de diameter van het aneurysma 50-55 mm of meer bedraagt en er geen aanvullende risicofactoren zijn.

DisSEXion

In het kader van de DisSEXion-studie analyseren onderzoekers van het Erasmus MC en het Radboudumc retrospectief de gegevens van 1.858 volwassen patiënten – 1.270 mannen en 588 vrouwen – bij wie in de periode 2007-2022 een aneurysma van de aorta ascendens met een diameter ≥40 mm was vastgesteld. Patiënten met een geïnfecteerd (mycotisch) aneurysma, een chronische type A-dissectie of een aortaruptuur werden buiten beschouwing gelaten, net als patiënten bij wie al een preventieve ingreep was verricht.

Latere leeftijd, hoger dissectierisico

Gemiddeld genomen werden vrouwen op latere leeftijd gediagnosticeerd met een aneurysma van de aorta ascendens dan mannen (65 vs. 59 jaar). Op het moment van de diagnosestelling was de diameter van het aneurysma echter niet statistisch significant verschillend tussen vrouwen en mannen (45,0 vs. 46,5 mm), ongeacht de lokalisatie van het aneurysma. Het tubulaire deel van de aorta ascendens was vaker aangedaan en groeide sneller bij met name oudere vrouwen, terwijl dit bij mannen juist gold voor de aortawortel. Na correctie voor andere risicofactoren hadden mannen en vrouwen een vergelijkbaar sterfterisico over de tijd (HR [95%-BI]: 0,96 [0,75-1,22]). Daarentegen hadden vrouwen een meer dan drie keer zo hoog risico op een potentieel levensbedreigende type A-dissectie, vergeleken met mannen (8,2 vs. 2,4 per 1.000 patiëntjaren; ‘incidence rate ratio’ [95%-BI]: 3,4 [1,5-8,0]).

“We moeten verder kijken dan alleen de diameter van het aneurysma bij het inschatten van risico’s”

Mogelijke verklaringen

De precieze oorzaak van de gevonden man-vrouwverschillen is nog onduidelijk. “We vermoeden dat meerdere factoren een rol spelen, die gerelateerd zijn aan leeftijd, sekse en gender”, zeggen promovendi Adine de Keijzer en Maximiliaan Notenboom en hoogleraar klinische besliskunde in cardiothoracale interventies Hanneke Takkenberg. “Onze resultaten laten zien dat er overduidelijke man-vrouwverschillen zijn in de lokalisatie en groei van aneurysma’s van de aorta ascendens, en in klinische uitkomsten. Mogelijke verklaringen hiervoor zijn bijvoorbeeld verschillen in vaatwandstijfheid (hoger bij vrouwen), hypertensie (vaker bij vrouwen) en verwijspatronen.”

Toekomstige richtlijnen

De onderzoekers hopen dat hun inzichten zullen bijdragen aan de ontwikkeling van nieuwe richtlijnen voor aortazorg die rekening houden met man-vrouwverschillen. “We moeten verder kijken dan alleen de diameter van het aneurysma bij het inschatten van risico’s”, benadrukken De Keijzer, Notenboom en Takkenberg. “Onze bevindingen onderstrepen dat er nog een hoop te leren valt over hoe de ontwikkeling van vaatziekten verschilt tussen mannen en vrouwen.”

Referentie: Notenboom ML, de Keijzer AR, Veen KM, et al. Sex-related differences in the clinical course of aortic root and ascending aortic aneurysms: the DisSEXion Study. Eur Heart J. 2025;46:551-64.

Lees meer over: