Bijna de helft van de anesthetica verdwijnt in de prullenbak

Met 7,3% is de gezondheidszorg in Nederland voor een groot deel verantwoordelijk voor onze totale CO₂-footprint. De operatiekamers hebben daarin het grootste aandeel. Wat is de rol van verspilling van anesthetica daarin? Dat onderzochten Elisabeth Rieff en collega’s van het Erasmus MC in Rotterdam.

Om de CO₂-footprint van het ziekenhuis te verlagen, zijn de ogen gericht op de OK. Anesthetica zijn vervuilend. Uit eerdere studies is bekend dat vluchtige anesthetica een grotere CO₂-footprint hebben dan intraveneuze anesthesie met propofol. Daarom is het gebruik van intraveneuze anesthetica (TIVA) de voorkeursmethode geworden in de meeste procedures. Maar ook daarin is waarschijnlijke nog veel verbetering te behalen, want – zo vroegen de onderzoekers in het Erasmus MC zich af – hoeveel restjes anesthetica worden er eigenlijk weggegooid?

“De geschatte wekelijkse kosten bedragen € 7.068”

Tot wel de helft verspild

Rieff onderzocht de werkelijke hoeveelheid verspilde anesthetica door alles wat weggegooid zou worden te verzamelen in bakken en bij elkaar op te tellen. Dit levert een vergelijkbare hoeveelheid verspilling op als in eerder onderzoek werd geschat, namelijk 30 tot 50% van de anesthetica. Eerder onderzoek richtte zich echter niet specifiek op infuusmedicatie.

Er werd in totaal 43 kg afval verzameld, bestaande uit bijna 14 liter overgebleven medicatie en 29 kg plastic. De geschatte wekelijkse kosten bedragen € 7.068. Op jaarbasis komt dit neer op 727 liter medicatie, 1321 kg plastic afval en €.368.630 aan kosten.
De onderzoekers geven in de discussie aan dat dit waarschijnlijk nog een onderschatting is. Hoewel er veel is gedaan om de anesthetica correct te scheiden, is het niet uit te sluiten dat er nog meer verspilling is geweest buiten de verzamelbakken voor dit onderzoek.

“Het hergebruiken van medicatie in spuiten kan een aanzienlijke besparing opleveren”

Verspilling voorkomen

De verspilling is groot en de kortste klap om de CO₂-footprint te verkleinen, lijkt het verminderen van het gebruik en verspilling van medicijnen op de OK. Dat levert behalve een milieuvriendelijkere OK ook een kostenbesparing op. Maar hoe is het te realiseren?

Volgens de onderzoekers zou het hergebruiken van medicatie in spuiten bij een volgende patiënt een aanzienlijke besparing opleveren. Momenteel wordt dit afgeraden in de Nederlandse richtlijnen, vanwege infectiepreventie. Deze richtlijnen zijn gebaseerd op het herhaald aanprikken van ampullen, niet op het gebruik van één spuit voor meerdere patiënten. Het huidige beleid houdt bovendien geen rekening met veiligheidsmaatregelen zoals terugslagventielen die voorkomen dat vloeistof van de patiënt naar de pomp terugstroomt.
Verder onderzoek is nodig om te onderzoeken of hergebruik van TIVA veilig mogelijk is, om zo verspilling te beperken.

Referentie: Rieff, Elisabeth A., Jacobs, Tom G., et al. Waste and cost assessment of total intravenous anaesthesia in the context of environmental sustainability: Insights from a Dutch academic hospital. European Journal of Anaesthesiology,10.1097/EJA.0000000000002176, April 08, 2025.

Lees meer over: