Blaasspoelingen met gemcitabine en docetaxel goed alternatief voor radicale cystec­tomie

Blaasspoelingen met gemcitabine en docetaxel zijn veilig én effectief bij intensief voorbehandelde patiënten met recidiverende, hooggradige niet-spierinvasieve blaaskanker die niet in aanmerking komen voor een radicale cystectomie of hiervan afzien. Dit blijkt uit een prospectief cohortonderzoek, uitgevoerd door arts-onderzoeker Olga Pijpers en collega-onderzoekers van het Erasmus MC in Rotterdam.

Jaarlijks krijgen ongeveer 7.000 Nederlanders te horen dat zij blaaskanker hebben. “Bij ongeveer driekwart van deze nieuwe gevallen van blaaskanker groeit de tumor alleen in de binnenbekleding van de blaas en dus niet in of door de spierlaag van de blaas heen”, ligt Pijpers toe. “Afhankelijk van het risico op ziekteprogressie, worden patiënten met niet-spierinvasieve blaaskanker onderverdeeld in vier risicogroepen: laag, intermediair, hoog of zeer hoog. Voor elk van deze risicogroepen gelden andere behandeladviezen.”

Eerstelijnsbehandeling

Zo bestaat de eerstelijnsbehandeling van niet-spierinvasieve blaaskanker met een hoog risico op ziekteprogressie uit herhaaldelijke blaasspoelingen met Bacillus Calmette-Guérin (BCG) gedurende één tot drie jaar. “In de praktijk blijkt echter dat veel patiënten de volledige behandelperiode van drie jaar niet afmaakt”, vertelt Pijpers. Redenen om vroegtijdig te stoppen met de behandeling zijn onder andere: (a) terugkeer van de ziekte; (b) bijwerkingen; (c) relatieve contra-indicaties, zoals het gebruik van immunosuppressiva; en (d) een wereldwijd tekort aan BCG.

Wanneer de BCG-behandeling gestopt moet worden, is een radicale cystectomie aangewezen, geeft Pijpers aan. “Maar een aanzienlijk deel van de patiënten komt niet in aanmerking voor deze omvangrijke operatie, bijvoorbeeld vanwege bijkomende aandoeningen of hun matige conditie. Bovendien zijn veel patiënten terughoudend om een blaasverwijdering te ondergaan, gezien de impact hiervan op hun kwaliteit van leven.”

Prospectief onderzoek

In de afgelopen decennia zijn diverse blaassparende behandelingen geïntroduceerd als alternatief voor een radicale cystectomie. Eerder lieten enkele retrospectieve studies veelbelovende resultaten zien van blaasspoelingen met twee verschillende chemotherapeutica die direct na elkaar worden gegeven. Pijpers: “Eerst krijgt de patiënt via een katheter gemcitabine toegediend, dat een uur in de blaas zit. Aansluitend wordt docetaxel gegeven, dat net zo lang in de blaas aanwezig blijft en dat de patiënt erna zelf uitplast.” Om deze bevindingen verder te onderbouwen, verrichtten de Rotterdamse onderzoekers een prospectief cohortonderzoek naar de effectiviteit en veiligheid van blaasspoelingen met gemcitabine en docetaxel als tweede- of derdelijnsbehandeling bij patiënten met recidiverende, hooggradige niet-spierinvasieve blaaskanker.

Patiënten en procedure

Het cohort bestond uit patiënten met recidiverende, hooggradige niet-spierinvasieve blaaskanker die in de periode tussen 1 oktober 2020 en 1 augustus 2024 in het Erasmus MC Kanker Instituut blaasspoelingen met gemcitabine en docetaxel kregen. Patiënten hadden in het verleden blaasspoelingen met BCG en/of hypertherme intravesicale chemotherapie (HIVEC) gehad en kwamen niet in aanmerking voor een radicale cystectomie vanwege een matige conditie of hadden een sterke wens om hun blaas te behouden.

Voorafgaand aan de blaasspoelingen ondergingen zij een transurethrale resectie (TUR) van de blaastumor. Daarna kregen zij eerst zes weken lang één keer per week een blaasspoeling met gemcitabine en docetaxel (inductie), gevolgd door een maandelijkse blaasspoeling gedurende één jaar (onderhoud). Ter controle werden elke drie maanden een cystoscopie en cytologie verricht, eventueel aangevuld met histopathologisch en beeldvormend onderzoek. De primaire uitkomstmaat was de hooggradige-ziektevrij overleving één jaar na de eerste blaasspoeling met gemcitabine en docetaxel. Daarnaast werden eventuele bijwerkingen gerapporteerd.

De hooggradige-ziektevrije overleving na één jaar was 67%

Belangrijkste resultaten

In totaal includeerden Pijpers en haar collega-onderzoeker 39 patiënten (72% man; mediane leeftijd: 69 jaar), van wie 34 patiënten (87%) de blaasspoelingen met gemcitabine en docetaxel kregen als derdelijnsbehandeling. De mediane duur van de periode tussen de TUR-blaas en de eerste blaasspoeling met gemcitabine en docetaxel bedroeg 46 dagen. De hooggradige-ziektevrije overleving na één jaar was 67%. Slechts bij één patiënt trad een ernstige bijwerking op. Deze patiënt ontwikkelde pyelonefritis en moest hiervoor worden opgenomen in het ziekenhuis. Na de opname konden de blaasspoelingen met gemcitabine en docetaxel weer worden hervat.

“Deze blaassparende behandeling is alternatief voor patiënten die niet in aanmerking komen voor een radicale cystectomie”

Goed alternatief

De onderzoekers concluderen dat hun studie aantoont dat blaasspoelingen met gemcitabine en docetaxel effectief zijn en goed worden verdragen door intensief voorbehandelde patiënten met recidiverende, hooggradige niet-spierinvasieve blaaskanker. “Daarmee is deze blaassparende behandeling een goed alternatief voor patiënten die niet in aanmerking komen voor een radicale cystectomie of een sterke wens hebben om hun blaas te behouden”, besluit Pijpers.

Referentie: Pijpers OM, et al. Intravesical gemcitabine and docetaxel in patients with recurrent high-grade nonmuscle invasive bladder cancer-A prospective cohort study. Urol Oncol. 2025;43:520.e1-520.e8.

Lees meer over: