Cardioloog dr. Luermans: ‘Het lukt bij negentig procent van de patiënten om een goed functionerende His-bundellead te plaatsen’

  • Redactioneel 
  • mm
  • Gerben Stolk
  • 13 december 2018

Een primeur: voor het eerst zijn dit jaar in ons land dankzij een nieuwe techniek pacemakerleads ingebracht in de bundel van His in plaats van in de rechterhartkamer. Eind november waren elf patiënten op die manier geholpen in het Hart+Vaat Centrum van het Maastricht UMC+. Cardioloog en elektrofysioloog Justin Luermans: “We verwachten hiermee te voorkomen dat de hartkamers asynchroon samenknijpen en op den duur de hartfunctie verslechtert.”

Wat is de ideale plek om een pacemakerlead te plaatsen? Vanuit welke plaats kan het pacemakersysteem het snelst en synchroon elektrische prikkels verspreiden en zo bijdragen aan een goede hartfunctie?

“Ook al weten cardiologen al decennia dat de rechterhartkamer niet de ideale plaats is, toch wordt van oudsher gekozen voor dit scenario”, vertelt cardioloog en elektrofysioloog dr. Justin Luermans van het Hart+Vaat Centrum van het Maastricht UMC. “De meest fysiologische keuze zou de bundel van His zijn, die bestaat uit gespecialiseerd geleidingsweefsel”, zegt hij, “maar die is klein en moeilijk te vinden. Sinds een aantal jaren bestaat er toch een goede en veilige manier om deze weg te bewandelen: His bundel pacing. In de Verenigde Staten zijn al meer dan duizend patiënten op deze wijze geholpen. Mijn collega Kevin Vernooyen ik hebben ons licht vooral opgestoken bij een Italiaanse cardioloog, dr. Zanon, van het Santa Maria Della Misericordia Hospital in Rovigo.”

cardioloog dr Justin Luermans_MUMC
Cardioloog en elektrofysioloog dr. Justin Luermans

Speciale katheter

His bundel pacing bestaat uit een aantal belangrijke stappen. Luermans: “In de operatiekamer sporen we eerst nauwkeurig het natuurlijke geleidingssysteem van het hart op. Dat gebeurt met behulp van een speciale guiding-katheter. Daarna – en dat kan vanwege de kleine omvang van het geleidingssysteem een moeilijk onderdeel zijn – schroeven we precies op die plek een pacemaker-draad vast. Vervolgens wordt de functionaliteit van de lead getest. De lead moet in staat zijn de His-bundel te stimuleren/capturen met een niet al te hoge stimulatiedrempel. Daarnaast dient de lead de hartactiviteit van de patiënt goed te kunnen detecteren. Als deze meetwaarden goed zijn, wordt de lead gefixeerd en aangesloten op de pacemakergenerator, op dezelfde wijze als bij klassieke pacemakers.”

Hij vervolgt: “Onderzoek heeft uitgewezen dat het met de huidige materialen bij circa negentig procent van de patiënten lukt om een goed functionerende His-bundellead te plaatsen. Als het niet lukt, kan worden uitgeweken naar de klassieke plaatsing.”

Landweggetje achteraf

In gesprekken met patiënten hanteert Luermans weleens de metafoor van een wegennet. “Vanaf welke locatie bereik je het snelst stad A, B of C? Is dat vanaf een landweggetje achteraf? Of is dat vanaf een knooppunt op de snelweg? De rechterhartkamer is het landweggetje en het natuurlijke geleidingssysteem is het knooppunt. Vanaf het knooppunt kan een pacemaker effectiever – want meer synchroon – het hart stimuleren.”

Pacemakerleads

Hij vervolgt: “De rechterhartkamer bestaat niet uit gespecialiseerde geleidingscellen. Als de pacemaker vanaf deze plek het hart stimuleert, zal eerst de rechterhartkamer samenknijpen en daarna de linkerhartkamer. Bij sommige patiënten leidt deze minder goed gecoördineerde samentrekking op den duur tot een verslechterde hartfunctie, wat zich kan uiten in hartfalen. Bij plaatsing van de pacemaker inde bundel van His zal de elektrische prikkel zich sneller en synchroon over het gehele hart verspreiden. Overigens duurt de ingreep bij His bundel pacing gemiddeld een half uur tot een uur langer dan bij plaatsing van de pacemaker in de rechterhartkamer. Dat komt doordat het nauwkeurig plaatsen en het testen van de pacemakerlead meer tijd vergen.”

Gerandomiseerd onderzoek

Luermans brengt een nuance aan: “Dit klinkt theoretisch allemaal vanzelfsprekend en is ook de reden dat het Hart+Vaat Centrum van het Maastricht UMC+ is overgegaan tot His bundel pacing, maar wetenschappelijk onderzoek moet bevestigen dat patiënten dankzij deze techniek inderdaad minder complicaties hebben op de lange termijn. De techniek is vrij nieuw, er is nog geen groot gerandomiseerd onderzoek verricht naar de nieuwe techniek. De veiligheid en effectiviteit van de nieuwe techniek zijn tot dusver wel beschreven in grote prospectieve onderzoeken.”

Doelgroepen

Het Hart+Vaat Centrum van het Maastricht UMC+ heeft in elk geval de ambitie His bundel pacing toe te passen bij meer patiënten. Luermans: “De meeste patiënten die een pacemaker moeten krijgen, kunnen in aanmerking komen voor deze methode. Een andere doelgroep kan een groep patiënten zijn met hartfalen en bepaalde geleidingsproblemen.”

Omliggende ziekenhuizen

Luermans en zijn collega Vernooy zijn tijdens de eerste twee ingrepen begeleid door de Italiaanse cardioloog. “Meer vakbroeders en -zusters kunnen de techniek in de vingers krijgen. Voor ons is deze innovatie in elk geval een waardevolle aanvulling op onze cardiovasculaire zorg. Die willen we graag verder toepassen in samenwerking met onze omliggende ziekenhuizen.”