Chronische laaggradige inflammatie: leefstijl ook belangrijk bij reuma

Vaak ligt een ongezonde leefstijl ten grondslag aan het hebben van chronische laaggradige inflammatie, maar ook patiënten met reumatische aandoeningen kunnen hier last van hebben. “Door het aanpakken van die chronische laaggradige inflammatie, bijvoorbeeld door leefstijlinterventies, kan reuma verbeteren,” vertelt Inge van den Oever (reumatoloog in het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis in Tilburg). Reden voor de Nederlandse Vereniging voor Reumatologie om een werkgroep Preventie op te richten.

Bij chronische laaggradige inflammatie sluimert er een continue lichte ontsteking in het lichaam, vertelt Inge van den Oever. “Bij mensen zonder inflammatoire ziekte ligt een ongezonde leefstijl (overgewicht, weinig bewegen, roken, ongezond eten en stress) vaak ten grondslag aan deze laaggradige inflammatie.” Bij ziektebeelden die geassocieerd zijn met chronische laaggradige inflammatie speelt leefstijl dan ook vaak een rol, zoals hart- en vaatziekten, atherosclerose, diabetes en het metabool syndroom. De inflammatie is dan waarschijnlijk het gevolg van stress van het vetweefsel.

Leefstijlinterventies

Van den Oever legt uit: “Evolutionair gezien is vetweefsel goed in staat energie die niet gebruikt wordt op te slaan in het lichaam en in tijden van schaarste weer af te geven. Maar tegenwoordig is voedsel alom aanwezig. Vetweefsel kan de overtollige energie dan alleen maar opslaan, zonder het op enig moment weer af te geven. Dat leidt tot stress, waarbij het vetweefsel stress-signalen (cytokines) gaat afgeven. Het lichaam reageert vervolgens op deze stress-signalen wat uiteindelijk leidt tot laaggradige chronische inflammatie.”

Factoren die het risico op chronische laaggradige inflammatie kunnen verhogen zijn onder andere te hoge bloedsuikerwaarden, te hoge cholesterolwaarden, een te hoge bloeddruk en een te grote buikomvang. “En dat zijn dan ook meteen de factoren waar we iets aan kunnen doen met leefstijlinterventies”, aldus Van den Oever. “En als dit goed gebeurt, kan het zelfs zo zijn dat mensen minder of geen medicatie als cholesterolverlagers of antidiabetica meer hoeven te gebruiken.”

“Door met leefstijlverandering de chronische laaggradige inflammatie bij reuma aan te pakken kunnen we de ziekteactiviteit verminderen”

Werkgroep Preventie

Ook mensen met reumatische aandoeningen kunnen last hebben van chronische laaggradige inflammatie. Denk hieraan als bijvoorbeeld de reumatoïde artritis, jicht of artritis psoriatica nèt niet goed onder controle is. Voor hen kan het eveneens nuttig zijn de leefstijl aan te passen en zo de chronische laaggradige inflammatie aan te pakken, vertelt Van den Oever. “Onder andere de Plants for Joints-studie heeft laten zien dat een plantaardig dieet een gunstige invloed kan hebben op reumatoïde artritis en artrose. Door met leefstijlverandering de chronische laaggradige inflammatie aan te pakken kunnen we de ziekteactiviteit verminderen.” De Nederlandse Vereniging voor Reumatologie (NVR) is daarom onlangs (november 2023) gestart met de werkgroep Preventie, waar Van den Oever secretaris van is. “Het is belangrijk bij mensen die de diagnose reuma krijgen, niet puur te focussen op de medicamenteuze behandeling. We moeten als reumatoloog ook gaan kijken naar die chronische laaggradige inflammatie, zeker als er ook sprake is van een ongezonde leefstijl.”

“We moeten als reumatologen het belang van een gezonde leefstijl echt gaan uitdragen”

Beweegalliantie

De werkgroep werkt op dit moment aan een position paper waarin beschreven wordt wat bekend is over reumatische aandoeningen en leefstijl, vertelt Van den Oever. “We willen daarin ook een aantal eenvoudige aanbevelingen doen waar reumatologen en reuma-verpleegkundigen in de spreekkamer mee aan de slag kunnen. “We moeten niet alleen bewustwording creëren bij patiënten, maar ook reumatologen en verpleegkundigen handvatten geven zodat zij aanbevelingen kunnen doen op het moment dat ze een patiënt hebben die gemotiveerd is om zijn of haar leefstijl te veranderen.” En hierin staat de NVR niet alleen. Er is inmiddels een beweegalliantie opgericht samen met de beroepsverenigingen voor orthopedie, sportgeneeskunde en revalidatiegeneeskunde. “Vaak zijn reumapatiënten bang om te bewegen, maar het is goed ze te laten weten dat bewegen niet slecht is voor de gewrichten, maar juist die chronische laaggradige inflammatie. En die kan tegengegaan worden door te bewegen. We moeten als reumatologen het belang van een gezonde leefstijl echt gaan uitdragen, en zo zorgen voor een gezondere toekomst voor onze patiënten.”

Referentie: Walrabenstein W, Wagenaar CA, Van der Leeden M, et al. A multidisciplinary lifestyle program for rheumatoid arthritis: the ‘Plants for Joints’ randomized controlled trial. Rheumatology (Oxford). 2023;62(8):2683-2691.

Lees meer over: