Goede communicatie met RA-patiënten bij overstap van dure biological naar goedkopere biosimilar vermindert nocebo-effect

Promovenda Lieke Tweehuysen, AIOS reumatologie, heeft het effect onderzocht van het overstappen van een dure biological naar een goedkopere biosimilar door RA-patiënten. Zij concludeert dat de meerderheid van de patiënten bij de overstap geen verandering in effectiviteit of veiligheid ervaart. Toch stopte een kwart van de patiënten binnen een half jaar vanwege klachten. Negatieve verwachtingen rondom de overstap lijken tot het zogenoemde ‘nocebo-effect’ te leiden. Een goed communicatieplan over hoe te communiceren met patiënten over de overstap, vermindert het nocebo-effect.

Promovenda Lieke Tweehuysen, AIOS reumatologie, wilde weten in hoeverre het voor patiënten met ontstekingsreuma mogelijk en gewenst is om over te stappen van een (dure) biological naar een (goedkopere) biosimilar, zonder dat dit invloed heeft op de effectiviteit en veiligheid. Ze zette hiervoor de BIO-SWITCH-studie op, en heeft met de resultaten daarvan aangetoond dat overstappen voor de meerderheid van de reumapatiënten mogelijk is. Op basis van literatuuronderzoek heeft zij zij bovendien geconcludeerd dat er geen relevante biomarkers zijn die kunnen voorspellen welke patiënten met een stabiele lage ziekteactiviteit kunnen afbouwen of stoppen met een biological. In de literatuur heeft ze ook geen relevante factoren gevonden die de individuele respons na het starten van een biological kunnen voorspellen. Toch stopte een kwart van de patiënten binnen zes maanden na de overstap van biological naar biosimilar weer met het gebruik van de biosimilar, wegens ervaren klachten. Die klachten bleken vooral pijnlijke gewrichten en een hogere ervaren ziekteactiviteit. Maar het aantal gezwollen gewrichten was niet hoger.

Subjectieve gezondheidsklachten

Tweehuysen wilde weten waarom dan toch het stakingspercentage zo hoog is, vertelde ze in een presentatie tijdens een congres<link invoegen: https://vimeo.com/266493287 > van Biosimilars Nederland kort voor haar promotie (Radboud Universiteit 29 mei 2018, op het proefschrift Optimizing biologial treatment in inflammatory rheunatic diseases). “Iemand zou kunnen zeggen: misschien is die biosimilar toch minder effectief of veilig dan de biological”, zei ze tijdens haar presentatie, “maar er is een aantal redenen waarom dat onwaarschijnlijk is.” Het blijkt namelijk vooral om subjectieve gezondheidsklachten te gaan. “Het is onwaarschijnlijk dat het komt door een farmacologisch verschil tussen beide middelen.”

Negatief leidt tot nocebo

Een mogelijke verklaring is volgens Tweehuysen het nocebo-effect. “Het is waarschijnlijker dat de patiënten negatieve verwachtingen hebben over de overstap en daardoor meer klachten ervaren.” De definitie van het begrip ‘nocebo-effect’ dateert uit 1961 van Walther Kennedy: ‘Het ontstaan of verergeren van klachten bij een patiënt door negatieve verwachtingen over een behandeling’. Tweehuysen: “Het is het resultaat van arts/patiënt-communicatie en van de verwachtingen van de patiënt.” Ze wees op een gebrek aan kennis over biosimilars, het ontbreken van uniforme communicatie erover en negatief getinte informatie erover. “Als een patiënt wordt gezegd: we gaan over omdat het goedkoper is, dan kan die denken: dan zal het wel minder goed zijn.”

Communicatieplan heeft succes

Als vervolg op haar onderzoek heeft Tweehuysen de BIO-SPAN-studie opgezet, waarmee ze heeft aangetoond dat het toepassen van een communicatieplan effect sorteert. Méér patiënten maken de overstap van biological naar biosimilar, en het aantal patiënten daalt dat vervolgens toch weer stopt met de biosimilar. Het communicatieplan behelst onderwijs over biosimilars aan zorgaanbieders enerzijds en anderzijds eenduidige informatievoorziening aan patiënten. Inmiddels heeft dit tot een gevolg voor de dagelijkse praktijk geleid, want de Federatie Medisch Specialisten heeft op basis van de bevindingen van Tweehuysen haar standpunt over het switchen van biological naar biosimilar versoepeld. In het oorspronkelijke standpunt, uit 2015, werd dit switchen nog afgeraden voor patiënten met een goede respons op een biological. Nu stimuleert de Federatie ziekenhuizen juist om het goedkoopste biologische geneesmiddel voor te schrijven.

 

Lees meer over: