DOQ

Connectiviteit hersennetwerken is een maat voor ziekteprogressie bij alzheimer

Onderzoek naar hersennetwerken kan achteruitgang in het denkvermogen voorspellen bij de ziekte van Alzheimer. Dat stelt Ellen Dicks, onderzoeker bij het Alzheimercentrum Amsterdam, in haar proefschrift dat zij eerder dit jaar verdedigde. Volgens Dicks kan haar onderzoek helpen bij het vinden van nieuwe therapieën voor de ziekte van Alzheimer. 

De ziekte van Alzheimer is een progressieve hersenziekte, die wordt gekenmerkt door een stapeling van amyloid-beta- en tau-eiwitten in de hersenen. Dat veroorzaakt atrofie en problemen met de hersenconnectiviteit, wat in veel gevallen leidt tot dementie. De gemiddelde levensverwachting van een patiënt met de ziekte van Alzheimer ligt tussen de 8 en 10 jaar. Op dit moment is er nog geen behandeling voor de ziekte voorhanden.  

(bron foto pixabay)

Hersennetwerken in de grijze stof 

Mogelijke aangrijpingspunten voor therapieën richten zich op de beginfase van de ziekte, waarin nog geen onomkeerbaar weefselverlies optreedt. Ellen Dicks en haar collega’s richtten zich in hun onderzoek daarom op het meten van vroege, subtiele veranderingen in het denkvermogen. Dat deden ze door het meten van hersenconnectiviteit met behulp van standaard MRI-onderzoek. Daaruit blijkt dat mensen met een lichte cognitieve stoornis die meer gestoorde hersennetwerken hebben in de grijze stof, sneller in hun denkvermogen achteruitgaan. Bij alzheimerpatiënten in de vroege, preklinische fase bleken de netwerken in de grijze stof bovendien weefselverlies in de hippocampus te kunnen voorspellen.  

Behandelingseffecten  

Met hun onderzoek laten Dicks en haar collega’s zien dat de netwerkfunctie van de grijze stof een maat is voor de cognitieve achteruitgang in het verloop van de ziekte van Alzheimer. De connectiviteit van deze netwerken gaat sneller achteruit bij mensen dichter bij het dementiestadium dan bij controlepersonen. Daarmee kan de netwerkfunctie van de grijze stof in de hersenen in klinische studies helpen om individuen te identificeren die snel achteruit zullen gaan. Op termijn kan een netwerkmeting van de grijze stof in staat zijn om behandelingseffecten te meten.  


Referentie: proefschrift Ellen Dicks (https://research.vumc.nl/en/publications/grey-matter-covariance-networks-in-alzheimers-disease-edging-towa 

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

‘Voor dak- en thuislozen zet ik graag een stapje extra’

Dak- en thuislozen vragen om meer dan een standaardconsult, ervaart huisarts Laura de Jong. Ze beschrijft hoe laagdrempelige straatzorg, volharding en kleine gebaren het verschil kunnen maken bij complexe problematiek. “Soms is één ‘fuck off’ minder al winst.”

Verder zoeken bij onverklaarde klachten

Wat doe je als alle diagnostische sporen doodlopen? Tonnie van Kessel en Charles Verhoeff vertellen hoe de artsen van stichting De Witte Raven blijven zoeken naar verklaringen voor onverklaarde klachten. “We draaien op donaties, subsidies en veel onbetaalde inzet.”

Flexibilisering is geen luxe, maar een voorwaarde

Steeds meer aios werken parttime, maar toch blijft 0,8 fte vaak de norm. Lara Teheux ziet hoe dat schuurt en pleit voor een fundamenteel ander gesprek over wat goed opleiden eigenlijk is. “We verliezen mensen omdat de werkomgeving als te weinig flexibel wordt ervaren.”

Casus: man met een laesie op het scheenbeen

Een 72-jarige man komt voor een beoordeling van meerdere plekjes op het lichaam. Een laesie op het rechter scheenbeen valt op. Volgens de man is deze donkerder geworden, maar verder heeft hij er geen klachten aan. Wat is uw diagnose?

Casus: man met anurie sinds enkele dagen

Een 58-jarige man bezoekt de SEH vanwege flankpijn beiderzijds en anurie sinds enkele dagen. Hij heeft geen koorts of mictieklachten. Echografie van de nieren toont bilaterale hydronefrose. Wat is uw diagnose?

De grenzen van goedbedoelde zorg

In de zorg mikken we hoog. We streven naar perfectie, in hoe we naar gezondheid kijken en hoe we zorg organiseren. Volgens uroloog Stefan Haensel wringt het juist daar. “Door te accepteren dat 90% van perfect genoeg kan zijn, laten we het idee los dat alles oplosbaar is.”

Onderwijs, onderzoek en zorgpraktijk bundelen de krachten

Hoe breng je innovatie écht op de werkvloer? Harmieke van Os-Medendorp en Marcelle Rittershaus-Kuijpers laten zien hoe leer- en innovatienetwerken studenten en zorgprofessionals samen laten werken aan praktische verbeteringen in de zorg.

Vul zneller ZN-formulieren in met app van jonge cardiologen

Administratieve rompslomp rond ZN-formulieren kan een stuk sneller, laat cardioloog Laurens Swart zien met de app zneller. Met enkele klikken zijn formulieren ingevuld en verzonden. “Het ZN-formulier is voor driekwart van de medicijnen een wassen neus.”

Hoe AI no-shows in het ziekenhuis terugdringt

Met AI kunnen patiënten worden herkend die hun afspraak dreigen te missen, laten Annabel Seffelaar en Siem Aarts zien. Zo kunnen zij tijdig herinnerd worden aan hun afspraak. “Elke week halen we er zeker zes of zeven patiënten uit die de afspraak totaal vergeten waren.”

Casus: vrouw die niet kan boeren

Een 23-jarige vrouw klaagt over een lang aanhoudend drukkend gevoel achter het sternum, met name na de maaltijd. Het lukt haar dan niet om te boeren. Braken zorgt meestal snel voor verlichting van de klachten. Wat is uw diagnose?