DOQ

Connectiviteit hersennetwerken is een maat voor ziekteprogressie bij alzheimer

Onderzoek naar hersennetwerken kan achteruitgang in het denkvermogen voorspellen bij de ziekte van Alzheimer. Dat stelt Ellen Dicks, onderzoeker bij het Alzheimercentrum Amsterdam, in haar proefschrift dat zij eerder dit jaar verdedigde. Volgens Dicks kan haar onderzoek helpen bij het vinden van nieuwe therapieën voor de ziekte van Alzheimer. 

De ziekte van Alzheimer is een progressieve hersenziekte, die wordt gekenmerkt door een stapeling van amyloid-beta- en tau-eiwitten in de hersenen. Dat veroorzaakt atrofie en problemen met de hersenconnectiviteit, wat in veel gevallen leidt tot dementie. De gemiddelde levensverwachting van een patiënt met de ziekte van Alzheimer ligt tussen de 8 en 10 jaar. Op dit moment is er nog geen behandeling voor de ziekte voorhanden.  

(bron foto pixabay)

Hersennetwerken in de grijze stof 

Mogelijke aangrijpingspunten voor therapieën richten zich op de beginfase van de ziekte, waarin nog geen onomkeerbaar weefselverlies optreedt. Ellen Dicks en haar collega’s richtten zich in hun onderzoek daarom op het meten van vroege, subtiele veranderingen in het denkvermogen. Dat deden ze door het meten van hersenconnectiviteit met behulp van standaard MRI-onderzoek. Daaruit blijkt dat mensen met een lichte cognitieve stoornis die meer gestoorde hersennetwerken hebben in de grijze stof, sneller in hun denkvermogen achteruitgaan. Bij alzheimerpatiënten in de vroege, preklinische fase bleken de netwerken in de grijze stof bovendien weefselverlies in de hippocampus te kunnen voorspellen.  

Behandelingseffecten  

Met hun onderzoek laten Dicks en haar collega’s zien dat de netwerkfunctie van de grijze stof een maat is voor de cognitieve achteruitgang in het verloop van de ziekte van Alzheimer. De connectiviteit van deze netwerken gaat sneller achteruit bij mensen dichter bij het dementiestadium dan bij controlepersonen. Daarmee kan de netwerkfunctie van de grijze stof in de hersenen in klinische studies helpen om individuen te identificeren die snel achteruit zullen gaan. Op termijn kan een netwerkmeting van de grijze stof in staat zijn om behandelingseffecten te meten.  


Referentie: proefschrift Ellen Dicks (https://research.vumc.nl/en/publications/grey-matter-covariance-networks-in-alzheimers-disease-edging-towa)  

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

Risico op bijwerkingen wisselt sterk per regio

De mate waarin patiënten volgens de richtlijnen medicatie voorgeschreven krijgen, varieert soms sterk per regio. Daardoor loopt ook het risico op bijwerkingen uiteen. Anke Lambooij bespreekt mogelijke verbeteringen. “Wees kritisch op valrisico-verhogende medicijnen.”

Casus: vrouw met paarsrode vingers en tenen

Een 37-jarige vrouw met systemische lupus erythematodes op basis van een aangeboren complementdeficiëntie heeft met name in de winter last van pijnlijke, paarsrode afwijkingen aan vingers en tenen. Wat is uw diagnose?

Huisartsen De Doktershoek zijn ook een beetje medisch specialist

Huisartsen van De Doktershoek verdiepen zich in medisch-specialistische zorg, waardoor minder verwijzingen naar het ziekenhuis nodig zijn. Huisarts Vincent Coenen vertelt hoe deze aanpak bijdraagt aan efficiëntere zorg. “En het draagt erg bij aan het werkplezier.”

‘Samenwerking tussen specialisten mag niet afhangen van individueel initiatief’

Longarts Idris Bahce pleit voor structurele samenwerking tussen specialisten, juist nu nieuwe behandelopties zich aandienen. “Het lastige is dat je samenwerking moeilijk kunt meten en monitoren.”

De cruciale aanwijzing zit soms in het bot

Hoeveel informatie blijft er na een moord in een lichaam bewaard? Arts-forensisch antropoloog Reza Gerretsen combineert medische kennis met fysische antropologie om te achterhalen wat er is gebeurd. “Ik haal het verhaal naar boven dat iemand zelf niet meer kan vertellen.”

Casus: vrouw met netvormige huidverkleuringen van de benen

Een 76-jarige vrouw bezoekt de dermatoloog vanwege sinds enkele maanden bestaande, netvormige huidverkleuringen aan de achterzijde van beide benen. De plekken jeuken niet en doen geen pijn. Wat is uw diagnose?

Inslikken van batterij kan levens­bedreigend zijn

Jaarlijks slikken bijna 40 jonge kinderen een batterij in, soms met levensbedreigende gevolgen. MDL-kinderarts Angelika Kindermann onderzocht de risico’s en pleit voor meer bewustwording en veiligere verpakkingen. “We schrokken van het hoge percentage complicaties.”

Zo schrijf je medische informatie waar je patiënt iets aan heeft

Een patiëntenfolder kan medisch correct zijn en toch zijn doel missen, ziet arts Stan Geurts van De Hulpdokter. Begrijpelijk schrijven begint daarom met een inhoudelijke keuze: wat moet de patiënt weten?

Casus: jongeman met een zwelling van het gehemelte

Een 29-jarige man, met in de voorgeschiedenis seronegatieve artralgie, bezoekt uw spreekuur vanwege een zwelling van het gehemelte. U ziet een scherpbegrensde, verruceuze, witte plaque. Aan de genitalia, de ogen en de huid vindt u geen afwijkingen. Wat is uw diagnose?

Hoe ontwerpers complexe zorg­processen een­voudiger maken

Complexe zorgprocessen leiden regelmatig tot dubbel werk, onduidelijkheid en onnodig tijdverlies. Noa Smolenaars laat zien hoe design hierin kan helpen. “Wij ontwerpers zijn in staat complexe processen goed uit te diepen en te visualiseren, daar zijn we in opgeleid.”