Coronaire functietest ook veilig in niet-gespeciali­seerde centra

Een coronaire functietest, bedoeld om de functie van de kransslagaders te meten, kan veilig worden uitgevoerd bij patiënten met pijn op de borst zonder obstructief coronairlijden. Dit geldt voor zowel gespecialiseerde als niet-gespecialiseerde hartcentra. De diagnostische opbrengst is bovendien hoog: bij acht op de tien patiënten wordt coronaire vaatdisfunctie vastgesteld. Dit schrijven interventiecardioloog Peter Damman (Radboudumc) en collega-onderzoekers in JAMA Cardiology.

Jaarlijks ondergaan zo’n 100.000 Nederlanders met pijn op de borst een hartkatheterisatie om te beoordelen of hun kransslagaderen vernauwd zijn door atherosclerose. Bij ongeveer de helft van de patiënten wordt geen obstructief coronairlijden gevonden. “Deze patiënten met zogeheten ‘angina with non-obstructive coronary arteries’ (ANOCA) hebben veelal een verminderde kwaliteit van leven en een hoog zorggebruik door hun langdurige pijn op de borst”, vertelt Damman. “Vaak is coronaire vaatdisfunctie de onderliggende oorzaak van de cardiale klachten.”

Coronaire functietest

Coronaire vaatdisfunctie omvat meerdere subtypes, waaronder epicardiale spasme, microvasculaire spasme en microvasculaire disfunctie. Alleen een coronaire functietest kan deze subtypes van elkaar onderscheiden. “Dit type hartkatheterisatie brengt de functie van de kransslagaders in kaart middels twee metingen”, legt Damman uit. “De eerste meting is met acetylcholine, een stof die vaatspasmen kan uitlokken. Als toediening van acetylcholine leidt tot herkenbare klachten, afwijkingen op het ECG passend bij ischemie, en een zichtbare vernauwing door spasme van een kransslagader, is er sprake van epicardiale spasme. Zien we geen spasme, maar wel ECG-afwijkingen passend bij ischemie, dan veronderstellen we dat de klachten het gevolg zijn van microvasculaire spasme. De tweede meting is met adenosine, een medicijn dat het hart ‘opjaagt’ doordat het inspanning nabootst. Normaliter verwijden dan de kleine bloedvaatjes zich om het hart van voldoende zuurstof te voorzien. Bij patiënten met microvasculaire disfunctie gebeurt dit niet, waardoor zij pijn op de borst krijgen.”

Weerstand

Volgens Damman is het belangrijk om onderscheid te maken tussen de verschillende subtypes van coronaire vaatdisfunctie, zodat de behandeling hierop kan worden afgestemd. “Uit diverse studies blijkt namelijk dat een gerichte behandeling op geleide van de uitslag van een coronaire functietest minder cardiale klachten en een betere levenskwaliteit geeft. Daarom adviseren de nieuwe Europese en Amerikaanse richtlijn om een coronaire functietest uit te voeren bij patiënten met ANOCA.” Toch roept het onderzoek in de praktijk ook weerstand op, merkt Damman. “Vooral in kleinere niet-academische hartcentra heerst de angst voor complicaties, zoals ritme- en geleidingsstoornissen. Vanwege die angst bieden lang niet alle hartcentra in Nederland de coronaire functietest aan.”

“Het risico op complicaties is gering en verschilt niet tussen verschillende hartcentra”

Kwaliteitsonderzoek

Om de veiligheid en de diagnostische opbrengst van de coronaire functietest te evalueren, verrichtten Damman en collega-onderzoekers een prospectief, observationeel kwaliteitsonderzoek. Daarin analyseerden zij de gegevens van ruim 1.200 patiënten met ANOCA die in de periode december 2020-januari 2024 een coronaire functietest hadden ondergaan in vijftien hartcentra, waarvan twee wel en dertien niet gespecialiseerd zijn in ANOCA. “Deze ziekenhuizen maken deel uit van het Nederlandse Register van Coronaire Functietesten (NF-CFT) en zijn getraind in de uitvoering van de coronaire functietest volgens een gestandaardiseerd protocol”, licht Damman toe. “Ons onderzoek toont aan dat het risico op complicaties gering is (<1%) en niet verschilt tussen gespecialiseerde en niet-gespecialiseerde hartcentra. Geen van de patiënten overleed of kreeg een hartinfarct of beroerte tijdens de coronaire functietest. Bij maar liefst 78% van de patiënten werd coronaire vaatdisfunctie vastgesteld, met epicardiale spasme (42%) als meest voorkomende subtype.”

“Het beperkte aanbod in Nederland zorgt momenteel voor een stuwmeer aan patiënten met ANOCA”

NF-CFT

Damman hoopt om twee redenen dat de resultaten van het kwaliteitsonderzoek ertoe zullen leiden dat meer hartcentra zich aansluiten bij het NF-CFT. “Ten eerste is het belangrijk dat patiënten met ANOCA overal in ons land terechtkunnen voor geprotocolleerde diagnostiek naar coronaire vaatdisfunctie. Het beperkte aanbod van coronaire functietesten in Nederland zorgt momenteel voor een stuwmeer aan patiënten met ANOCA. Vandaar dat de diagnostische opbrengst ook zo hoog is: wij zien nu vooral patiënten die ondanks medicatie al geruime tijd – gemiddeld twee tot vier jaar – rondlopen met pijn op de borst zonder duidelijke diagnose. Waar we echter naartoe willen is dat de coronaire functietest een vast onderdeel wordt van elke hartkatheterisatie die wordt uitgevoerd vanwege pijn op de borst. Ten tweede valt er nog een hoop te leren over de pathofysiologie van coronaire vaatdisfunctie en over welke behandeling bij welk subtype het effectiefst is. Dat vraagt om gerandomiseerde studies met grote patiëntaantallen. Hieraan kan het NF-CFT een zeer waardevolle bijdrage leveren.”

Referentie: Crooijmans C, Jansen T, Meeder JG, et al; NL-CFT. Safety, feasibility, and diagnostic yield of invasive coronary function testing: Netherlands Registry of Invasive Coronary Vasomotor Function Testing. JAMA Cardiol. 2025;10:384-90.

Lees meer over: