Cranberries bij urineweg­infecties effectief, maar niet voor iedereen

Producten op basis van cranberries worden al lang en veelvuldig gebruikt om urineweginfecties te voorkomen. Zo raadt de NHG-Standaard Urineweginfecties vrouwen met recidiverende urineweginfecties cranberries aan als profylaxe. Tot voor kort was er echter weinig degelijk bewijs voor de werkzaamheid van cranberries. Een onlangs gepubliceerde Cochrane-review toont nu aan dat cranberries waarschijnlijk effectief zijn bij (recidiverende) urineweginfecties, al geldt dat niet voor iedereen die hiermee te kampen heeft.

Een urineweginfectie is een veelvoorkomend euvel voor mannen en vooral vrouwen. Meer dan de helft van de vrouwen krijgt ooit in het leven te maken met urineweginfecties. Wie echt pech heeft, ziet zich geconfronteerd met recidiverende urineweginfecties (meer dan drie per jaar).

“Cranberryproducten verlagen waarschijnlijk het risico op symptomatische urineweginfecties in alle patiëntengroepen”

Risicoverlaging

Cranberries bevatten proanthocyanidine, een stofje dat onder meer kan voorkomen dat bacteriën zoals Escherichia coli, zich aan het blaasepitheel hechten. Daardoor kan E. coli het slijmvliesoppervlak van de urinewegen niet infecteren.
In een onlangs verschenen Cochrane-review¹ zijn 50 onderzoeken geïncludeerd waarvan er 45 cranberryproducten met placebo of geen specifieke behandeling vergeleken bij 6 verschillende patiëntpopulaties. In algemene zin kan op basis van deze review aangenomen worden dat cranberryproducten waarschijnlijk het risico op symptomatische urineweginfecties in alle patiëntengroepen verlagen (n = 6211; RR 0,70 [95%-BI 0,58-0,84])*.

“Cranberryproducten verminderen waarschijnlijk het risico op toekomstige urineweginfecties”

Effectief bij specifieke groepen

De onderzoekers concludeerden tevens dat cranberryproducten waarschijnlijk het risico op toekomstige urineweginfecties verminderen bij vrouwen met recidiverende urineweginfecties (RR 0,74), bij kinderen met een voorgeschiedenis van meer dan één urineweginfecties (RR 0,46) en bij patiënten die een verhoogd risico op urineweginfecties lopen na een interventie zoals radiotherapie in het bekkengebied of een gynaecologische operatie (RR 0,47).*

Geen voordeel

Voor een aantal groepen lijkt de inzet van cranberryproducten niet of nauwelijks voordeel op te leveren bij het voorkomen van urineweginfecties. Dat geldt voor zwangere vrouwen (RR 1,06), volwassenen met neuromusculaire blaasdysfunctie en onvolledige blaaslediging (RR 0,97) en ouderen die in een instelling verblijven (RR 0,93).*

Soorten producten

Cranberryproducten zijn er in allerlei soorten en maten. Uit deze Cochrane-review werd echter niet duidelijk of de effectiviteit verschilt tussen cranberrysap, cranberrytabletten of tussen de diverse doseringen. Wat betreft bijwerkingen lijkt het erop dat cranberryproducten mogelijk niet het risico op milde gastro-intestinale bijwerkingen versus placebo of geen specifieke behandeling verhogen.* Dat geldt ook voor het risico op andere bijwerkingen.

* Belangrijke kanttekening hierbij is dat deze resultaten zijn gestoeld op bewijs van matige kwaliteit.

Referentie: Williams G, Hahn D, Stephens JH, et al. Cranberries for preventing urinary tract infections. Cochrane Database Syst Rev 2023;11(11):CD001321.

Lees meer over: