Cultuur­sensitieve zorg in de praktijk: lessen van Mammarosa

Wanneer een vrouw met een migratieachtergrond de diagnose borstkanker krijgt, komt er veel meer op haar af dan alleen medische informatie. Taal- en cultuurverschillen kunnen de communicatie met zorgverleners flink bemoeilijken. Stichting Mammarosa biedt hierin uitkomst. In gesprek met Samia Kasmi, bestuurder en projectleider bij de stichting, wordt duidelijk hoe belangrijk cultuursensitieve communicatie is, en hoe artsen hierin het verschil kunnen maken.

“In veel culturen wordt niet openlijk gesproken over kanker, laat staan over borstkanker,” vertelt Kasmi. “Schaamte, angst, nare ervaringen met kanker in de familie; het speelt allemaal mee. Vrouwen missen essentiële informatie of begrijpen deze niet goed. Mammarosa is er om die kloof te overbruggen.”
De stichting geeft voorlichting in de moedertaal van de vrouw. Dit gebeurt via getrainde vrijwilligers, vaak zelf ervaringsdeskundigen. Ze gaan in gesprek over borstkanker, diagnose, behandelingen en het belang van nazorg. “We werken veel met beeldmateriaal en animaties, omdat veel mensen moeite hebben met geschreven informatie. Het doel is altijd: meer grip op gezondheid, meer rust in het hoofd.”

Iemand die een brug slaat

Mammarosa werkt steeds vaker samen met welzijn- en zorgorganisaties, zoals Pink Ribbon en de GGD. Volgens Kasmi is het essentieel dat zorgprofessionals zich realiseren dat zorg niet voor iedereen vanzelfsprekend is. “Voor sommige vrouwen is het ziekenhuis een onbekende, zelfs beangstigende plek. Als je dan ook de taal niet spreekt en je omgeving wantrouwt de reguliere zorg, dan heb je iemand nodig die de brug slaat.”

“Een vrouw die zwijgt, doet dat niet altijd uit instemming. Soms begrijpt ze je simpelweg niet”

Vertrouwen opbouwen in de buurt

Een belangrijk aspect van het werk van Mammarosa is het opbouwen van vertrouwen. “Veel vrouwen hebben negatieve ervaringen met instanties. Het duurt even voordat ze zich veilig voelen. Daarom werken we ook buiten het ziekenhuis, in buurthuizen, vrouwenorganisaties en moskeeën. Daar vinden ze een vertrouwde setting om hun vragen te stellen.”

Kasmi benadrukt het belang van bouwen aan vertrouwen. “Dat begint met echte interesse en niet meteen invullen of oordelen. Soms is het nodig om dingen meerdere keren uit te leggen, of in andere woorden. Een vrouw die zwijgt, doet dat niet altijd uit instemming. Soms begrijpt ze je simpelweg niet.”
Stress of armoede kunnen het moeilijk maken om denkvermogen om te zetten in doenvermogen. Kasmi adviseert om hier alert op te zijn en zo nodig te ondersteunen zodat de vrouwen regie kunnen nemen over hun gezondheid.

“Zoek de samenwerking op met andere zorgprofessionals”

Van project naar beweging

Wat ooit begon als een lokaal initiatief in Den Haag, is inmiddels uitgegroeid tot een netwerk in meerdere steden, waaronder Amsterdam, Rotterdam en Utrecht. “We willen onze impact vergroten.” Daarnaast investeert Mammarosa in het opleiden van vrijwilligers en in het trainen van studenten in de zorg. “We verzorgen samen met de hogeschool een minor die gericht is op het bereiken van vrouwen in kwetsbare situaties. Studenten krijgen gastlessen en mogen mee naar een voorlichting om te ervaren hoe informatie op een interactieve, cultuursensitieve manier overgebracht kan worden. Het zijn soms kleine handvatten op aanpassingen voor de praktijk die een groot verschil kunnen maken.”

Oproep aan collega’s in de zorg

Kasmi sluit af met een oproep aan zorgprofessionals: “Zoek de samenwerking op met andere zorgprofessionals of organisaties die ervaring hebben met cultuursensitieve zorg, als je merkt dat iemand je boodschap niet begrijpt of niet actief meepraat. Samen kunnen we veel misverstanden voorkomen, en betere zorg bieden.”

Zes tips voor cultuursensitieve communicatie
In haar werk verzamelde Kasmi talloze inzichten uit de praktijk. Ze deelt zes tips die zorgprofessionals direct kunnen toepassen:
1. Luister actief en let op lichaamstaal – stilte betekent niet altijd instemming. Kijk en luister naar wat er níet gezegd wordt.
2. Gebruik eenvoudige taal – vermijd vakjargon en leg zaken rustig en stap voor stap uit.
3. Pas de terugvraagmethode toe – vraag bijvoorbeeld wat iemand heeft begrepen of hoe ze het aan een familielid zouden uitleggen. Of, bij een vervolgconsult, wat ze gedaan heeft met de informatie van de vorige keer.
4. Neem de tijd en wees geduldig – herhaling is soms nodig om informatie te laten landen en vertrouwen op te bouwen.
5. Wees alert op taboes en gevoeligheden – respecteer culturele overtuigingen, maar schuw het gesprek niet.
6. Zorg voor een warme overdracht – licht collega’s goed in bij doorverwijzing en verwijs zo nodig naar Mammarosa.

Meer informatie? www.mammarosa.nl

Lees meer over: