DOQ

Gevolgen van overgewicht en ondervoeding tijdens zwangerschap

Sommige vrouwen hebben zoveel last van zwangerschapsbraken dat zij niet meer kunnen eten, drinken en normaal functioneren. Gynaecoloog Rebecca Painter van Amsterdam UMC besprak tijdens haar oratie in december twee uitersten: de gezondheidsgevolgen van overgewicht en ondervoeding tijdens de zwangerschap. “Wat betreft ernstig zwangerschapsbraken: ik hoop dat huisartsen en gynaecologen minder terughoudend worden met anti-emetica.”

80% van de zwangere vrouwen is weleens misselijk en 50% geeft soms over. Dat belemmert hen over het algemeen niet in het dagelijks functioneren en wordt beschouwd als ‘iets dat erbij hoort’. Bij een tot drie op de 100 vrouwen die in verwachting zijn, is de situatie veel nadeliger. Rebecca Painter: “Zij hebben hyperemesis gravidarum: ernstig zwangerschapsbraken. Het lukt hen structureel niet om goed te eten en te drinken. De mogelijke gevolgen voor de vrouw: ondervoeding, uitdroging, vitaminetekort en niet in staat zijn normaal te functioneren. Het kindje loopt risico op een groeiachterstand en vroeggeboorte. Soms besluiten vrouwen tot een abortus omdat ze té ziek zijn.”

“Ik hoop dat over tien tot 20 jaar genezing van hyperemesis gravidarum mogelijk is”

Gynaecoloog Rebecca Painter

Anti-emetica voorschrijven

Painter is sinds 1 februari 2022 hoogleraar maternale gezondheid, voeding en zwangerschap in Amsterdam UMC. Zij streeft ernaar dat meer huisartsen en gynaecologen alert zijn op hyperemesis gravidarum. “Samen met experts en patiënten heb ik in 2021 een internationale definitie opgesteld om de diagnose te stellen.1 De kern: vanwege zwangerschapsbraken of ernstige misselijkheid kan een vrouw niet voldoende eten en drinken en ook niet normaal functioneren. Het is belangrijk dat artsen hyperemesis gravidarum herkennen en het benoemen: ‘U hoort niet bij de 80% van de zwangere vrouwen die weleens misselijk zijn, maar u heeft een ziekte waarvoor u moet worden behandeld’. Er is geen genezing mogelijk, ik hoop eraan bij te dragen dat dit in de komende tien tot 20 jaar wordt bereikt. Een arts kan wel anti-emetica voorschrijven, medicatie die ook wordt gebruikt tegen misselijkheid na een operatie of chemotherapie. Veel artsen zijn terughoudend met medicatie tijdens de zwangerschap, maar deze middelen zijn veilig en vrij effectief. Bij een groot deel van de zwangere vrouwen verminderen ze de misselijkheid.”

“Een zwangere vrouw met obesitas heeft een grote kans op een kind dat later ook obesitas heeft”

Zwangerschapsvergiftiging

Een andere ambitie van Painter is dat zorgverleners vaker helpen overvoeding en ongezond eten tijdens de zwangerschap te voorkomen. “Overgewicht vergroot bijvoorbeeld het risico op zwangerschapsdiabetes en op een hoge bloeddruk. Dat laatste is geassocieerd met een verhoogde kans op zwangerschapsvergiftiging, en dat is weer gelinkt aan vroeggeboorte en een keizersnee. Overgewicht van de zwangere vrouw kan ook gevolgen hebben voor de gezondheid van haar kind in het latere leven. Denk aan vroegtijdig overlijden aan een hartziekte. Een ander voorbeeld is dat een zwangere vrouw met obesitas een grote kans heeft op een kind dat later ook obesitas heeft. Onderzoek waarbij ik betrokken was heeft uitgewezen dat dit een onafhankelijke voorspellende factor is, dus een factor die losstaat van een eventuele ongezonde leefstijl in het gezin. Ik pleit voor interventies voor iedere zwangere vrouw; interventies die aanzetten tot gezond eten en voldoende beweging.”

“Reguliere verloskunde in combinatie met een leefstijlprogramma leidt tot minder ziekenhuisopnames’

Positieve ontwikkelingen

Painter legt uit: “Aanvankelijk leverden de meeste leefstijlinterventies teleurstellende resultaten op. Ze concentreerden zich op zwangere vrouwen met overgewicht en bleken een beperkt gezondheidseffect te hebben tijdens de zwangerschap. Maar in de afgelopen jaren zien we twee positieve ontwikkelingen. De eerste is een gezondheidsverbetering bij de kinderen van deze moeders op latere leeftijd. Ze hebben bijvoorbeeld een betere hartfunctie. Het andere hoopgevende inzicht komt voort uit onderzoeken naar het effect van leefstijlprogramma’s voor een representatieve groep zwangere vrouwen, dus een groep waarvan ook deelnemers met een normaal gewicht deel uitmaken. Dan zie je minder zwangerschapsdiabetes, minder vroeggeboortes en minder opnames op een afdeling neonatologie. Bovendien is zo’n programma kosteneffectief. Australisch onderzoek wees uit: als je één dollar investeert om vrouwen behalve verloskundige zorg ook een leefstijlprogramma aan te bieden, bespaar je 4,75 dollar aan ziekenhuisopnames en andere zorgkosten.”2

Referenties:

  1. Jansen LAW, Koot MH, Vant ’t Hooft J, e.a. The windsor definition for hyperemesis gravidarum: A multistakeholder international consensus definition. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol. 2021; Nov;266:15-22.
  2. Lloyd M, Teede H, Bailey C, e.a. Projected Return on Investment From Implementation of a Lifestyle Intervention to Reduce Adverse Pregnancy Outcomes. JAMA Netw Open.2022;5(9):e2230683.
Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

Casus: jonge patiënt met heftige oorpijn

De 9-jarige patiënt voor u heeft de hele nacht heftige oorpijn gehad rechts. Zijn gehoor is beiderzijds goed en hij heeft geen koorts. Hij is een weinig snotterig. Wat is uw diagnose?

In Search of Stories brengt levens­verhalen tot leven

Het onderzoeksproject ‘In Search of Stories’, geleid door oncoloog Hanneke van Laarhoven, brengt verhalen van ongeneeslijk zieke patiënten tot leven. “De analyse van deze verhalen biedt inzichten die met traditionele methoden vaak over het hoofd worden gezien.”

‘Het preferentiebeleid gaat binnen nu en vier jaar op de schop’

Het preferentiebeleid is volledig doorgeslagen en moet hoognodig op de schop, vindt Aad de Groot, directeur van Zorgverzekeraar DSW. “Het is lastig te berekenen, maar we vermoeden wel dat door de lage prijzen juist andere kosten kunnen toenemen.”

‘Dokters voelen zelf de paradox van samen beslissen in de spreek­kamer’

Samen beslissen kan patiënten tijdelijk veel stress en onzekerheid bezorgen, blijkt uit onderzoek van Inge Henselmans. “Wij staan helemaal achter de beweging van samen beslissen, maar vonden dat er ook oog moest zijn voor de negatieve aspecten ervan.”

‘Het ziekenhuis kan ook zonder lachgas’

Nicolaas Sperna Weiland geeft inzicht in de duurzaamheid van lachgas. “Ik denk persoonlijk dat er ook andere pijnstilling voorhanden is om kortdurend comfort te geven. Vaak met betere pijnstillende effecten en minder nadelige milieueffecten.”

Stop met jezelf onder­mijnen: vijf stappen tegen het imposter syndroom

Bang om door de mand te vallen, prestatiegericht, conflictvermijdend? Veel jonge artsen hebben last van het imposter syndroom. Moniek de Boer geeft praktische tips. “Het ontwikkelen van een gezonde werk-privé balans en het accepteren van kwetsbaarheid is cruciaal.”

Casus: patiënt met huidkleurige papel op de rug

Een 54-jarige vrouw meldt zich bij de huisarts met een huidkleurige papel op de rug. Mevrouw heeft in haar voorgeschiedenis een basaalcelcarcinoom (BCC) gehad van het gelaat. In haar familie komt geen huidkanker voor. Wat is uw diagnose?

Waarom moet ik als arts aandacht hebben voor lhbtiq+?

Zichtbaarheid en veiligheid zijn belangrijk bij het omgaan met lhbtiq+-ers in de zorg, pleit longarts Karin Pool. Ze geeft praktische tips voor zorgverleners en zorginstellingen. “Met kleine aanpassingen, bijvoorbeeld in taalgebruik, maak je al een groot verschil.”

De overgang: hormoon­therapie helpt, maar is geen wonder­middel

Gynaecoloog Dorenda van Dijken promoot hormoontherapie bij overgangsklachten, maar noemt het geen wondermiddel voor de gezondheid op langere termijn. “We kunnen als artsen zeggen dat je de overgang moet omarmen, maar ik vind dat elke vrouw dat zelf bepaalt.”

Casus: man met opgezette en verkleurde gewrichten en zwelling linkeroor

Een 52-jarige man klaagt over pijnlijke en stijve handen. De gewrichten van beide handen en vingers zijn opgezet en blauw-paars verkleurd. Verder heeft hij klachten van moeheid en malaise. Hij heeft geen koorts. Wat is uw diagnose?


0
Laat een reactie achterx