De huidkankerepidemie: hoe ga je er als huisarts mee om?

Redactioneel

30 april 2026

Het aantal mensen met huidkanker stijgt, en daarmee stijgt ook de werkdruk bij zowel huisartsen als dermatologen. Aiossen dermatologie Tobias Sangers en Daan Rauwerdink, oprichters van Stichting HUID, zien een toenemende interesse naar dermatoscopie in de eerste lijn. Ze delen een simpel stappenplan voor het herkennen van een melanoom. “Met dit algoritme is de kans dat een melanoom gemist wordt laag.”

Huidkanker is met zo’n 75.000 diagnoses per jaar de meest voorkomende kankersoort in Nederland, en de cijfers nemen alleen maar toe.¹ Rauwerdink: “Vroeger hadden we het over de COVID-19-pandemie, maar tegenwoordig is het eigenlijk de ‘huidkankerepidemie’.” Dit vertaalt zich in een toenemende zorgvraag in de huisartsenpraktijk en het ziekenhuis.

Sangers en Rauwerdink ontdekten tijdens hun promotieonderzoek dat er in de eerste lijn problemen zijn met het herkennen van huidkanker en dat huisartsen gemotiveerd zijn om deze vaardigheid te verbeteren. Daarom richtten ze in 2025 Stichting HUID op, een nascholingsplatform voor dermatoscopie gericht op de eerste lijn. Want de huisarts heeft als eerste aanspreekpunt een belangrijke rol in de huidkankerzorg, stellen zij. Tegelijkertijd duurt het coschap dermatologie voor huisartsen in Nederland maar twee weken. Rauwerdink: “Wij zien vaak in verwijsbrieven dat huisartsen het lastig vinden om een inschatting te maken of een huidafwijking verdacht is.”

“Met de dermatoscoop zien veel huidplekken er al snel verdacht uit. Training is dus heel belangrijk”
Aios dermatologie Tobias Sangers

Training is cruciaal

Op Thuisarts.nl kan een patiënt lezen dat de huisarts een verdacht plekje op de huid soms met een dermatoscoop controleert en beoordeelt. Voor Rauwerdink en Sangers is dat de ideale situatie waar ze met hun stichting naartoe willen bewegen. Sangers: “In de praktijk zien we dat nog niet alle huisartsen een dermatoscoop hebben. Maar ook als een huisarts deze wel in het bezit heeft, leidt dit niet automatisch tot een betere diagnose. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt zelfs dat de diagnose er slechter door kan worden.² Als je door de dermatoscoop naar een huidplek kijkt, zien veel huidplekken er al snel verdacht uit. Training is dus heel belangrijk.”

Kenmerkende eigenschappen

Veel huidafwijkingen hebben een paar heel kenmerkende eigenschappen. In de geaccrediteerde nascholing van Stichting HUID leren huisartsen in één dag de meest voorkomende huidafwijkingen in de eerste lijn te herkennen. Er wordt onder andere geoefend met het identificeren van een melanoom.

Naast het beheersen van praktische vaardigheden is de klinische context heel erg belangrijk bij het stellen van een diagnose. Rauwerdink: “Is de patiënt bijvoorbeeld een oudere, heeft hij eerder huidkanker gehad of komt melanoom voor in zijn familie? Dat zijn redenen om een moedervlek verder te onderzoeken.”

“Met het Chaos and Clues-algoritme is de kans dat een huisarts een verkeerde plek mist heel laag”
Aios dermatologie Daan Rauwerdink

Een melanoom herkennen in twee stappen

Een vergevorderd melanoom is met het blote oog al te herkennen aan een zwarte plek waar soms bloed uit komt. Maar om melanomen in een vroeg stadium goed te herkennen, is inspectie met de dermatoscoop nodig. Hiervoor kunnen huisartsen het ‘Chaos and Clues’-algoritme gebruiken, bestaande uit twee stappen. Rauwerdink: “Met dit algoritme is de kans dat een huisarts een verkeerde plek mist heel laag.” Dit algoritme is specifiek ontwikkeld voor melanocytaire huidafwijkingen. Het is daarom belangrijk het algoritme pas te gebruiken als je melanocytaire kenmerken ziet, zoals een reticulair pigmentnetwerk of een globulair patroon.

Stap 1: Is er sprake van chaos?

Met chaos wordt bedoeld of de moedervlek er rommelig uitziet, asymmetrisch is of verschillende kleuren heeft. Als dit zo is, ga dan door naar stap 2.

Stap 2: Welke clues voor een melanoom zijn aanwezig?

Met clues worden kenmerkende eigenschappen van een melanoom bedoeld. De aanwezigheid van een of meerdere clues is een reden om de moedervlek te verwijderen. Clues kunnen bijvoorbeeld donkere stipjes (‘dots’) zijn aan de rand van de moedervlek. Deze perifere stippen verraden dat de moedervlek groeit. Ook een blauwe vlek of witte, glanzende lijnen in de moedervlek wijzen op een melanoom. Er zijn in totaal zeven clues waaraan te zien is dat een moedervlek een melanoom kan zijn. De meeste daarvan laten zien dat er sprake is van groei.

**Figuur 1.** Laesie met een egaal gepigmenteerd reticulair netwerk

**Figuur 2.** Laesie met een chaotisch gepigmenteerd reticulair netwerk

Figuur 1 toont een laesie met een egaal gepigmenteerd reticulair netwerk, wat wijst op een melanocytaire afwijking. Het netwerk is symmetrisch en gelijkmatig verdeeld; er is geen sprake van chaos en er zijn geen dermatoscopische clues aanwezig.
Figuur 2 toont eveneens een afwijking met een reticulair netwerk, maar hier is sprake van chaos: de laesie is asymmetrisch in kleur en vorm, en het pigmentnetwerk is niet uniform verdeeld. Op 9 uur valt een dichter pigmentnetwerk op met vertakkende radiale lijnen, een dermatoscopische clue.
Samengevat is er sprake van chaos en een duidelijke clue, wat een excisie rechtvaardigt. Diagnose: superficieel spreidend melanoom, Breslow-dikte 0,5 mm, pT1a.

Preventie

Met de juiste training en hulpmiddelen kunnen huisartsen dus een belangrijk verschil maken in het vroeg opsporen van huidkanker. Maar het keren van de ‘huidkankerepidemie’ vraagt meer dan alleen betere diagnostiek: preventie is minstens even belangrijk. Daarom zijn Rauwerdink en Sangers partner geworden van het Zonvenant van het Nationaal Huidfonds, dat zich inzet voor meer bewustwording over huidkankerrisico’s bij het algemene publiek.

Meer informatie? Stichting HUID stelt gratis een zakkaart beschikbaar om het ‘Chaos and Clues’-algoritme in de praktijk te gebruiken. De zakkaart is hier te downloaden.

Referenties: