De wijk in om vaccinatiebereidheid inwoners te vergroten

De Rotterdamse huisarts Shakib Sana en Robin Peeters, internist Erasmus MC en voorzitter Nederlandse Internisten Vereniging, trokken samen de wijk in om inwoners te overtuigen van het belang van vaccinatie tegen corona. Aios Christianne van Lieshout verrichtte soortgelijk missiewerk onder de verpleegkundigen van het Leidse ziekenhuis Alrijne. In beide gevallen met succes.

Sana en Peeters ontmoetten elkaar bij een uitzending van TV Rijnmond over de coronavaccinatie. Peeters vertelde daarin over de vol liggende corona-afdeling in zijn ziekenhuis, Sana over de lage opkomst voor de vaccinatie in zijn huisartspraktijk. “In de kwetsbare wijk Delfshaven waarin ik werk, ging de vaccinatiebereidheid hard omlaag na de uitgebreide berichtgeving over de zeldzame bijwerkingen bij vaccinatie met het AstraZeneca vaccin. En dat terwijl in de ziekenhuizen code zwart dreigde”, vertelt Sana. “Het was duidelijk dat we iets moesten doen.” Peeters: “En met spoed, want in ons ziekenhuis hadden we juist veel mensen uit de kwetsbare wijken op de verpleegafdelingen en de IC liggen.”

De wijk in

Dus de twee kwamen samen in actie. Op 24 april deden ze een breed gesteunde, landelijke oproep om de informatie- en vaccinatiekloof te verkleinen. Na een paar weken trokken ze, gekleed in witte jassen, samen met andere artsen en met medische studenten de wijk in. Om mensen aan te spreken, voor te lichten en als het enigszins kon ook ter plekke te vaccineren. “Maar dat niet alleen”, vertelt Peeters. “We benaderden ook alle medische beroepsgroepen om mee te werken aan een oproep aan het ministerie van VWS en de gemeenten om goede en gerichte informatie te bieden aan deze mensen. En om een toolkit voor huisartsen in kwetsbare wijken te bieden, zodat zij goed geïnformeerd weerwoord  kunnen bieden tegen mensen die zich zorgen maakten. Bijvoorbeeld over chips in het vaccin en overlijden binnen 24 uur na vaccinatie. Een oproep waarop die verenigingen zonder uitzondering enthousiast reageerden, wat ook écht heeft gewerkt om ons doel te bereiken.”

“Kinderen die tegen vaccinatie zijn, gaan dus ook niet voor hun ouders regelen dat die een vaccin krijgen”

Huisarts Shakib Sana

Barrières

Het was niet alleen de misinformatie over vaccinatie die veel mensen parten speelde, merkten de twee. “Er zijn ook andere barrières”, zegt Sana. “Denk aan kinderen die tegen vaccinatie zijn en die dus ook niet voor hun ouders gaan regelen dat die een vaccin krijgen. Maar denk ook aan mensen aan de onderkant van de maatschappij, voor wie een busrit naar een priklocatie al geld kost dat ze niet hebben.” Peeters vult aan: “En denk ook aan mensen die de brief over vaccinatie wel hebben gekregen, maar die niet begrijpen. Of mensen die de online aanmeldingsprocedure niet begrijpen.”

“Al in de tweede week zagen we heel veel mensen terug die we eerder hadden gesproken”

Internist Robin Peeters

De markt op

De twee hebben, samen met een team van huisartsen, medisch specialisten uit omringende ziekenhuizen, apothekers, medische studenten en GGD’s al meer dan vijftienhonderd vaccinaties gezet, op inmiddels drie locaties. Eerst gewoon ter plekke op de markt, later in ter beschikking gestelde buurthuizen. Inmiddels heeft de GGD een deel van het werk overgenomen. “Al in de tweede week zagen we heel veel mensen terug die we eerder hadden gesproken en die dus de tussenliggende tijd hadden gebruikt om te beslissen zich toch te laten vaccineren”, zegt Peeters. “Natuurlijk hebben we niet iedereen kunnen overtuigen, maar dat respecteren we ook.”

“We vinden dat een informatiekloof niet mag leiden tot een gezondheidskloof”

Internist Robin Peeters

Gezondheidskloof.nl

Het initiatief trok de aandacht van andere artsen, en ook van medische studenten, die ook de wijken ingetrokken zijn. Daarom is nu ook de website gezondheidskloof.nl opgezet als platform voor vraag en aanbod van informatie over corona en vaccinaties. “De reden hiervoor is dat we vinden dat een informatiekloof niet mag leiden tot een gezondheidskloof”, aldus Peeters. “En de dreiging hiervan speelt overal in Nederland. Dus we zijn heel blij dat nu ook in andere steden initiatieven zijn opgezet om zoveel mogelijk mensen te vaccineren.”

“Ik merkte dat mensen weinig wisten over de vaccinatie. Dat leidde tot angst voor bijwerkingen, maar bijvoorbeeld ook voor effecten op de lange termijn of onvruchtbaarheid”

Aios Christianne van Lieshout

Ongeruste verpleegkundigen

In het LUMC merkte aios Christianne van Lieshout dat ook onder verpleegkundigen sprake was van veel onduidelijkheid en terughoudendheid over de vaccinatie. “Niet iedereen was direct bereid om zich te laten vaccineren”, vertelt ze. “Dus ben ik voorlichting gaan geven op diverse afdelingen. Daarbij merkte ik dat mensen weinig wisten over de vaccinatie. Dat leidde tot angst voor bijwerkingen, maar bijvoorbeeld ook voor effecten op de lange termijn of onvruchtbaarheid. Ook vroegen veel verpleegkundigen zich af hoe het mogelijk was dat de vaccins in zo’n korte tijd waren ontwikkeld en toch effectief en veilig waren.”

Enthousiast ontvangen

Waarom leefden juist bij verpleegkundigen zoveel vragen? “Ik denk dat de artsen inmiddels al meer kennis hadden opgedaan over de vaccinatie”, zegt Van Lieshout. “Misschien hebben ze vanuit hun werk ook wat meer vertrouwen in de wetenschap, omdat ze daarin meer onderlegd zijn. Dat kan eveneens een rol hebben gespeeld. Mensen vonden bovendien dat er vanuit de overheid weinig voorlichting kwam. Of ze deden zelf niet genoeg moeite om actief op zoek te gaan naar informatie. Hoe dan ook, de voorlichting werd enthousiast ontvangen en bleek ook echt te helpen. Achteraf heb ik van veel verpleegkundigen gehoord dat ze toch hadden besloten om zich te laten vaccineren en dat ze zelfs aan mensen in hun omgeving hadden aangeraden om dit ook te doen.”

Lees meer over: