DOQ

De zorgverlener als verwonderaar

Zorgverleners leggen vooral contact met de ziekte, en niet met de mens, stelt Piet Leroy, hoogleraar procedurele sedatie en analgesie bij kinderen. Leroy doet al sinds 2006 onderzoek op het gebied van pijn- en traumavrije zorg bij kinderen. Steeds meer resultaten wijzen uit dat een goed contact tussen de zorgverlener, het kind en de ouders, veel leed kan voorkomen. Op 14 maart is Leroy een van de sprekers op het symposium ‘De kunst van contact’ dat wordt georganiseerd door de stichting CliniClowns, in samenwerking met stichting Kind en Ziekenhuis.

In 2019 richtte Leroy het PROSA Kenniscentrum op. Het centrum bundelt kennis en verzorgt trainingen over pijn- en angstvrije zorg. Op dit terrein is al veel bekend, maar volgens Leroy is het voor professionals lastig om de kennis toe te passen. Want zorgverleners zijn getraind om het contact  met patiënten en naasten te benutten als databron voor het verlenen van de nodige zorg. Een reflex die in veel situaties noodzakelijk is, maar die tevens het echte contact overschaduwt.   

“We weten dat de zorguitkomsten gunstiger zijn bij patiënten die hun zorgverlener vertrouwen”

Kinderarts en hoogleraar Piet Leroy

Waarom is vertrouwen zo belangrijk?

Vertrouwen is de essentie van echt contact. Medische zorg voor kinderen gaat vaak gepaard met angst en pijn, en we zijn er lang van uit gegaan dat het doel de middelen heiligt. Maar zeker kinderen onder de vijf jaar zijn gevoelig voor pijnlijke en traumatische ervaringen. Door de juiste benadering kun je dat voorkomen. We weten bovendien dat de zorguitkomsten gunstiger zijn bij kinderen die hun zorgverlener vertrouwen. Dat geldt overigens ook voor volwassenen.

Hoe bouw je als zorgverlener dat vertrouwen op bij kinderen?

Daar is geen pasklaar antwoord op. Het is in ieder geval niet te vatten in checklists of protocollen. Hoe vertrouwen zich ontwikkelt, varieert per kind-ouder koppel en omvat vaardigheden die voortkomen uit vragen als: hoe ontmoet je elkaar, hoe ben je er voor de ander en hoe ontstaat een evenwaardige dialoog? Het begint altijd bij een open, nieuwsgierige houding van verwondering en het voornemen om oprecht te willen ontmoeten. Daarna ga je de dialoog aan door aan te sluiten bij de wereld van het kind. Die wereld bestaat uit creatief zijn en willen leren.

Als het eenmaal lukt om dat vertrouwen op te bouwen, ontstaat er een bluetooth-achtige relatie: bij iedere ontmoeting gaat het contact weer ‘aan’. Met een beetje geluk komt het kind dan op je af rennen. Ze komen voor jou, en de prik met de bijbehorende angst of pijn verdwijnen naar de achtergrond.

“Ik spreek nooit over lastige ouders, wel over kwetsbare ouders”

Waar moet je op letten in de contacten met ouders?

Ouders hebben de natuurlijke neiging om het kind te beschermen. Ik spreek daarom nooit over lastige ouders, wel over kwetsbare ouders. Ouders kunnen met complexe dilemma’s te maken krijgen. Instinctief zullen ze opkomen voor hun kind. Maar in een onzekere of levensbedreigende situatie, zullen ze vaak de kant van de zorgverlener kiezen, want ze willen natuurlijk dat de behandeling gaat lukken. Hoe doe je het dan goed als ouder?

We helpen ouders om aan te sluiten op die gevoelens, en samen met hun kind deskundig te worden in wat voor hen het beste werkt. Zo vermijd je dat het delicate vertrouwen tussen kind en ouder wordt beschadigd.

Hoe pak je dat aan?

Vooral door medisch denken even uit te schakelen en je te verdiepen in de ouders: wie zijn jullie? Wat staat er voor jullie op het spel, wat voor zorgen brengen jullie mee, wat kunnen jullie? Dus vooral door er als mens te zijn. Binnen het PROSA Kenniscentrum beschouwen we iedere ontmoeting als een leerdialoog. Het gaat om kleine stapjes, terugkijken, vooruitkijken en lessen meenemen naar de volgende ontmoeting.

“Als zorgverleners zelf ouders worden, leren ze vaak pas echt communiceren met kinderen”

Het symposium op 14 maart wordt mede georganiseerd door de Cliniclowns. Beheersen zij de kunst van contact?

CliniClowns hebben unieke vaardigheden in contact maken en het lezen van emoties. Ze doen dat vaak via spel, dat is de natuurlijke taal van een kind. Als zorgverleners zelf ouders worden, leren ze vaak pas echt communiceren met kinderen. We hoeven ons echt niet allemaal als clown te gaan gedragen, maar we kunnen wel veel van de CliniClowns leren en elementen van clowning integreren in de opleiding.

Meer informatie?
Op 8 maart 2024 geeft Piet Leroy in de aula van de Universiteit Maastricht zijn oratie, met als titel ‘Omarm de Kwetsbaarheid’.
Symposium De Kunst van Contact, 14 maart.

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

Casus: vrouw met hevige diarree en kortademigheid

Een vrouw klaagt over hevige diarree en kortademigheid. Daarnaast voelt zij zich zwak en is zij 10 kg afgevallen in de laatste 3 maanden. Wat is uw diagnose?

Videoconsult vs. fysiek consult: waar zitten de verschillen?

Broer en zus Martijn Stommel en Wyke Stommel onderzochten de verschillen tussen video- en fysieke consulten. Dit kan helpen bij goede implementatie van videoconsulten. “Patiënten moeten soms lang reizen. Dat is belastend, het kost tijd en meestal moet iemand mee.”

Zeven Routes naar een veerkrachtig zorgsysteem

Ons zorgstelsel kan duurzamer en menselijker terwijl ook kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid geborgd zijn, meent Steven de Waal in zijn boek. “De zorginstelling verandert in een platform: minder managers en meer horizontaal management tussen zorgprofessionals.”

Wat als… jouw onderzoek plotseling is geasso­cieerd met de tabaks­industrie?

De farmaceut die het promotieonderzoek van Wytse van den Bosch financierde, werd plotseling overgenomen door een tabaksmultinational. Wat doe je dan als onderzoeker? “Door deze indirecte affiliatie ben je plotseling niet meer welkom op wetenschappelijke congressen.”

Meer rolmodel­len nodig in het medisch onderwijs

“De gezondheidszorg moet een afspiegeling zijn van de samenleving, dat is nu niet zo”, vindt Rashmi Kusurkar, hoogleraar inclusie en motivatie in medisch onderwijs. Er is behoefte aan meer inclusiviteit en diversiteit binnen het medisch onderwijs.

Zo deal je met de onzin van influencers in je spreekkamer

Patiënten vertrouwen influencers soms meer dan hun eigen arts. Jolanda van Boven en Annemie Galimont vertellen over hun ervaringen hiermee in de spreekkamer en hoe hiermee om te gaan. “Wees als arts alert dat je de patiënt goed voorlicht over de mogelijke gevolgen.”

‘Kunst kan de zorg transformeren’

Om de problemen van het overbelaste zorgsysteem het hoofd te bieden, moet kunst een structurele plaats krijgen, pleit Tineke Abma. “We willen duurzame programma’s van bewezen interventies vergoed door de zorgverzekeraar.”

Casus: jongen met gepig­menteerde huid­afwijking

Een tienjarige jongen heeft een opvallende laesie op de rechterbovenarm. Bij navraag blijkt deze laesie al jaren aanwezig. In de familie komen geen melanomen voor. De jongen heeft een blanco voorgeschiedenis. Wat is uw diagnose?

Casus: man met klachten van moeizaam plassen

Een man komt met een doorgemaakte blaasontsteking op uw spreekuur. Plassen gaat al een paar jaar langzaamaan moeilijker en moeilijker. De straal is zwak, nogal eens sproeiend en er wordt bijna altijd wat nagedruppeld. Persen helpt niet echt. Wat is uw diagnose?

Iedere arts moet zich voorbereiden op een leven lang leren

Welzijn is een voorwaarde voor professionele en persoonlijke ontwikkeling. En dat is in de medische sector meer dan ooit een punt van zorg, vindt Marjolein van de Pol. “De nieuwe bewegingen moet je gewoon volgen, in welke fase van je carrière je ook zit.”


0
Laat een reactie achterx