Dr. Akkerman: ‘Met “slim” pillenpotje geef je tbc-patiënt vertrouwen en regie terug’

Binnen de longgeneeskunde zijn alle ogen gericht op COVID-19, maar ook op het gebied van tuberculose staan de ontwikkelingen niet stil. Longarts dr. Onno Akkerman van het UMCG houdt zich bijvoorbeeld bezig met een ‘slim’ pillenpotje, om therapietrouw bij tbc te bevorderen. “Tbc is natuurlijk een besmettelijke infectieziekte, dus therapieontrouw is niet alleen voor de patiënt maar voor de gehele volksgezondheid een risico.” 

Dr. Onno Akkerman is als longarts verbonden aan Tuberculosecentrum Beatrixoord van het Groningse UMC, waar hij in 2015 promoveerde met een onderzoek naar de ernstige gevolgen van luchtwegdeformatie als gevolg van tuberculose. “Al tijdens mijn studie geneeskunde ging mijn belangstelling uit naar infectieziekten, en daarna naar tuberculose in het bijzonder. In 2003 werkte ik een jaar in Zambia, waar op dat moment de hiv-epidemie op z’n hoogtepunt was. Er overleden zoveel mensen aan tbc als gevolg van hiv. Toen al dacht ik: we weten hoe we tbc moeten behandelen, dit zou toch niet nodig hoeven zijn?”, vertelt hij. 

Therapietrouw 

Ook nu, werkzaam in een land met jaarlijks ‘slechts’ ongeveer 750 tbc-besmettingen, ziet Akkerman kansen om de zorg te verbeteren. “Therapietrouw speelt bij de behandeling van tuberculose een essentiële rol. Er overlijden nog altijd veel mensen aan tbc ten gevolge van falende medicamenteuze behandeling en resistentie, die het gevolg zijn van onder andere onjuiste omgang met de medicatie”, licht hij toe. “Tbc is natuurlijk een besmettelijke infectieziekte, dus therapieontrouw is niet alleen voor de patiënt maar voor de gehele volksgezondheid een risico.”  

“Video Observed Therapy vormt een enorme belasting voor de zorgverlener. En patiënten ervaren het als een teken van wantrouwen” 

Wantrouwen 

Ondanks dat de Wereld Gezondheidsorganisatie in de jaren ‘90 het Directly Observed Therapy-principe heeft ingevoerd, lijken de behandelresultaten niet verder te stijgen. Bij Directly Observed Therapy neemt de patiënt zijn medicatie in onder supervisie van een zorgverlener, en bevorder je dus een hoge therapietrouw. “Tegenwoordig is het vaak Video Observed Therapy overigens”, zegt Akkerman, “maar evengoed vormt deze werkwijze een enorme belasting voor de zorgverlener. En belangrijker nog: patiënten ervaren het als een teken van wantrouwen én blijven zo afhankelijk van de zorgverlener, in plaats van dat ze zelf verantwoordelijkheid nemen voor hun ziekte en de behandeling. Dat geeft veel meer een gevoel van eigenwaarde en controle. Daar moesten we dus hoognodig eens iets mee”, aldus Akkerman. 

“De app geeft de patiënt een seintje om zijn medicatie in te nemen. Opent de patiënt het potje en neemt hij de medicatie uit, dan krijgt de zorgverlener automatisch een seintje” 

Innovatie 

De ziekenhuisapotheker wees Akkerman op het Pill Connect System, waarbij een ‘slim’ pillenpotje is gekoppeld aan een app op de telefoon van de patiënt. Momenteel voert Akkerman met collega’s een verkennende pilotstudie uit naar het gebruik van deze innovatie onder twaalf patiënten. “De app geeft de patiënt op gezette tijden een seintje om zijn medicatie in te nemen. Opent de patiënt het potje en neemt hij de medicatie uit, dan krijgt de zorgverlener automatisch een seintje. Vergeet iemand het potje te openen, dan kan de zorgverlener daar direct op reageren”, vertelt Akkerman. “In de pilot onderzoeken we de mogelijkheden, effectiviteit en knelpunten van het Pill Connect System, en kunnen we zien of patiënten door de reminders uiteindelijk een zelflerend vermogen ontwikkelen.” 

“Het is een mooi voorbeeld van een innovatie waarmee je de patiënt vertrouwen en controle geeft” 

 Vertrouwen 

Tbc-behandelaars kunnen in een real-time dashboard namelijk het therapietrouw-patroon volgen. Zo houden zij op een efficiënte manier zicht op de behandelresultaten en krijgt de patiënt meer de regie. Akkerman: “Het is een mooi voorbeeld van een innovatie waarmee je de patiënt vertrouwen en controle geeft. Vertrouwen is enorm belangrijk in de relatie tussen zorgverlener en patiënt, van beide kanten. Dit slimme pillenpotje werkt die beide kanten op. Het is bij uitstek een manier om patient centered care te bieden.” Het doel is uiteindelijk om niet alleen de patiëntenzorg te verbeteren, maar ook om de verspreiding van tbc nog verder tegen te gaan en de zorgkosten omlaag te brengen. De pilot is een aanzet tot een grotere en langdurige studie naar het ‘slimme’ pillenpotje.  

Lees meer over: