DOQ

Dr. Bruin: ‘Bij mensen met NAFLD hebben de lever, het onderhuids vet en het buikvet als het ware de deur wagenwijd openstaan voor SARS-CoV-2’

Dat obesitas een risicofactor is voor een ongunstig beloop van COVID-19 is bekend. Onderzoekers van het Amsterdam UMC en Baria Nederland beschrijven nu in het Journal of Hepatology hoe dat komt. Zowel buikvet, onderhuids vet als levervet staat bol van de ACE2-receptoren, de ‘toegangspoortjes’ van SARS-CoV-2 tot cellen.

Het viel vorig jaar, kort na de uitbraak van de COVID-19 pandemie, al snel op. Vooral mensen met overgewicht die besmet raakten met SARS-CoV-2, het virus dat COVID-19 veroorzaakt, hadden een sterk verhoogde kans op een ernstig of zelfs fataal beloop van de ziekte. Wat daarvan de precieze oorzaak is, was aanvankelijk niet duidelijk. Onderzoekers van het Amsterdam UMC en Baria Nederland, onderdeel van het Spaarne Gasthuis, hadden de mogelijkheid hier snel in te duiken.

Bariatrisch chirurg dr. Sjoerd Bruin

Weefselbank

“In het kader van het BARIA-onderzoek verzamelen wij al sinds enige jaren weefsel van mensen met ernstig overgewicht, morbide obesitas”, vertelt bariatrisch chirurg dr. Sjoerd Bruin. “Deze mensen komen bij ons voor een Gastric ByPass of Sleeve gastrectomie, een operatie waarbij hun maag respectievelijk wordt omgeleid of verkleind. Indien zij hiervoor toestemming geven, verzamelen wij vetweefsel uit de buik, zogeheten visceraal vet, onderhuids vet en leverweefsel. Want ook de lever bevat bij veel mensen met overgewicht te veel vet. Zo’n vervette lever heet in jargon NAFLD, wat staat voor non-alcoholic fatty liver disease. In goed Nederlands: leververvetting die niet door alcohol is veroorzaakt. Wij beschikken inmiddels over weefsel van meer dan 500 mensen met overgewicht.”

“Eenmaal in de cel gaat het virus zich naar hartenlust vermenigvuldigen wat uiteindelijk eindigt met het kapot barsten van de cel en de verspreiding van de kakelverse virussen”

ACE2-receptoren

Om meer inzicht te krijgen in de relatie tussen overgewicht en het beloop va COVID-19 onderzochten Bruin en zijn collega’s van 56 obese personen (23 met NAFLD en 33 zonder NAFLD) zowel het leverweefsel, het onderhuids vet als het buikvet op de aanwezigheid van ACE2-receptoren. Dat zijn eiwitten die op het celmembraan voorkomen en die dienen als ankerplaats voor SARS-CoV-2. Bindt het virus aan een ACE2-receptor, dan knippen enzymen een stukje af van het spike-eiwit van het virus waarna het virus de cel kan binnendringen. Eenmaal in de cel gaat het virus zich naar hartenlust vermenigvuldigen wat uiteindelijk eindigt met het kapot barsten van de cel en de verspreiding van de kakelverse virussen.

“De relatie tussen insulineresistentie en verhoogde expressie van ACE2-receptoren verklaart mogelijk dat ook diabetes een risicofactor is voor een ernstig COVID-19-beloop”

Deur wagenwijd open

“We zagen dat mensen met NAFLD significant meer ACE2-receptoren tot expressie brengen in zowel hun buikvet, onderhuids vet als in hun leverweefsel dan mensen zonder NAFLD”, zegt Bruin. “Dat betekent dat bij mensen met NAFLD de lever, het onderhuids vet en het buikvet als het ware de deur wagenwijd open hebben staan voor SARS-CoV-2. Deze waarneming biedt een fysiologische verklaring voor de empirische bevinding dat mensen met overgewicht een verhoogd risico lopen op een ongunstig beloop van COVID-19. Immers, bij veel mensen met overgewicht is ook sprake van NAFLD. Overigens zagen we ook een relatie tussen het hebben van insulineresistentie en een verhoogde expressie van ACE2-receptoren. Dat verklaart mogelijk het feit dat ook diabetes een risicofactor is voor een ernstig beloop van COVID-19.”

“De beste manier om NAFLD te verminderen is het aanpassen van de leefstijl; in de praktijk voor de meeste mensen een heel lastige opgave”

Levervet niet ongevaarlijk

De uitkomsten van dit onderzoek illustreren volgens Bruin bovendien dat ‘een beetje levervet’ minder onschuldig is dan vaak wordt gedacht. “Naar schatting hebben twee tot drie miljoen Nederlanders in meer of mindere mate NAFLD. Vaak zonder dat ze het zelf weten, want NAFLD zie je niet aan de buitenkant. Het is alleen vast te stellen met behulp van beeldvormende technieken of invasieve technieken als een biopt. En het geeft pas klachten als de lever ontstoken raakt. Ons onderzoek laat zien dat dit levervet – zeker in deze coronatijd – niet ongevaarlijk is. Het is daarom niet voldoende ons alleen te richten op de behandeling en preventie van obesitas maar ook op de preventie en opsporing en behandeling van NAFLD. De beste manier om NAFLD te verminderen is – net als bij obesitas – het aanpassen van de leefstijl. Maar dat blijkt in de praktijk voor de meeste mensen helaas een heel lastige opgave.”

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

De lessen van de langst­vliegende MMT-arts van Nederland

MMT-arts Nico Hoogerwerf vertelt over zijn ervaringen als medisch specialistische zorgverlener per helikopter. “Wij dóen vooral, we voeren handelingen uit. Wij voelen niet de machteloosheid die politiemensen wel kunnen voelen.”

Casus: patiënt met zwelling in de mond

Een patiënte komt op het spreekuur met sinds 2 maanden een zwelling in de mond aan de linkerzijde. Het was destijds 1-2cm, welke spontaan ontlastte met dik taai slijm. Sindsdien komt het in wisselende grootte regelmatig terug. Wat is uw diagnose?

Verslaving onder zorgprofessionals: anonieme hulp is voorhanden

Verslaving is ook onder zorgprofessionals een reëel probleem. Marlies de Rond vertelt over het KNMG-programma ABS-zorgprofessionals, dat anonieme hulp en ondersteuning biedt aan zorgprofessionals die worstelen met problematisch middelengebruik en verslaving.

‘Zoveel artsen willen hun bezieling terug’

MDL-arts Marieke Gielen vindt het huidige zorgsysteem niet houdbaar voor medisch specialisten. “Ik heb mijn bezieling terug en wil nu een bruggenbouwer zijn tussen de reguliere zorg en het bredere zorgveld.”

Het Calamiteiten­­hospi­taal: in dertig minuten opera­tioneel na een ramp 

Mirjam de Jong vertelt hoe het Calamiteitenhospitaal in Utrecht bij een ramp razendsnel operationeel wordt gemaakt en hoe het een cruciale rol speelt in de nationale zorg. “Bij een grote groep slachtoffers moet je bedenken hoe je zoveel mogelijk levens kunt redden.”

Casus: man met toenemende pijn bovenbuik

Een man heeft sinds 2 weken toenemende pijn in de bovenbuik, ter plaatse van het maagkuiltje. De pijn is vooral aanwezig bij het eten en is brandend van karakter. Wat is uw diagnose?

‘Ik wil mensen helpen die het meest in nood zitten’

Werken in oorlogsgebieden geeft Zafer Altunbezel (Artsen zonder Grenzen) voldoening. Dagelijks ziet hij patiënten met oorlogstrauma, soldaten en burgers. “Als je wordt uitgestuurd naar een oorlogsgebied moet je oplossingen kunnen bedenken in zeer atypische situaties.”

‘Te veel welzijns­kwesties komen in het medisch domein’

Karine van ‘t Land is voorzitter van KAMG: een beroepsvereniging, maar ook een lobbyclub die de volksgezondheid wil verbeteren. “Wat Artsen Maatschappij + Gezondheid bindt is dat ze bezig zijn met drie dingen: met preventie, met volksgezondheid en met grote groepen.”

Aanpak onder­voeding moet multi­discipli­nair

Ongeveer een kwart van alle patiënten is bij opname ondervoed. Dit kan leiden tot minder snel herstel en langere opnameduur. De aanpak ervan is een zaak van het hele ziekenhuis, vertellen Emma Koster en Wesley Visser. “Ondervoeding is veel meer dan te weinig eten.”

Casus: jonge patiënt met heftige oorpijn

De 9-jarige patiënt voor u heeft de hele nacht heftige oorpijn gehad rechts. Zijn gehoor is beiderzijds goed en hij heeft geen koorts. Hij is een weinig snotterig. Wat is uw diagnose?


0
Laat een reactie achterx