Dr. Jager: ‘Het is tijd om overbehandeling borstkanker echt te gaan voorkomen’

Lange tijd was de gedachte bij borstkankerbehandeling: hoe meer, hoe beter. Volgens internist-oncoloog dr. Jager van het Erasmus MC is dat aan het veranderen, en staat het voorkomen van overbehandeling nu hoog op de agenda.

“De prognose van mensen met vroeg stadium borstkanker is enorm verbeterd, maar dit heeft wel geleid tot veel overbehandeling. Dat hebben we tot nu toe altijd geaccepteerd”, zegt internist-oncoloog dr. Agnes Jager van het Erasmus MC. “Nu de prognose sterk verbeterd is en de ziekte bij minder mensen terugkeert, is de tijd gekomen om verder onderzoek te doen naar wie werkelijk baat heeft bij welke therapie. Er zijn patiënten die alleen met resectie en eventueel bestraling al genezen zijn, maar hoe selecteer je die mensen? En als chemotherapie wel nodig is, hoe behandel je dan alleen die patiënten waarbij de therapie ook effectief is? Als we antwoorden op deze vragen hebben, is er minder overbehandeling. En dat betekent: minder bijwerkingen, minder toxiciteit, minder ziekenhuisbezoeken en natuurlijk op de laatste plaats een kostenbesparing.”

Tendens

Als onderzoeker bij het Erasmus MC Kanker Instituut voert Jager zelf onderzoek uit naar hoe overbehandeling te voorkomen is. Het onderzoek richt zich op twee zaken: het buiten het lichaam testen van behandelingen op tumorweefsel, en vroegdetectie van achtergebleven borstkankercellen bij vrouwen met vroege borstkanker. “Met de eerste tests kunnen we achterhalen welke patiënten wel of niet goed reageren op een behandeling, en het tweede onderzoek helpt ons een betere selectie te maken van patiënten die de ziekte wel of niet terug zullen krijgen”, licht Jager toe. “Van bestraling tot chirurgie en van chemo- tot antihormonale therapie: in de borstkankerzorg is er een tendens gaande om overbehandeling tegen te gaan. We moeten nu, met alle beschikbare kennis van de afgelopen jaren, hier massaal op inzetten.”

Bespreekbaar maken

In de dagelijkse praktijk merkt Jager dat het willen voorkomen van overbehandeling ook bij patiënten aanslaat. “Ik geef mensen, daar waar er gelijkwaardige behandelingsmogelijkheden zijn, zoveel mogelijk informatie over die mogelijkheden. De patiënt kan zo een weloverwogen keuze maken voor een therapie. Je merkt dat patiënten steeds meer aandacht hebben voor kwaliteit van leven en dus niet alle mogelijke toxiciteit accepteren als de winst van de behandeling beperkt is. Behandeld worden zonder resultaat en dan wel bijvoorbeeld lange termijn-toxiciteit ontwikkelen, is natuurlijk buitengewoon vervelend voor patiënten. De tijd nemen om deze soms lastige materie voor patiënten – maar ook voor artsen – goed uit te leggen, is mijns inziens een voorwaardelijke stap om meer te de-escaleren in de oncologische zorg.”

Shared decision making

Het samen met de patiënt proberen tot een weloverwogen keuze te komen: dr. Jager vindt het een prachtig onderdeel van het vak. “Maar shared decision making blijkt niet voor iedereen een kans. Sommige patiënten vinden het heel lastig om tot een keuze te komen. Het kan voor mensen toch voelen alsof ze een verkeerde keuze kunnen maken en dan raken ze er alleen maar overstuur van”, zegt Jager. “Shared decision making werkt dus niet altijd. Heden proberen we zoveel mogelijk de behandeling af te stemmen op de tumorbiologie. Maar ook de communicatie met de patiënten zal geïndividualiseerd moeten worden. Dus we zouden naast personalized medicine vooral ook moeten streven naar personalized care.”

Lees meer over: