Dr. René Raaijmakers: ‘Verrassende patiëntvraag na zoektocht internet’

mm
Gerben Stolk
Redactioneel,
26 september 2019

Een patiënt die je altijd bijblijft, die impact heeft. Nederlandse artsen zien de patiënt steeds meer als lid van het zorgteam: iemand die geldt als partner van zijn behandelaren en wiens mening gewicht in de schaal legt. Maar wat te doen wanneer de persoon voor je een medicijn heeft gevonden op internet en je vraagt of je bezwaar hebt tegen het gebruik ervan? Dr. René Raaijmakers, oncologisch uroloog in het Albert Schweitzer ziekenhuis, vertelt hierover.

Uroloog dr. R. Raaijmakers

“Blaaskanker is een lastig te behandelen aandoening. De kans is groot dat tumorweefsel terugkeert na een interventie; niet één keer, maar herhaaldelijk. Bijna tien jaar geleden had ik een patiënt die ook verschillende malen te kampen kreeg met een recidief. Dit gebeurde zowel na endoscopische operaties, waarbij je via de plasbuis naar de blaas gaat om er een stukje kwaadaardig weefsel te verwijderen, als na spoelingen. Bij deze patiënten gaat het om spoelingen van de blaas met een soort chemotherapeuticum of met een verzwakte tuberculosebacterie, oftewel een BCG-spoeling.”

Verwijdering voorkomen

“Het doel van beide behandelingen is tweedelig”, vertelt Raaijmakers. “We willen voorkomen dat de kanker terugkeert én het is ons streven dat de blaaskanker niet gaat doordringen tot in de spierwand van de blaas. Als dat laatste het geval is, moet de blaas worden verwijderd. Dat gaat gepaard met een ingrijpende operatie, waarbij je voor de patiënt een nieuwe blaas maakt met een stukje van zijn darm.”

Wie ben ik als arts om een patiënt dit middel te ontzeggen als het geen schade lijkt te doen?”

Bijzondere vraag

“Bij de patiënt van destijds was de blaaskanker bijna doorgedrongen tot de spierwand van de blaas, zo stelde ik vast tijdens een controle. Een blaasverwijderingsoperatie kwam steeds dichterbij. Tijdens het volgende bezoek vroeg hij me iets bijzonders. De man had op internet gelezen over een medicijn tegen zijn ziekte. Sterker, hij had al pillen uit Duitsland betrokken. Hij gaf me wetenschappelijke literatuur over dit middel en vroeg: ‘Dokter, heeft u er bezwaar tegen als ik die ook ga slikken?'”

Radicalen wegvangen

“Het ging om radicale wegvangers. Er bestaat een theorie die wil dat je van vrije radicalen kanker kunt krijgen. Je zou dit kunnen tegengaan door antioxidanten in te nemen die radicalen wegvangen. Tien jaar geleden was dit een hip onderwerp; er werd veel over gesproken. Ik ging me verdiepen in de materie. Er was geen wetenschappelijk bewijs dat radicalen een positief effect hadden, maar ik kwam evenmin iets tegen over nadelige gevolgen.”

Kankervrij

“Mijn conclusie: wie ben ik als arts om een patiënt dit te ontzeggen als het middel geen schade lijkt te doen? En dus vertelde ik de man geen bezwaar te hebben. En wat gebeurde er? Vanaf dat moment ging het goed met de patiënt. Uit verschillende cystoscopieën kwam naar voren dat de kanker niet was teruggekeerd en dat dus ook het gevaar voor de spierwand van de blaas was geweken. Na vijf jaar was hij kankervrij. Al die tijd was hij de pillen blijven slikken en daar ging hij ook mee door.”

Goedhartig

“De man had een goed hart. Hij wilde dat een ander eveneens voordeel zou hebben van het middel. Tijdens een controle had hij daarom een pillenpotje meegenomen. ‘Dokter, als nu eens een patiënt heeft die in dezelfde fase van de ziekte verkeert als ik destijds, geef dit potje dan aan hem en vertel mijn verhaal.’ Ik heb hier goed over nagedacht. Omdat de patiënt zo blij was met het middel, omdat zijn genezingsproces mogelijk geen toeval was geweest en omdat wetenschappelijk onderzoek geen nadelige effecten aan het licht had gebracht, heb ik de ervaringen uiteindelijk ter sprake gebracht bij een patiënt bij wie blaaskanker bijna was doorgedrongen tot in de spierwand. Die toonde zich enthousiast.”

Is het toeval dat zij zijn genezen of heeft het middel toch een rol gespeeld? Ik weet het niet.”

Niet voorschrijven

“Ook bij deze man ging het vanaf dat moment bergopwaarts. Voor mij is dat overigens geen reden het middel voor te schrijven aan andere patiënten. Ik ben de wetenschappelijke literatuur over dit middel goed blijven bijhouden. Er zijn inmiddels onderzoeken verricht bij grote patiëntgroepen. Daaruit blijkt dat de ene helft van de patiënten vooruitgang boekt na inname en de andere niet. Er is geen wetenschappelijk bewijs voor de werking ervan, zodat het middel ook niet is toegelaten tot de Nederlandse markt.”

Geloof in werking

“Ik zie de twee patiënten soms nog. Beiden zijn nog altijd kankervrij en beiden geloven in de werking van het medicijn. Is het toeval dat zij zijn genezen of heeft het middel toch een rol gespeeld? Ik weet het niet. Ik zal me deze casus in elk geval altijd blijven herinneren, omdat een patiënt het beste voor had met een man die in hetzelfde schuitje zat als hij een paar jaar eerder.”

, , ,
Deel dit artikel