DOQ

Dr. Václavů: ‘Brein sikkelcelpatiënt leert leven met zuurstofgebrek’

Het brein van een patiënt met sikkelcelziekte past zich aan aan het chronisch zuurstofgebrek dat gepaard gaat met de ziekte. Dat is een van de conclusies uit het proefschrift van dr. Lena Václavů. Zij paste MRI-technieken toe om de vaten in de hersenen in kaart te brengen bij patiënten met sikkelcelziekte. Die ontwikkeling kan helpen om de pathofysiologie van deze ziekte verder in kaart te brengen. Václavů promoveerde onlangs aan het Amsterdam Universitair Medisch Centrum. “Misschien kunnen we in de toekomst MRI gebruiken als screeningstechniek.”

Sikkelcelziekte is een erfelijke vorm van bloedarmoede. Een genetisch defect zorgt ervoor dat hemoglobine, de stof die zuurstof door het bloed vervoert, gaat klonteren. Dat heeft bloedarmoede tot gevolg. De rode bloedcellen kunnen bovendien kleine bloedvaten verstoppen vanwege hun afwijkende vorm. Sikkelcelziekte zorgt daardoor niet alleen voor chronische bloedarmoede, maar ook voor een verhoogd risico op orgaanschade en herseninfarcten. 

Dr. Lena Václavů heeft de pathologie van sikkelcelziekte verder in kaart gebracht met behulp van MRI (Bron foto: dr. Václavů)

Hoger risico op herseninfarcten

“We weten dat kinderen met sikkelcelziekte een hoger risico hebben op herseninfarcten”, zegt dr. Lena Václavů, intussen werkzaam bij het Leids Universitair Medisch Centrum. “Dat stellen we vast met een transcraniële echo.” Bij een bloedstroomsnelheid van meer dan 200 cm per seconde is er een significant hoger risico op een herseninfarct, dat kan worden verlaagd met een bloedtransfusie. Maar bij volwassenen is zo’n echo niet mogelijk door de slechte doorlaatbaarheid van de schedel. “Daardoor hebben we bij volwassenen nog geen manier om zo’n risico-inschatting te maken, zegt Václavů. Zij en haar collega’s onderzochten daarom of een MRI-scan van het brein datzelfde mogelijk kon maken.

Bloedvolume

Dat kan, was een van de conclusies van het onderzoek van Václavů. Met MRI kon zij niet alleen de bloedstroomsnelheid meten, maar ook het bloedvolume. Václavů en haar collega’s vonden dat de bloedvaten in de hersenen bij patiënten met sikkelcelziekte meer bloed doorlaten dan gezonde vrijwilligers. “De vaten verwijden om het gebrek aan zuurstof tegen te gaan, dat gepaard gaat met de ziekte”, zegt ze. “Maar wij redeneerden dat er een maximum zit aan hoe wijd die vaten kunnen worden.” 

Neurologen zouden open moeten staan voor nieuwe technieken, zoals MRI, die zij in de toekomst kunnen gebruiken voor zowel kinderen als volwassenen met sikkelcelziekte.”

Bloedvolume en stille infarcten

De onderzoeker en haar collega’s maten daarom met behulp van MRI de reservecapaciteit van de vaten in de hersenen: de cerebrovasculaire reservecapaciteit (CVR). Die was bij sikkelcelpatiënten ongeveer twee keer zo laag als bij gezonde mensen. Václavů: “Een eerder onderzoek relateerde een verlaagde CVR al aan wittestofafwijkingen of stille herseninfarcten. Wij zagen bij patiënten zowel de snelheid als het volume van het bloed afnemen met de leeftijd. We weten dat kinderen meer bloed nodig hebben om hun groeiende brein te kunnen voeden. Hun bloed stroomt sneller.” Maar een langzamere bloedstroomsnelheid alleen zegt niet per se iets over het risico op een infarct, zegt Václavů. “In ons onderzoek vonden wij geen relatie tussen een verlaagde CVR en stille infarcten in de witte stof.”

Screening met MRI

Václavů denkt dat de resultaten van haar onderzoek voor de klinische praktijk nog niet bruikbaar zijn, maar er wel veelbelovend uit zien. “Neurologen zouden open moeten staan voor nieuwe technieken, zoals MRI, die zij in de toekomst kunnen gebruiken voor zowel kinderen als volwassenen met sikkelcelziekte. Misschien kunnen we in de toekomst MRI gebruiken als screeningstechniek”, zegt Václavů. “Als we vroegtijdig beginnen met MRI-metingen bij sikkelcelpatiënten, krijgen we meer inzicht in het ontstaan van stille infarcten in het volwassen brein. Dat geeft aangrijpingspunten voor mogelijke therapieën, zoals bloedtransfusies of nieuwe medicijnen. Uiteindelijk zouden we zo het risico op stille infarcten kunnen verlagen.”

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

Casus: man met opgezette en verkleurde gewrichten en zwelling linkeroor

Een 52-jarige man klaagt over pijnlijke en stijve handen. De gewrichten van beide handen en vingers zijn opgezet en blauw-paars verkleurd. Verder heeft hij klachten van moeheid en malaise. Hij heeft geen koorts. Wat is uw diagnose?

‘Iedereen heeft recht op zorg’

Ongedocumenteerde in je spreekkamer? Er is meer mogelijk dan je denkt, stellen Amarylle van Doorn en Daan Frehe. Een afwerende houding is hierbij als zorgverlener niet gewenst. “De enige voorwaarde is dat je jezelf bij het CAK moet aansluiten. Veel zorgaanbieders weten dat niet.”

Veel kortere wachttijden en 100% tevredenheid bij patiënten: hoe dan?

Door een deel van de planbare behandelingen te organiseren als focuskliniek, zijn wachtlijsten in Gelre ziekenhuizen drastisch verkort, vertellen Harm Willem Palamba en Anneke Oosterwechel. “Voorheen deden we zes operaties per dag, nu kunnen we er negen doen.”

‘Ik heb zo’n ander contact met de patiënt’

Livemuziek stimuleert het herstel van ouderen na een operatie en het contact met de verpleegkundige, vertelt Hanneke van der Wal-Huisman. “Wat de patiënt nodig heeft, gaat niet alleen over technisch dingen. Zorg verlenen gaat ook om medemenselijk contact.”

Casus: vrouw met forse dyspnoe

Een vrouw van 19 jaar met inspanningsastma meldt zich met een snel opgekomen, forse dyspnoe. De dyspnoe kenmerkt zich door een in- en expiratoire hoorbare ademhaling, met stridoreuze momenten. Wat is uw diagnose?

De narcistische patiënt: grenzen stellen met passende vleierij

“Artsen die problemen ervaren van narcistische patiënten voelen zich geïntimideerd, gekleineerd en niet serieus genomen, waardoor ze veel stress ervaren”, aldus Thom van den Heuvel. Hij vertelt over de narcistische patiënt, diens gedrag herkennen en ermee omgaan.

‘Huisartsen en apothekers moeten samen­werken tégen het preferentie­beleid’

Apothekers en huisartsen moeten gaan samenwerken tégen het preferentiebeleid van de zorgverzekeraars om de geneesmiddeltekorten aan de kaak te stellen, vindt Dennis Boon. Hij wil hier een petitie voor starten. “Er zijn veel aanwijzingen dat het tij aan het keren is.”

‘Groene planeet, groene zorg’: actie in de zorgsector is nodig  

Psychiater Jurjen Luykx is trots op zijn boek ‘Groene planeet, groene zorg’. De beknopte gids moet de zorgsector inspireren en helpen om te verduurzamen. “De zorg is verantwoordelijk voor zeven procent van de CO2-uitstoot.”

Casus: vrouw met hevige diarree en kortademigheid

Een vrouw klaagt over hevige diarree en kortademigheid. Daarnaast voelt zij zich zwak en is zij 10 kg afgevallen in de laatste 3 maanden. Wat is uw diagnose?

Videoconsult vs. fysiek consult: waar zitten de verschillen?

Broer en zus Martijn Stommel en Wyke Stommel onderzochten de verschillen tussen video- en fysieke consulten. Dit kan helpen bij goede implementatie van videoconsulten. “Patiënten moeten soms lang reizen. Dat is belastend, het kost tijd en meestal moet iemand mee.”


0
Laat een reactie achterx