Draadloze pacemaker inbrengen via de hals: sneller, veiliger en minder pijnlijk

In 2018 zag cardioloog-elektrofysioloog Shmaila Saleem-Talib – toen nog in opleiding – in het HagaZiekenhuis een vrouw met moeilijk te behandelen boezemfibrilleren. Een draadloze pacemaker leek de logische stap. Maar vanwege een zeldzame anatomische afwijking kon deze niet via de lies worden geïmplanteerd. De cardiologen van het Haagse ziekenhuis weigerden zich erbij neer te leggen en besloten het device via de hals in te brengen. “Het was uit nood geboren, maar bleek een blijver.”

Die eerste patiënt markeerde, achteraf gezien, het begin van het promotietraject van Saleem-Talib. Onlangs kwam aan die reis na jaren van onderzoek, naast een klinische baan en een druk gezinsleven, een eind en promoveerde zij aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. “Er is in de tussentijd een hoop gebeurd en veranderd. We hebben inmiddels bij meer dan 200 patiënten een draadloze pacemaker ingebracht via de hals. Waar het zeven jaar geleden een uitzondering was, is het nu de standaard in ons ziekenhuis.” Haar toonaangevende expertise op het gebied van ‘leadless pacing’ heeft ertoe geleid dat ze door de European Heart Rhythm Association is gevraagd om de Europese richtlijnen voor draadloze pacemakers te schrijven.

Achilleshiel

Het grote voordeel van draadloze pacemakers is dat ze 50% minder complicaties geven dan conventionele pacemakers, aldus Saleem-Talib. “Een traditionele transveneuze pacemaker werkt met draden en een onderhuidse batterij. Juist die onderdelen zijn de achilleshiel van het device. De draden kunnen losraken of breken, veneuze trombose veroorzaken en zijn gevoelig voor infecties. Ook kan het lastig zijn om de draden te vervangen, omdat ze aan de vaatwand vastgroeien. Om de batterij te kunnen plaatsen, maakt de cardioloog een incisie van vijf tot tien centimeter in de huid, boven het sleutelbeen. Dat geeft een litteken. Daarnaast belemmert de batterij bepaalde armbewegingen.”

“De route vanaf de V. jugularis interna in de hals is kort en zonder bochten”

Twee aanvliegroutes

Sinds 2012 zijn er drie verschillende draadloze pacemakers op de markt verschenen. Een daarvan is de Micra-pacemaker, die niet veel groter is dan een vitaminepil. “Deze pacemaker wordt rechtstreeks in het rechter ventrikel geïmplanteerd”, vertelt Saleem-Talib. “Daar zijn twee aanvliegroutes voor: lies en hals. De route vanaf de V. femoralis in de lies is lang, kronkelig en dus pijnlijk. Na de ingreep moeten patiënten zes uur lang een drukverband dragen en bedrust houden. De route vanaf de V. jugularis interna in de hals is daarentegen kort en zonder bochten. Dat scheelt aanzienlijk in operatieduur, pijn en comfort. Patiënten hoeven niet op bed te blijven liggen, kunnen direct na de ingreep weer mobiliseren en gaan dezelfde dag nog naar huis. Bovendien is het risico op (vasculaire) complicaties de helft minder dan bij de liesoperatie.”

Handvol centra

In Nederland krijgen jaarlijks zo’n 6.000 mensen een pacemaker. Slechts 5% daarvan is draadloos, schat Saleem-Talib. “Veel patiënten met een trage hartslag kunnen worden behandeld met een draadloze pacemaker. Maar in de praktijk blijft deze behandeling voorbehouden aan dialysepatiënten en patiënten met een hoog risico op draadinfecties of andere (vasculaire) complicaties. Dat is puur een geldkwestie. Draadloze pacemakers zijn nou eenmaal duurder dan transveneuze pacemakers. Daarom is er in ons land slechts een handvol ziekenhuizen die draadloze pacemakers plaatsen. In steeds meer van die centra gebeurt dat via de hals.”

“Tot dusver zijn bijna alle deelnemers van onze training volledig overgestapt op de halsoperatie”

Volgeboekt

Ter gelegenheid van haar promotie organiseerde Saleem-Talib een symposium over draadloze pacemakers, dat door een groot aantal cardiologen uit binnen- en buitenland werd bezocht. Het tekent de toenemende aandacht voor ‘leadless pacing’ en – in het bijzonder – de vooruitstrevende implantatietechniek via de hals. “Vier keer per jaar organiseren we in het hartcentrum van het HagaZiekenhuis een training voor cardiologen van over de hele wereld om de halsoperatie te leren. Cardiologen met ervaring in het plaatsen van pacemakers via de lies krijgen de halsoperatie snel onder de knie. Als ze twee of drie procedures hebben meegekeken, kunnen ze het zelf. Tot dusver zijn bijna alle deelnemers volledig overgestapt op de halsoperatie.” Er is veel animo voor de training, benadrukt Saleem-Talib. “In 2026 zijn we zelfs al helemaal volgeboekt.”

Referentie: Saleem-Talib S. New concepts in leadless pacing [proefschrift]. Rotterdam: Erasmus Universiteit Rotterdam, 2026.

Lees meer over: