E-learning biedt eerste stap voor veilige OCT bij BCC

Redactioneel

Diede Smeets

12 november 2025

Bij optische-coherentietomografie (OCT) wordt de huid in beeld gebracht met behulp van infrarode stralen. OCT kan onder andere gebruikt worden om basaalcelcarcinoom (BCC) te diagnosticeren, maar nog te weinig zorgverleners zijn hierin getraind. Onderzoekers van het Maastricht UMC+ hebben onder leiding van dermatoloog in opleiding Tom Wolswijk een e-learning ontwikkeld. “Het biedt zorgverleners een eerste stap om deze waardevolle techniek veilig in de praktijk te brengen.”

De incidentie van BCC neemt toe, wat effectieve opsporing ervan essentieel maakt. In tegenstelling tot diagnosticeren van BCC middels een biopsie is OCT niet invasief, én de techniek is kosteneffectief. Wel moet de specificiteit van de diagnosestelling voldoende hoog zijn, zodat biopten niet ten onrechte worden overgeslagen bij laesies die geen BCC zijn. Op dit moment zijn er echter onvoldoende zorgverleners die BCC’s van niet-BCC’s kunnen onderscheiden op OCT. Dat komt deels omdat een gestandaardiseerde en efficiënte trainingsmethode ontbreekt.

“Met OCT kijken we verder dan het huidoppervlak en kunnen we BCC’ s vaak zonder pijnlijk biopt diagnosticeren”
Dermatoloog in opleiding Tom Wolswijk

Diagnostische vaardigheden

Bij een cumulatieve-som(CUSUM)-analyse worden opeenvolgend kansberekeningen uitgevoerd die aangeven wat het niveau is van specifieke diagnostische vaardigheden van een zorgverlener. CUSUM is dus een tool om de diagnostische vaardigheden van zorgverleners te monitoren op verschillende tijdspunten tijdens een trainingsprogramma. Het doel van het onderzoek van het MUMC+ was om te bestuderen of CUSUM-geïntegreerde e-learning geschikt is voor het trainen van zorgverleners in het diagnosticeren van BCC met OCT.

Studieopzet

De e-learning begon met een theoretisch gedeelte, ontwikkeld door OCT-experts en een onderwijskundige. Dit deel had 26 hoofdstukken, waarin ingegaan werd op systematische OCT-beoordeling, de kenmerken van BCC en veelvoorkomende valkuilen bij het diagnosticeren van BCC via OCT. Na het voltooien van het theoretische gedeelte kregen zorgverleners de mogelijkheid om OCT-beoordelingen te oefenen, waarbij 600 casussen werden aangeboden.

“Met OCT kijken we verder dan het huidoppervlak en kunnen we BCC’s vaak zonder pijnlijk biopt diagnosticeren”, zegt Wolswijk hierover. “Deze e-learning met geïntegreerde CUSUM-analyse biedt een eerste stap voor zorgverleners om deze waardevolle techniek veilig in de praktijk te brengen.”

Scans beoordelen

Een belangrijke uitkomstmaat was het aantal OCT-scans dat beoordeeld moet worden om een acceptabele foutmarge (gesteld op maximaal 16%) te bereiken en behouden. Zorgverleners die de training met succes doorliepen, werden gevraagd om daarna 100 OCT-scans te beoordelen, waarbij ze onderscheid moesten maken tussen BCC of niet-BCC. Hierbij werd ook gekeken naar diagnoses die met hoge zekerheid gesteld werden (zekerheidsscore van 4; bij ≤3 is biopsie nodig ). Deze gegevens werden vervolgens gebruikt om de diagnostische nauwkeurigheid van de getrainde zorgverleners te beoordelen. Ter referentie werden de OCT-beoordelingen vergeleken met histopathologische analyses (gouden standaard).

Resultaten

In totaal voltooiden 17 zorgverleners het trainingsprogramma, waaronder dermatologen, aios, arts-onderzoekers, verpleegkundigen en geneeskundestudenten. Zij moesten mediaan 385 OCT-scans beoordelen voordat zij de acceptabele foutmarge bereikten en behielden. De ‘area under the curve’ voor het vermogen van zorgverleners om BCC te onderscheiden van niet-BCC was 0,852 (95%-BI: 0,833-0,870). De specificiteit (kans op negatieve uitslag bij afwezigheid ziekte) voor diagnosestelling met hoge zekerheid was 95,4% (95%-BI: 93,2-96,9). De sensitiviteit (kans op positieve uitslag bij aanwezigheid ziekte) was 31,1% (95%-BI: 24,2-39,0).

“De diagnostische nauwkeurigheid helpt OCT-beoordelaars om er in de praktijk mee te starten”

Klinische implicaties en toekomst

Volgens de onderzoekers wisten zij met behulp van de CUSUM-geïntegreerde e-learning succesvol zorgverleners te trainen in het diagnosticeren van BCC via OCT. De hoge specificiteit betekent volgens Wolswijk dat bij de meeste niet-BCC’s alsnog een biopsie werd uitgevoerd en de patiëntveiligheid gewaarborgd blijft. Het resultaat met betrekking tot de sensitiviteit impliceert dat beginnende OCT-beoordelaars een biopsie kunnen voorkomen in 3 op de 10 patiënten met een BCC, aldus Wolswijk. De diagnostische nauwkeurigheid biedt een startpunt voor OCT-beoordelaars om aan de slag te gaan met OCT in de praktijk, waarbij de patiëntveiligheid gewaarborgd blijft. De hier beschreven methode kan helpen om het tekort aan OCT-beoordelaars te bestrijden, maar zou in de toekomst ook ingezet kunnen worden om zorgverleners andere medische vaardigheden bij te brengen.

Referenties: