‘Eczeem en extreme diëten? Niet zinvol’

Op social media circuleert veel misinformatie over voeding en leefstijl bij chronische huidaandoeningen. Om dermatologen maar vooral ook andere zorgverleners te helpen aan wetenschappelijk onderbouwde informatie verschijnt eind van het jaar de herziene NVDV-richtlijn ‘Voeding en leefstijl bij huidziekten’. Dermatoloog Annemie Galimont geeft een voorproefje. “Voeding en leefstijl hebben tot zekere hoogte invloed op de ernst van chronische huidaandoeningen. Maar dat betekent niet dat het vermijden ervan de aandoeningen genezen.”

‘Dokter, wordt mijn eczeem minder als ik geen suiker, gluten, tomaten, zuivel en vlees meer eet?’, ‘Dokter, ligt het aan mijn voeding dat ik psoriasis heb?’ en ‘Dokter, helpen vitaminepreparaten tegen mijn acné?’ Deze en soortgelijke vragen zijn dagelijkse kost voor Annemie Galimont en haar collega’s in het Bravis Ziekenhuis. “Vragen over de rol van voeding en leefstijl bij chronische huidziekten komen in de spreekkamer heel veel voor”, zegt ze. “Mensen vragen zich af wat zijzelf kunnen doen tegen hun ziekte. Ook worden gezonde voeding en een gezonde leefstijl door artsen en overheidsinstanties aangeprezen om ziekte te voorkomen of het risico erop te verkleinen.”

Goedbedoelde cherrypicking

Voeding en leefstijl bij chronische huidaandoeningen is de afgelopen jaren vooral op social media een dankbaar thema, merkt Galimont. “Ik breng redelijk wat tijd door op social media. Daar zie ik veel adviezen over voeding en leefstijl als therapie bij chronische huidaandoeningen. Die adviezen variëren van pure kwakzalverij tot goedbedoelde cherrypicking uit wetenschappelijke literatuur, al dan niet in combinatie met de verkoop van dure preparaten, onderzoeken of trainingen. Veel mensen met een chronische huidaandoening stuiten online ook op deze informatie en brengen die vervolgens mee naar de spreekkamer.”

NVDV-richtlijn

Maar hoe zit het nu echt? “Er is inderdaad wetenschappelijk bewijs voor een relatie tussen voeding en leefstijl enerzijds en enkele chronische huidaandoeningen anderzijds”, blikt Galimont vooruit naar de herziene NVDV-richtlijn. “Het bekendste voorbeeld is de rol van blootstelling aan zonlicht en het risico op huidkanker. En een voedingsallergie kan bij kleine kinderen weliswaar soms eczeem veroorzaken, maar zeker niet bij alle patiënten veroorzaakt de voeding eczeem. Ook is er een relatie aangetoond tussen overgewicht en de ernst van psoriasis, hidradenitis suppurativa en lipoedeem. Bij mensen met overgewicht is psoriasis lastiger te behandelen. Maar dat betekent niet dat gewichtsverlies leidt tot genezing van deze aandoening.”

“Vooral bij eczeempatiënten zien we vaak extreme focus op voeding, terwijl dat niet zinvol is”

Niet schuldig voelen

Kort samengevat stelt de literatuur dat voeding en leefstijl zelden de oorzaak zijn van huidziekten (huidkanker en een aangetoonde voedselallergie uitgezonderd). En hoewel gezonde voeding en een gezonde leefstijl voor iedereen aan te bevelen zijn, kunnen ze chronische huidaandoeningen niet genezen. Speciale diëten en supplementen zijn, uitzonderingen daargelaten, niet zinvol. “Mooier kunnen we het niet maken”, zegt Galimont. “We willen daarmee voorkomen dat mensen zich schuldig voelen over hun gedrag. Dat ze denken dat de huidklachten die zij of hun kinderen ondervinden aan henzelf te wijten zijn. Vooral bij patiënten met eczeem zien we vaak een extreme focus op voeding. Ze volgen speciale diëten of doen hun uiterste best om bepaalde voedingsmiddelen te vermijden, terwijl dat helemaal niet zinvol is.”

Handvatten

De herziene NVDV-richtlijn biedt zorgprofessionals allereerst een overzicht van de wetenschappelijke kennis over de effecten van voeding, supplementen en leefstijl op chronische huidziekten. Daarnaast geeft het handvatten om met de patiënt in de spreekkamer in gesprek te gaan over de informatie die zij tegenkomen op internet. “Want dat valt soms niet mee, weet ik uit ervaring.”

“We willen vooral andere zorgverleners ondersteunen die chronische huidpatiënten zien”

Ruis in de communicatie

Voor iedere dermatoloog die de ontwikkelingen in het vakgebied een beetje bijhoudt, zal de herziene richtlijn weinig nieuws opleveren, vermoedt Galimont. “We willen hiermee vooral ondersteuning bieden aan andere zorgprofessionals die patiënten met chronische huidaandoeningen zien. Zoals huisartsen, kinderartsen, jeugdartsen, diëtisten, apothekers, huidtherapeuten en schoonheidsspecialisten. Zij zijn niet altijd op de hoogte van alle laatste wetenschappelijke kennis over dit onderwerp. Dat kan ertoe leiden dat patiënten niet van iedere professional hetzelfde verhaal krijgen te horen. Daardoor ontstaat ruis in de communicatie binnen het vakgebied en in de communicatie met patiënten. Van die ruis maken sommige zelfbenoemde deskundigen en goeroes op internet dan weer dankbaar gebruik of misbruik om hun theorieën en producten aan de man te brengen.” De herziene richtlijn beoogt daarom om deze ruis te verminderen. Galimont: “We hopen dan ook dat zorgverleners en patiënten met deze richtlijn in de hand gemakkelijker een klacht kunnen indienen als hun een onzinnige cursus of product is aangepraat op internet.”

Lees meer over: