DOQ

Een duik die indruk maakt

Of hij echt de eerste patiënt in Nederland met koraaldermatitis op zijn spreekuur had, weet de Nijmeegse huisarts, medisch manager en universitair docent Pim Keurlings niet. Zeker is wel dat hij samen met dermatoloog Heleen de Koning de eerste Nederlandse casus van koraaldermatitis heeft beschreven. Het artikel werd deze zomer door het tijdschrift Huisarts & Wetenschap genomineerd voor de casuïstiekprijs 2022.

Koraal behoort net als kwallen en zeeanemonen tot de neteldieren. Om een prooi te verlammen of om roofdieren af te schrikken, ontladen ze via hun netelcellen toxines, zoals histamines en catecholamines.  Als gevolg hiervan, bijvoorbeeld na contact met koraal tijdens diepzeeduiken, ontstaat een lokale huidreactie: koraaldermatitis. De huiduitslag kan direct optreden of binnen enkele uren. Soms ontstaan de eerste verschijnselen pas na enkele dagen of weken.  

“Koraaldermatitis lijkt een exacte stempel van het veroorzakende koraal“

Huisarts Pim Keurlings

Stempel op de huid

Kenmerkend voor koraaldermatitis is het patroon dat op de huid zichtbaar wordt. “Het lijkt een exacte stempel van het veroorzakende koraal“, vertelt Keurlings. Was het koraal bloemvormig, dan is de tekening op de huid in dezelfde bloemvorm. Het veelvoorkomende hersenkoraal veroorzaakt dermatitis met een cerebriform uiterlijk.

Klachten

Volgens Keurlings verloopt koraaldermatitis over het algemeen niet ernstig. “De klachten blijven veelal beperkt tot kortdurende huidklachten. De aangedane huid is branderig, steekt, jeukt, en kan blaren vertonen.“ Sporadisch leidt koraalcontact tot een systemische reactie, meestal als een patiënt langdurig en met een groot lichaamsoppervlak in aanraking is geweest met het koraal. Dan kunnen misselijkheid, koorts, epilepsie en zelfs overlijden optreden.

Speurwerk

Het artikel in het tijdschrift Huisarts & Wetenschap kwam tot stand nadat Keurlings voor het eerst een patiënt met koraaldermatitis op zijn spreekuur zag. De patiënt kon zich het contact met het koraal nog goed herinneren. Tijdens een duiktocht op Bonaire, twee weken eerder, was hij met een blote knie langs koraal geschaafd en een week later ontstond een rode, jeukende uitslag.  Na enig speurwerk via internet meldde hij zich bij Keurlings met het vermoeden van koraaldermatitis. Het vermoeden werd bevestigd via een e-consult met dermatoloog De Koning in de Mauritskliniek.

“Gezien het huidige reisgedrag komt het misschien vaker in de Nederlandse spreekkamer terecht dan we denken”

Houvast

Keurlings en De Koning besloten om de casus op te schrijven. Zelf hadden ze nauwelijks wetenschappelijke literatuur over koraaldermatitis kunnen vinden. In Nederland bleek er nog nooit over gepubliceerd te zijn en Pubmed bevatte slechts 58 artikelen over dit onderwerp, waarvan 19 relevant. Niet zo vreemd voor een zeldzame, milde aandoening, vindt Keurlings.  “Tegelijkertijd is het wel goed om houvast te hebben. Gezien het huidige reisgedrag komt het misschien vaker in de Nederlandse spreekkamer terecht dan we denken. Als je het kunt herkennen, kun je ook goed uitleggen wat het is, de behandelopties afwegen en de patiënt geruststellen.”     

“De huid spoelen met (zee)water blijkt te helpen”

Behandelen

Hoewel behandelen niet noodzakelijk is – koraaldermatitis verdwijnt spontaan na enkele weken zonder littekens na te laten – kunnen de klachten behoorlijk vervelend zijn. “We adviseren om de middelen in te zetten die we ook gebruiken voor huidaandoeningen zoals eczeem. Dus antihistaminica en corticosteroïden (klasse 2 tot 4). Bij pijn is pijnstilling aan te raden.”  
In de acute fase, direct na het contact met het koraal, kunnen eenvoudige middelen de klachten indammen. “De huid spoelen met (zee)water blijkt te helpen. Of het aanbrengen van een 5% azijnzuur (keuken- of schoonmaakazijn). Het zuur neutraliseert het alkalische gif.”

Duikpak

Voorkomen kan natuurlijk ook. Als duikers een volledig bedekkend duikpak dragen, lopen ze geen enkel risico. “Maar veel duikpakken zijn tot de knie. Zoals het pak van de patiënt die bij mij op het spreekuur kwam. Duikscholen zouden hier meer aandacht aan kunnen besteden.”

Referentie: Keurlings, P, De Koning H. Een jeukend souvenir van het duiken. Huisarts Wet 2022; 8: 33-35

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

Casus: vrouw met hevige diarree en kortademigheid

Een vrouw klaagt over hevige diarree en kortademigheid. Daarnaast voelt zij zich zwak en is zij 10 kg afgevallen in de laatste 3 maanden. Wat is uw diagnose?

Videoconsult vs. fysiek consult: waar zitten de verschillen?

Broer en zus Martijn Stommel en Wyke Stommel onderzochten de verschillen tussen video- en fysieke consulten. Dit kan helpen bij goede implementatie van videoconsulten. “Patiënten moeten soms lang reizen. Dat is belastend, het kost tijd en meestal moet iemand mee.”

Zeven Routes naar een veerkrachtig zorgsysteem

Ons zorgstelsel kan duurzamer en menselijker terwijl ook kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid geborgd zijn, meent Steven de Waal in zijn boek. “De zorginstelling verandert in een platform: minder managers en meer horizontaal management tussen zorgprofessionals.”

Wat als… jouw onderzoek plotseling is geasso­cieerd met de tabaks­industrie?

De farmaceut die het promotieonderzoek van Wytse van den Bosch financierde, werd plotseling overgenomen door een tabaksmultinational. Wat doe je dan als onderzoeker? “Door deze indirecte affiliatie ben je plotseling niet meer welkom op wetenschappelijke congressen.”

Meer rolmodel­len nodig in het medisch onderwijs

“De gezondheidszorg moet een afspiegeling zijn van de samenleving, dat is nu niet zo”, vindt Rashmi Kusurkar, hoogleraar inclusie en motivatie in medisch onderwijs. Er is behoefte aan meer inclusiviteit en diversiteit binnen het medisch onderwijs.

Zo deal je met de onzin van influencers in je spreekkamer

Patiënten vertrouwen influencers soms meer dan hun eigen arts. Jolanda van Boven en Annemie Galimont vertellen over hun ervaringen hiermee in de spreekkamer en hoe hiermee om te gaan. “Wees als arts alert dat je de patiënt goed voorlicht over de mogelijke gevolgen.”

‘Kunst kan de zorg transformeren’

Om de problemen van het overbelaste zorgsysteem het hoofd te bieden, moet kunst een structurele plaats krijgen, pleit Tineke Abma. “We willen duurzame programma’s van bewezen interventies vergoed door de zorgverzekeraar.”

Casus: jongen met gepig­menteerde huid­afwijking

Een tienjarige jongen heeft een opvallende laesie op de rechterbovenarm. Bij navraag blijkt deze laesie al jaren aanwezig. In de familie komen geen melanomen voor. De jongen heeft een blanco voorgeschiedenis. Wat is uw diagnose?

Casus: man met klachten van moeizaam plassen

Een man komt met een doorgemaakte blaasontsteking op uw spreekuur. Plassen gaat al een paar jaar langzaamaan moeilijker en moeilijker. De straal is zwak, nogal eens sproeiend en er wordt bijna altijd wat nagedruppeld. Persen helpt niet echt. Wat is uw diagnose?

Iedere arts moet zich voorbereiden op een leven lang leren

Welzijn is een voorwaarde voor professionele en persoonlijke ontwikkeling. En dat is in de medische sector meer dan ooit een punt van zorg, vindt Marjolein van de Pol. “De nieuwe bewegingen moet je gewoon volgen, in welke fase van je carrière je ook zit.”


0
Laat een reactie achterx