DOQ

Een missie voor het kinderhart

Van alle aangeboren aandoeningen komen hartafwijkingen wereldwijd het meest voor. In Ghana is het probleem groot, onder meer door het gebrek aan kindercardiologen en de jonge bevolkingsopbouw. Regina Bökenkamp, kindercardioloog bij het Centrum Aangeboren Hartafwijkingen vertelt over de missie die ze organiseerde om Ghanees zorgpersoneel te trainen.    

Het Centrum Aangeboren Hartafwijkingen (CAHAL), onderdeel van het Leids Universitair Centrum en het Amsterdam UMC, is al 26 jaar gespecialiseerd in zorg voor patiënten met aangeboren hartafwijkingen. Regina Bökenkamp werd in 2019 uitgenodigd om mee te werken aan een initiatief van de NGO Global Heart Care dat een programma voor katheter-interventies in Ghana opzet om kinderen met een aangeboren hartafwijkingen behandelen. Dit gebeurt in samenwerking met het Deutsche Herzzentrum in Berlijn en de Pan-African Society for Cardiothoracic Surgery.

“De disposables bleken niet voorradig, batterijen waren leeg en er miste expertise om met het materiaal om te gaan”

Kindercardioloog Regina Bökenkamp

Kostbare apparatuur

Aanvankelijk ging het om een cardiovasculair trainingsprogramma dat door corona alleen online plaatsvond. Maar vorig jaar werden de plannen opgepakt voor een missie op locatie. Ter voorbereiding reisde Bökenkamp in november 2022 naar het University of Ghana Medical Center in Accra om te inventariseren wat er nodig was. “Een cathlab en ook de nodige apparatuur waren aanwezig, zelfs een vrij kostbaar beademingsapparaat. Maar de disposables bleken niet voorradig, batterijen waren leeg en er miste expertise om met het materiaal om te gaan.”

National Health System

In vergelijking met andere Afrikaanse landen is het zorgsysteem in Ghana redelijk goed geregeld. Via het National Health System heeft iedereen recht op vaccinaties en basiszorg, bijvoorbeeld bij ongevallen en malaria. Maar voor complexe zorg is de bevolking aangewezen op dure privéklinieken. Bovendien telt het land van 33 miljoen inwoners, met een relatief jonge bevolking, slechts één kindercardioloog. “Artsen behandelen hartpatiënten vaak in privépraktijken en klinieken waar elke handeling direct betaald moet worden. Voor ingrepen worden de patiënten naar het buitenland verwezen, bijvoorbeeld naar India. De organisatie van deze zorg is een inkomstenbron voor de cardiologen. Alleen rijke Ghanezen kunnen zich dat veroorloven.”

Sponsoracties

Lokale artsen reageerden daarom ‘gereserveerd’ op de aankondiging dat kinderen met hartklachten behandeld zouden worden in het academisch ziekenhuis van Accra. Desondanks lieten Bökenkamp en haar collega’s zich niet ontmoedigen. Terug in Nederland verzamelde ze via sponsoracties en donaties de benodigde materialen. In mei van dit jaar reisde ze met alle spullen en een internationaal team, bestaande uit Nederlandse, Duitse en Zuid-Afrikaanse collega’s, opnieuw af naar Accra voor de daadwerkelijke missie.

“We kozen uiteindelijk voor een katheterisatiebehandeling met een vernauwing van de pulmonalisklep”

Risico inschatting

Drie patiëntjes waren inmiddels geselecteerd. “Omdat het een eerste missie was, wilden we weinig risico lopen. Dus kinderen die geopereerd moesten worden, vielen af. We kozen uiteindelijk voor een katheterisatiebehandeling bij drie kinderen tussen de 5 en 10 jaar met een vernauwing van de pulmonalisklep.”
De ingrepen verliepen op zichzelf niet anders dan in Nederland. Alle materialen waren immers meegebracht en door de intensieve voorbereiding was het team goed op elkaar ingespeeld. “De uitdaging zat vooral in de omstandigheden en het voortraject, of het regelen van zoiets als een warme deken voor de uitslaapkamer.”

“In december komen vier Ghanese cardiologen naar het CAHAL om getraind te worden”

Missie geslaagd

Bökenkamp is tevreden over deze eerste missie in Ghana. “We hebben veel kennis kunnen overbrengen op lokale artsen en verpleegkundigen, en de kinderen maken het goed. Ze zouden niet behandeld zijn als we deze missie niet hadden opgezet. We zijn ook hoopvol over het vervolg. Met steun van de stichting Labourward komen in december vier Ghanese cardiologen naar het CAHAL om getraind te worden.”

Suriname

Het vergt een lange adem om de kindercardiologie in Ghana van de grond te krijgen. Daar heeft Bökenkamp zich op ingesteld. Ze trekt een vergelijking met een project in Suriname.  “Sinds 1999 organiseert het CAHAL daar soortgelijke hartmissies en ook die begonnen destijds met katheter-interventies.”  Inmiddels zijn er in Suriname samen met de lokale artsen en verpleegkundigen 140 operaties bij kinderen met een hartaandoening uitgevoerd, en meer dan 250 katheterisaties.

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

Aandacht voor sterven

Rozemarijn van Bruchem-Visser pleit voor meer aandacht voor het stervensproces van de patiënt vanuit de zorgverlener. “Het ontbreekt vaak aan kennis over de praktische aspecten. Dat maakt het lastig om het gesprek te openen voor veel zorgverleners.”

Taalbarrière en geen tolk? Geen passende zorg

“Sinds het ministerie van VWS in 2012 de subsidie voor landelijke tolkendiensten stopte zien we veel onwenselijke situaties. Zo kunnen we geen passende zorg bieden”, vertelt jeugdarts Petra de Jong. Ze zet zich in voor de campagne ‘Tolken terug in de zorg, alstublieft’.

Casus: man met veranderd defatiepatroon, krampen en borborygmi

Een man wordt gestuurd in verband met een veranderd defecatiepatroon, met krampen en borborygmi. Er is geen bloedverlies. De eetlust is normaal en er is geen gewichtsverlies. Wat is uw diagnose?

Een dokter is geen monteur

Pieter Barnhoorn pleit voor bezielde en bezielende zorg, waarbij contact met de patiënt centraal staat. Zijn visie overstijgt het traditionele biomedische model: “Waarom moet alles efficiënt en onpersoonlijk? Dat is toch niet de reden waarom mensen de zorg in gaan?”

Casus: patiënt met veel jeuk

U ziet een zestienjarige patiënte met veel jeuk en een blanco voorgeschiedenis. Patiënte krijgt een corticosteroïd van de huisarts, maar dat helpt niet. Wat is uw diagnose?

Voer een open gesprek na diagnose dementie

Judith Meijers wil standaard een open gesprek over wensen en grenzen met mensen die net de diagnose dementie hebben gekregen. “Zorgprofessionals die deze gesprekken voeren, vertelden dat ze meer voldoening uit hun werk halen.”

Casus: man met bloedverlies per anum

Een man van 67 jaar komt omdat hij helder rood bloedverlies per anum heeft. Er zijn geen andere klachten, de eetlust is goed, hij is niet afgevallen. De familie anamnese is niet bijdragend. Wat is uw diagnose?

Familie­gesprekken op de IC: zo kan het morgen beter

Artsen kunnen familieleden van IC-patiënten beter betrekken als ze inspelen op hun wensen, concludeerde Aranka Akkermans. Hiervoor geeft ze concrete handvatten. “Artsen vullen intuïtief zelf in hoe de naasten betrokken willen worden.”

‘Practice what you preach’

Huisarts Chris Otten geeft praktische tips om leefstijl en preventie meer aandacht in de spreekkamer te geven. Wat werkt en wat beslist niet? “Ik máák tijd voor een leefstijlgesprek. Desnoods laat ik er mijn spreekuur voor uitlopen.”

‘Niet behandelen is ook een optie’

Existentieel behandelen gaat ervan uit dat een patiënt pas een weloverwogen beslissing kan maken als hij álle gevolgen kent. Tatjana Seute onderzoekt hoe dit het beste ingezet kan worden in de praktijk. “Het is belangrijk dat je als arts weet wie je tegenover je hebt.”


0
Laat een reactie achterx