DOQ

Een missie voor het kinderhart

Van alle aangeboren aandoeningen komen hartafwijkingen wereldwijd het meest voor. In Ghana is het probleem groot, onder meer door het gebrek aan kindercardiologen en de jonge bevolkingsopbouw. Regina Bökenkamp, kindercardioloog bij het Centrum Aangeboren Hartafwijkingen vertelt over de missie die ze organiseerde om Ghanees zorgpersoneel te trainen.    

Het Centrum Aangeboren Hartafwijkingen (CAHAL), onderdeel van het Leids Universitair Centrum en het Amsterdam UMC, is al 26 jaar gespecialiseerd in zorg voor patiënten met aangeboren hartafwijkingen. Regina Bökenkamp werd in 2019 uitgenodigd om mee te werken aan een initiatief van de NGO Global Heart Care dat een programma voor katheter-interventies in Ghana opzet om kinderen met een aangeboren hartafwijkingen behandelen. Dit gebeurt in samenwerking met het Deutsche Herzzentrum in Berlijn en de Pan-African Society for Cardiothoracic Surgery.

“De disposables bleken niet voorradig, batterijen waren leeg en er miste expertise om met het materiaal om te gaan”

Kindercardioloog Regina Bökenkamp

Kostbare apparatuur

Aanvankelijk ging het om een cardiovasculair trainingsprogramma dat door corona alleen online plaatsvond. Maar vorig jaar werden de plannen opgepakt voor een missie op locatie. Ter voorbereiding reisde Bökenkamp in november 2022 naar het University of Ghana Medical Center in Accra om te inventariseren wat er nodig was. “Een cathlab en ook de nodige apparatuur waren aanwezig, zelfs een vrij kostbaar beademingsapparaat. Maar de disposables bleken niet voorradig, batterijen waren leeg en er miste expertise om met het materiaal om te gaan.”

National Health System

In vergelijking met andere Afrikaanse landen is het zorgsysteem in Ghana redelijk goed geregeld. Via het National Health System heeft iedereen recht op vaccinaties en basiszorg, bijvoorbeeld bij ongevallen en malaria. Maar voor complexe zorg is de bevolking aangewezen op dure privéklinieken. Bovendien telt het land van 33 miljoen inwoners, met een relatief jonge bevolking, slechts één kindercardioloog. “Artsen behandelen hartpatiënten vaak in privépraktijken en klinieken waar elke handeling direct betaald moet worden. Voor ingrepen worden de patiënten naar het buitenland verwezen, bijvoorbeeld naar India. De organisatie van deze zorg is een inkomstenbron voor de cardiologen. Alleen rijke Ghanezen kunnen zich dat veroorloven.”

Sponsoracties

Lokale artsen reageerden daarom ‘gereserveerd’ op de aankondiging dat kinderen met hartklachten behandeld zouden worden in het academisch ziekenhuis van Accra. Desondanks lieten Bökenkamp en haar collega’s zich niet ontmoedigen. Terug in Nederland verzamelde ze via sponsoracties en donaties de benodigde materialen. In mei van dit jaar reisde ze met alle spullen en een internationaal team, bestaande uit Nederlandse, Duitse en Zuid-Afrikaanse collega’s, opnieuw af naar Accra voor de daadwerkelijke missie.

“We kozen uiteindelijk voor een katheterisatiebehandeling met een vernauwing van de pulmonalisklep”

Risico inschatting

Drie patiëntjes waren inmiddels geselecteerd. “Omdat het een eerste missie was, wilden we weinig risico lopen. Dus kinderen die geopereerd moesten worden, vielen af. We kozen uiteindelijk voor een katheterisatiebehandeling bij drie kinderen tussen de 5 en 10 jaar met een vernauwing van de pulmonalisklep.”
De ingrepen verliepen op zichzelf niet anders dan in Nederland. Alle materialen waren immers meegebracht en door de intensieve voorbereiding was het team goed op elkaar ingespeeld. “De uitdaging zat vooral in de omstandigheden en het voortraject, of het regelen van zoiets als een warme deken voor de uitslaapkamer.”

“In december komen vier Ghanese cardiologen naar het CAHAL om getraind te worden”

Missie geslaagd

Bökenkamp is tevreden over deze eerste missie in Ghana. “We hebben veel kennis kunnen overbrengen op lokale artsen en verpleegkundigen, en de kinderen maken het goed. Ze zouden niet behandeld zijn als we deze missie niet hadden opgezet. We zijn ook hoopvol over het vervolg. Met steun van de stichting Labourward komen in december vier Ghanese cardiologen naar het CAHAL om getraind te worden.”

Suriname

Het vergt een lange adem om de kindercardiologie in Ghana van de grond te krijgen. Daar heeft Bökenkamp zich op ingesteld. Ze trekt een vergelijking met een project in Suriname.  “Sinds 1999 organiseert het CAHAL daar soortgelijke hartmissies en ook die begonnen destijds met katheter-interventies.”  Inmiddels zijn er in Suriname samen met de lokale artsen en verpleegkundigen 140 operaties bij kinderen met een hartaandoening uitgevoerd, en meer dan 250 katheterisaties.

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

De lessen van de langst­vliegende MMT-arts van Nederland

MMT-arts Nico Hoogerwerf vertelt over zijn ervaringen als medisch specialistische zorgverlener per helikopter. “Wij dóen vooral, we voeren handelingen uit. Wij voelen niet de machteloosheid die politiemensen wel kunnen voelen.”

Casus: patiënt met zwelling in de mond

Een patiënte komt op het spreekuur met sinds 2 maanden een zwelling in de mond aan de linkerzijde. Het was destijds 1-2cm, welke spontaan ontlastte met dik taai slijm. Sindsdien komt het in wisselende grootte regelmatig terug. Wat is uw diagnose?

Verslaving onder zorgprofessionals: anonieme hulp is voorhanden

Verslaving is ook onder zorgprofessionals een reëel probleem. Marlies de Rond vertelt over het KNMG-programma ABS-zorgprofessionals, dat anonieme hulp en ondersteuning biedt aan zorgprofessionals die worstelen met problematisch middelengebruik en verslaving.

‘Zoveel artsen willen hun bezieling terug’

MDL-arts Marieke Gielen vindt het huidige zorgsysteem niet houdbaar voor medisch specialisten. “Ik heb mijn bezieling terug en wil nu een bruggenbouwer zijn tussen de reguliere zorg en het bredere zorgveld.”

Het Calamiteiten­­hospi­taal: in dertig minuten opera­tioneel na een ramp 

Mirjam de Jong vertelt hoe het Calamiteitenhospitaal in Utrecht bij een ramp razendsnel operationeel wordt gemaakt en hoe het een cruciale rol speelt in de nationale zorg. “Bij een grote groep slachtoffers moet je bedenken hoe je zoveel mogelijk levens kunt redden.”

Casus: man met toenemende pijn bovenbuik

Een man heeft sinds 2 weken toenemende pijn in de bovenbuik, ter plaatse van het maagkuiltje. De pijn is vooral aanwezig bij het eten en is brandend van karakter. Wat is uw diagnose?

‘Ik wil mensen helpen die het meest in nood zitten’

Werken in oorlogsgebieden geeft Zafer Altunbezel (Artsen zonder Grenzen) voldoening. Dagelijks ziet hij patiënten met oorlogstrauma, soldaten en burgers. “Als je wordt uitgestuurd naar een oorlogsgebied moet je oplossingen kunnen bedenken in zeer atypische situaties.”

‘Te veel welzijns­kwesties komen in het medisch domein’

Karine van ‘t Land is voorzitter van KAMG: een beroepsvereniging, maar ook een lobbyclub die de volksgezondheid wil verbeteren. “Wat Artsen Maatschappij + Gezondheid bindt is dat ze bezig zijn met drie dingen: met preventie, met volksgezondheid en met grote groepen.”

Aanpak onder­voeding moet multi­discipli­nair

Ongeveer een kwart van alle patiënten is bij opname ondervoed. Dit kan leiden tot minder snel herstel en langere opnameduur. De aanpak ervan is een zaak van het hele ziekenhuis, vertellen Emma Koster en Wesley Visser. “Ondervoeding is veel meer dan te weinig eten.”

Casus: jonge patiënt met heftige oorpijn

De 9-jarige patiënt voor u heeft de hele nacht heftige oorpijn gehad rechts. Zijn gehoor is beiderzijds goed en hij heeft geen koorts. Hij is een weinig snotterig. Wat is uw diagnose?


0
Laat een reactie achterx