Effectieve oefentherapie bij duizeligheid blijft opvallend onderbenut

Oefentherapie bij duizeligheidsklachten werkt vaak goed en is al enkele jaren opgenomen in de richtlijn voor huisartsen. Toch worden nog te weinig patiënten doorverwezen naar de fysiotherapeut voor deze therapie. Promovendus Hà Ngo (Amsterdam UMC) onderzocht hoe dit komt. “Vooral het gebrek aan kennis over oefentherapie bij huisartsen speelt een grote rol.”

Duizeligheid heeft verschillende oorzaken, zoals een aandoening of ontsteking van het evenwichtsorgaan en/of de evenwichtszenuw, of de ziekte van Ménière. “Huisartsen zien veel mensen met duizeligheidsklachten”, weet Ngo. “Een op de vier mensen heeft er ooit in het leven last van, een deel van hen langdurig. Op latere leeftijd komt het zelfs bij een derde tot de helft van de mensen voor. Duizeligheid kan veel impact hebben op het dagelijkse leven, bijvoorbeeld bij autorijden of boodschappen doen. Het kan ook leiden tot sociale isolatie en ziekteverzuim.”

Medicatie niet aanbevolen

Uit onderzoek is bekend dat behandeling van duizeligheid in de huisartsenzorg beter kan. Huisartsen schrijven regelmatig bètahistine of andere antivertigomedicatie voor, hoewel er weinig bewijs is voor de effectiviteit daarvan. “Ook bij de ziekte van Ménière is het effect van medicatie twijfelachtig. Bij andere oorzaken van duizeligheid wordt medicatie in de richtlijn zelfs helemaal niet aanbevolen.”

Ngo vindt het dan ook opvallend dat huisartsen toch regelmatig deze medicatie voorschrijven. Temeer omdat er een behandeling bekend is die wél bewezen effectief is in het verminderen van klachten: vestibulaire revalidatie, oftewel oefentherapie. Dat kan onder begeleiding van een fysiotherapeut of zelfstandig met behulp van informatie op Thuisarts.nl. Deze therapie wordt geadviseerd in de richtlijn voor duizeligheidsklachten en balansproblemen van het Nederlandse Huisartsen Genootschap (NHG). Toch zijn huisartsen volgens Ngo nog onvoldoende op de hoogte van deze behandeling.

“Het bleek onder andere dat huisartsen niet altijd zeker zijn over de diagnose en behandeling”

Kosten

Om de huisartsenzorg op dit gebied te verbeteren, is het nodig om te weten waarom huisartsen wel medicatie voorschrijven, maar nog te weinig oefentherapie inzetten. Ngo interviewde daarvoor elf huisartsen, wat veel informatie opleverde. “Het bleek onder andere dat huisartsen niet altijd zeker zijn over de diagnose en behandeling, terwijl de patiënt soms wanhopig is en snel behandeling wil. Dan probeert de huisarts soms eerst medicatie tegen duizeligheid. Het kan ook zijn dat een huisarts niet op de hoogte is van de optie van oefentherapie, waardoor een patiënt niet wordt doorverwezen naar de fysiotherapeut.”

Ngo sprak ook met vijftien patiënten om te achterhalen hoe zij tegenover medicatie of oefentherapie staan. Daaruit kwam naar voren dat de stap naar de fysiotherapeut voor veel patiënten een drempel is. Fysiotherapie wordt immers meestal niet vergoed en kost de patiënt dus extra geld. Ngo: “De zorgkosten zijn ook een aspect waar veel huisartsen rekening mee houden. Bijvoorbeeld huisartsen die in een achterstandswijk werken, weten dat de fysiotherapeut voor veel van hun patiënten te duur is. Dan is oefentherapie bij de fysiotherapeut niet haalbaar.”

“Huisartsen moeten zich meer bewust zijn van het bestaan en de effectiviteit van oefentherapie”

Zelf op zoek

Uit de gesprekken met patiënten bleek dat mensen met duizeligheidsklachten vaak op internet zelf gaan zoeken naar mogelijke behandelingen. Voor tips en adviezen kunnen zij ook terecht bij de patiëntenvereniging. “Maar ik denk dat huisartsen zelf meer kunnen betekenen voor deze patiënten”, stelt Ngo. “Als zij zich meer bewust zouden zijn van het bestaan en de effectiviteit van oefentherapie, kunnen zij dat vaker bespreken met patiënten. Die hoeven dan niet meer zelf op zoek.”

Er is volgens Ngo veel wetenschappelijk bewijs over de effectiviteit van oefentherapie, voor verschillende oorzaken van duizeligheid. De therapie bestaat uit oog-, hoofd- en lichaamsbewegingen, met als doel om duizeligheid uit te lokken waardoor het lichaam eraan went. “Het zijn oefeningen die voor elke patiënt anders zijn. Door in een gecontroleerde situatie bij de fysiotherapeut de beweging te maken waarvan de patiënt duizelig wordt, passen de hersenen zich aan de beweging aan. Dat kan leiden tot minder duizeligheid.”

Werken aan bewustzijn

De belangrijkste stap na het onderzoek is werken aan bewustwording bij huisartsen en patiënten dat er een effectieve therapie tegen duizeligheid beschikbaar is, concludeert Ngo. “Wellicht zal dan minder vaak onnodige medicatie worden voorgeschreven. Momenteel onderzoeken we het gebruik van een app op de mobiele telefoon, die al enige tijd beschikbaar is. Patiënten kunnen daarmee thuis zelfstandig aan de slag met oefentherapie. Dat voorkomt de extra kosten voor fysiotherapie en kan een waardevolle optie zijn voor patiënten. En we adviseren huisartsen om de NHG-richtlijn te raadplegen en strikter toe te passen. Goede samenwerking met fysiotherapeuten is daarbij van groot belang. De kennis over vestibulaire revalidatie is al beschikbaar. Hopelijk gaan huisartsen deze behandeling vaker toepassen.”

Lees meer over: