‘Endo-CAB is bij ons de standaard­behandeling geworden’

Minder bloedverlies, minder hartritmestoornissen en een sneller herstel, dat zijn de voordelen van Endo-CAB, een minimaal invasieve bypassoperatie bij patiënten met een of meerdere vernauwingen van de kransslagaders. In het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven doen ze er al sinds 2021 ervaring mee op. Hartchirurg Ferdi Akca hoopt dat deze techniek zich spoedig verder zal verspreiden, nationaal en internationaal.

Bypassoperaties vormen voor hartchirurgen het grootste deel van hun dagelijks werk. “Patiënten zijn ermee geholpen, ook op langere termijn,” vertelt Ferdi Akca. “Ze leven langer, hebben minder hartinfarcten en minder cardiovasculaire complicaties dan bij behandeling met een stent. Maar ze betalen ook een prijs. Want een klassieke bypassoperatie is een invasieve ingreep waarbij je als chirurg het borstbeen openmaakt. Dat is een aanslag op het lichaam. Patiënten zijn daardoor lang uit de running, hebben veel tijd nodig om ervan te herstellen.”

In het Catharina Ziekenhuis ontwikkelden de hartchirurgen een alternatieve operatietechniek waarbij het borstbeen niet langer opengemaakt hoeft te worden. Een klein sneetje tussen de ribben, op een kloppend hart, volstaat om alle omleidingen te kunnen plaatsen. Akca opereerde de afgelopen vier jaar al zo’n zeshonderd patiënten met deze zogenoemde Endo-CAB-procedure. “Ik doe vrijwel niets anders meer. Het is bij ons de standaardbehandeling geworden.”

Toegankelijke procedure

Endo-CAB is een minimaal invasieve bypassoperatie. Vandaar dat patiënten sneller herstellen en eerder naar huis kunnen dan na een conventionele bypassoperatie. “Daarbij komt dat elk hartchirurgisch centrum dit kan doen. Je hebt er geen operatierobot voor nodig, je werkt enkel met routinematige endoscopische instrumenten die ieder centrum in huis heeft. Het is daarmee een laagdrempelig toegankelijke procedure.”

Hartchirurgen hebben echter wel ervaring nodig met omleidingen op een kloppend hart voordat ze deze operatie kunnen uitvoeren, benadrukt Akca. “Bij de meeste klassieke bypassoperaties in Nederland zetten we het hart stil met een hartlongmachine. Slechts een minderheid van de hartchirurgen heeft ervaring met omleidingen op kloppend hart. Die ervaring is cruciaal voor deze operatietechniek. Als je door een kleine incisie werkt, dan moet je precies weten waar je op moet letten. Dan helpt het als je al eerder hebt geopereerd op een kloppend hart.”

“We kunnen met stelligheid de voordelen van Endo-CAB presenteren”

Geschikte optie

De meeste patiënten die een bypassoperatie nodig hebben, komen in aanmerking voor Endo-CAB, stelt Akca. “Het is belangrijk om per patiënt te beoordelen wat voor hem of haar de meest verstandige optie is. Wat is de pompfunctie van het hart, wat is de BMI, hoe ernstig zijn de kransslagadervernauwingen? Op basis van zulke indicatoren schat je in: Endo-CAB of een klassieke bypassoperatie? Voor de meeste patiënten is Endo-CAB een geschikte optie, maar bij een deel van de patiënten is het veiliger om het borstbeen open te maken. Je hebt dan alle ruimte om problemen op te lossen.”  

Akca en zijn collega’s registreren alle uitkomsten van de Endo-CAB-procedure binnen hun ziekenhuis. “We hebben veel onderzoeken lopen. We hebben ook al bij honderden patiënten de behandeluitkomsten vergeleken tussen Endo-CAB en de klassieke bypassoperatie. Denk aan indicatoren als bloedverlies, opnameduur of gebruik van pijnmedicatie. Vandaar dat we met stelligheid de voordelen van Endo-CAB kunnen presenteren. We kunnen die aantonen op basis van alle verzamelde data.”

Kostenbesparing

Patiënten zijn blij met deze minimaal invasieve optie, constateert Akca. “Het is een dankbare patiëntengroep. Patiënten zijn enorm opgelucht als ik hen vertel dat ze voor Endo-CAB in aanmerking komen. Ze weten dat ze dan sneller zullen herstellen na de operatie, omdat het borstbeen niet open hoeft.”

Dat laatste betekent ook een flinke kostenbesparing, vervolgt hij. “De procedure zelf is mogelijk iets duurder dan de klassieke bypassoperatie, maar je bespaart op minder bloedtransfusies, minder behandeling van hartritmestoornissen als complicatie, vrijwel een halvering van het aantal opnamedagen. En naarmate we meer overschakelen op Endo-CAB, bijvoorbeeld door de operatietechniek in meerdere hartchirurgische centra te gaan uitvoeren, zal deze besparing toenemen.”

“Onze insteek is: we delen graag al onze kennis”

Grote belangstelling

De interesse in Endo-CAB is groot, zowel nationaal als internationaal. Regelmatig staan er hartchirurgen uit België, Engeland of andere Europese landen op de stoep om de techniek te leren. Akca: “We staan daar open voor. Onze insteek is: we delen graag al onze kennis. Allereerst voor de hartchirurgen (in opleiding) in onze eigen regio, voor hen zijn we een opleidingsziekenhuis. Daarnaast is iedereen welkom. We hebben ook een trainingsprogramma voor teams in andere hartchirurgische centra. We helpen hen met alle benodigde apparatuur en delen onze data en protocollen. En ik ga zelf naar het betreffende ziekenhuis om de eerste paar keer te helpen met de operatie. Daarna kunnen de hartchirurgen de Endo-CAB-procedure zelfstandig uitvoeren.”

Overkoepelende visie

De missie van Akca is dat Endo-CAB in Nederland binnen vijf jaar dé standaard is bij bypassoperaties met een of meerdere omleidingen. “We zien zo’n grote impact op patiënten, als we dat verder kunnen verspreiden is dat prachtig. Dat gaat overigens niet ten koste van de klassieke bypassoperatie. Ook daarvan blijven we de kwaliteit van de uitkomsten verbeteren. Bijvoorbeeld door patiënten beter voor te bereiden op de operatie, door hun conditie te optimaliseren, door een eiwitrijk dieet, door betere patiëntenselectie. Onze overkoepelende visie is de zorg voor patiënten met kransslagadervernauwingen te verbeteren. Endo-CAB vormt daarbij een belangrijk onderdeel, maar ook alle andere behandelingen en procedures bij patiënten met kransslagadervernauwingen willen we optimaliseren. Want ook daar valt nog veel winst te behalen.” 

Lees meer over: