‘Er is zoveel ervarings­kennis onder genees­kunde­student­en, zonde om die niet te gebruiken’

Geneeskundestudenten met een chronische ziekte hebben ervaring als patiënt en weten hoe het is om met een aandoening te leven. Het programma ‘Medische dubbeltalenten’ van het UMC Utrecht zet die ervaringskennis in het onderwijs in. Dat blijkt waardevol voor zowel de studenten zelf als hun medestudenten. Dubbeltalent Soete Meertens vertelt.

Meertens werd aan het denken gezet tijdens een college over neuromusculaire ziekten. “Het voelde raar om de docent daarover te horen vertellen. Ik ben zelf patiënt met een neuromusculaire aandoening. Ik ken de impact ervan en weet hoe het is om aan de andere kant van de tafel te zitten. Daarin was ik vast niet de enige in de zaal. Het voelde als een gemiste kans.” Toevallig werd ze een paar dagen later benaderd voor ‘Medische dubbeltalenten’. Ze besloot meteen om daaraan mee te doen.

Aangepast leven

“Ik wilde altijd al dokter worden, maar dacht: dat kan niet, want ik heb een handicap”, vertelt Meertens. Door een aangeboren neurologische aandoening is ze slecht ter been, sneller vermoeid en vaak afhankelijk van een rolstoel. Ze ging biologie studeren, maar de geneeskunde bleef trekken. Inmiddels zit ze in haar tweede jaar coschappen. “Ik vraag me nog steeds weleens af waar ik aan ben begonnen. Het is geen eenvoudige weg. Ik heb veel moeten aanpassen: ik doe alles met de auto, laat mijn boodschappen bezorgen en heb hulp in de huishouding. Mijn sociale leven is een stuk rustiger dan dat van de gemiddelde student. Het is continu balanceren met mijn energie.”

Loslaten

Ook tijdens haar coschappen vraagt haar situatie om voorbereiding. “Een coassistent in een rolstoel zijn ze vaak niet gewend. Voor mij voelt al dat geregel soms als een baan die ik er altijd naast heb.” Tegelijkertijd is ze positief hoe er op haar beperkingen wordt gereageerd. “Er is veel begrip en collega’s denken meestal met me mee. Dat stemt me hoopvol voor mijn toekomst als arts.”

Over haar ervaringen schrijft ze columns voor Arts in Spe. Daarin beschrijft ze ook lastige en pijnlijke keuzes, zoals het loslaten van haar droom om gynaecoloog te worden. “Dat is fysiek onhaalbaar. Ik kan bijvoorbeeld niet uren steriel aan een operatietafel staan. Het is een proces om dat een plekje te geven. Maar door mijn coschappen weet ik ook dat mijn hart voor 100% in de geneeskunde ligt. Ik probeer erop te vertrouwen dat ik mijn weg zal vinden.”

“Colleges voelen soms als eenrichtingsverkeer, alsof artsen en patiënten twee gescheiden werelden vormen”

Gastlessen

Voor ‘Medische dubbeltalenten’ maakt Meertens graag tijd vrij. “Er is zoveel ervaringskennis onder geneeskundestudenten, zonde om die niet te gebruiken. Colleges voelen soms als eenrichtingsverkeer, alsof artsen en patiënten twee gescheiden werelden vormen. ‘Wij’ en ‘zij’, maar dat is niet hoe de realiteit is.”

Tijdens gastlessen vertelt ze open en informeel over haar leven. Over hoe het was om als kind patiënt te zijn en hoe het is om te studeren met een beperking. Daarna kunnen studenten vragen stellen. “Bij sommigen zie ik echt iets gebeuren. Het raakt hen waarschijnlijk omdat we leeftijdsgenoten zijn en dezelfde studie volgen. Mijn doel is dat studenten een stapje verder leren kijken: wie zit er eigenlijk als patiënt tegenover mij en wat betekent een aandoening voor iemands leven?”

“Als patiënt vind ik het moeilijk om iemand te vertrouwen die onbereikbaar voelt”

Vertrouwen

Uit eigen ervaring weet ze hoe belangrijk het is om als patiënt gezien te worden. “Dat zit vaak in kleine dingen. Het gaat erom dat je als arts laat merken dat je een medemens ziet en begrijpt wat de impact van een ziekte is op iemands leven. Zeg daar iets over, vraag ernaar.”

Meertens is groot voorstander van een informele, gelijkwaardige houding van artsen. “Misschien is het naïef, ik ben nog jong, maar ik zie niet hoe dat de patiëntenzorg kan benadelen. Het is essentieel dat je elkaar in een zorgrelatie kan vertrouwen. En als patiënt vind ik het moeilijk om iemand te vertrouwen die onbereikbaar voelt.”

Nieuwe cultuur

Het programma ‘Medische dubbeltalenten’ heeft inmiddels een vaste plek in de opleiding, met gastlessen in bachelor en master, in kleine groepen. Daarnaast zijn er informele bijeenkomsten. “We organiseren een paar keer per jaar een MD Café – heel laagdrempelig, met pizza. Studenten komen hier samen. Meestal is de gastspreker een arts die zelf een aandoening heeft of daar in zijn omgeving mee te maken heeft. We delen verhalen met elkaar en dat is precies wat we nastreven: een nieuwe cultuur in de geneeskunde, waarin meer ruimte is voor het persoonlijke. Ik ben er heel enthousiast over.”

Het programma ‘Medische dubbeltalenten’ wordt gecoördineerd door Casper Schoemaker en Nina Korsuize, die ook een evaluatie-onderzoek deden naar de gastlessen. De resultaten laten zien dat Medische dubbeltalenten zich gesterkt voelen en dat studenten de gastlessen hoog waarderen. Andere ziekenhuizen, waaronder Amsterdam UMC, hebben het concept inmiddels overgenomen.

Referentie: 1. Schoemaker, C.G., Smits, S., et al. Medical Double Talents: How Medical Students Living with Chronic Conditions Teach Their Peers. Perspectives on Medical Education, 14(1), p. 647–654.

Lees meer over: