DOQ

Er valt wat te kiezen bij een blindedarm­ontsteking

Dat bij een blindedarmontsteking een snelle operatie de enige en beste behandeloptie is, is een achterhaald idee. Antibiotica kunnen bij een ongecompliceerde blindedarmontsteking de operatie uit- of vaak zelfs afstellen. Het Scoring system for Appendicitis Severity (SAS) helpt arts en patiënt een behandelkeuze te maken, legt onderzoeker Jochem Scheijmans uit.

Sinds de ‘uitvinding’ ervan in 1886 is directe appendectomie als behandeling bij een blindedarmontsteking uitgegroeid tot een ‘no brainer’. “Tot voor kort overheerste het idee dat iedere ongecompliceerde blindedarmontsteking zich na verloop van tijd zou ontwikkelen tot een gecompliceerde blindedarmontsteking”, vertelt Jochem Scheijmans. “Dat wil zeggen een ontsteking met necrose en/of perforatie waardoor een levensbedreigende buikvliesontsteking kan ontstaan. Zo snel mogelijk opereren luidt daarom al ruim 100 jaar wereldwijd het adagium bij de diagnose appendicitis.” Iets wat in Nederland jaarlijks zo’n 15.000 keer gebeurt.

“Patiënten zijn met een ongecompliceerde blindedarmontsteking net zo goed af met een antibioticum”

Onderzoeker en huisarts in opleiding Jochem Scheijmans

Geen extra complicaties

De afgelopen jaren is echter duidelijk geworden dat een groot deel van de ongecompliceerde blindedarmontstekingen helemaal niet uitmondt in een gecompliceerde versie. “Dat inzicht leidde tot de vraag of het wel nodig is iedere patiënt met een blindedarmontsteking zo snel mogelijk naar de operatiekamer te brengen. Daarop voortbordurend werd in diverse studies – en ook in praktijkervaringen tijdens de COVID-pandemie – aangetoond dat patiënten met een ongecompliceerde blindedarmontsteking net zo goed af zijn met een behandeling met een antibioticum. Een deel van hen moest later alsnog een operatie ondergaan, maar dat leidde niet tot extra complicaties. Er lopen nu zelfs studies die onderzoeken of een afwachtend beleid, dus zelfs zonder antibiotica, ook een veilige optie is bij een ongecompliceerde blindedarmontsteking. Bij een gecompliceerde blindedarmontsteking blijft het wel nodig om liefst binnen 8 uur een operatie uit te voeren.”

“Het is niet mogelijk met 100% zekerheid te stellen dat er sprake is van een ongecompliceerde blindedarmontsteking”

Goed onderscheid maken

Nu opereren niet meer de standaard aanpak hoeft te zijn bij een blindedarmontsteking is het belangrijk om bij de diagnostiek onderscheid te maken tussen de twee vormen. “Naast het verhaal van de patiënt is de uitslag van beeldvorming, een echo of een CT-scan, het belangrijkste hulpmiddel bij de diagnostiek. Uit diverse studies is echter gebleken, dat het hiermee niet mogelijk is met 100% zekerheid te stellen dat er sprake is van een ongecompliceerde blindedarmontsteking. Van de patiënten die zo de diagnose ongecompliceerde blindedarmontsteking krijgen, bleken in studies achteraf 17% toch een gecompliceerde vorm te hebben.”

Om de diagnostiek te verbeteren ontwikkelde het team van Scheijmans’ promotor, chirurg prof. Marja Boermeester (Amsterdam UMC), enkele jaren geleden het Scoring system for Appendicitis Severity, kortweg SAS. “Dit systeem berekent op basis van diverse parameters de kans dat er bij een patiënt sprake is van een gecompliceerde blindedarmontsteking”, legt Scheijmans uit. “Behalve met de uitkomst van de beeldvorming houdt SAS ook rekening met leeftijd, duur van de klachten, koorts, aantallen witte bloedcellen, CRP-waarde en pijnscore. De SAS berekent voor iedere patiënt het individuele risico op een gecompliceerde blindedarmontsteking, met een 95% betrouwbaarheidsmarge.”

Voorkeuren

Het was de bedoeling met de SAS te selecteren welke patiënten in aanmerking moeten komen voor een snelle operatie en welke patiënten een behandeling met antibiotica kan worden aangeboden. “In een andere studie zagen we echter dat patiënten nogal verschilden in hun voorkeur voor een behandeloptie nadat zij uitleg hadden gekregen over de risico’s die verbonden waren aan een operatie of een behandeling met antibiotica. Sommige mensen kozen per definitie voor een operatie, ook al was de kans klein dat zij bij een antibioticabehandeling later alsnog een operatie zouden moeten ondergaan. Deze mensen wilden geen ‘tikkende tijdbom” in hun buik. Andere patiënten tilden juist zwaar aan het ondergaan van een operatie, bijvoorbeeld de narcose, en gaven daarom aan bereid te zijn wat meer risico te nemen om in eerste instantie een operatie te kunnen vermijden en het dus eerst met antibiotica te proberen.”

“Een goede chirurg weet wanneer hij of zij niet moet snijden”

100 jaar oude automatisme doorbreken

Dit heeft ertoe geleid dat de SAS nu zal worden ingezet als beslishulp bij het maken van een individuele behandelkeuze, waarbij de SAS een goede inschatting geeft van de kans op een gecompliceerde blindedarmontsteking. “Patiënten met een hoge kans op een gecompliceerde blindedarm krijgen van de arts vooralsnog het advies zich meteen te laten opereren.” Scheijmans, inmiddels huisarts in opleiding, hoopt met de uitkomsten van zijn onderzoek, waarop hij komend voorjaar wil promoveren, in ieder geval het meer dan 100 jaar oude automatisme te doorbreken dat patiënten bij wie een blindedarmontsteking wordt gediagnosticeerd zo snel mogelijk de operatiekamer worden binnengereden. “Een goede chirurg weet wanneer hij of zij niet moet snijden.”

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

Aandacht voor sterven

Rozemarijn van Bruchem-Visser pleit voor meer aandacht voor het stervensproces van de patiënt vanuit de zorgverlener. “Het ontbreekt vaak aan kennis over de praktische aspecten. Dat maakt het lastig om het gesprek te openen voor veel zorgverleners.”

Taalbarrière en geen tolk? Geen passende zorg

“Sinds het ministerie van VWS in 2012 de subsidie voor landelijke tolkendiensten stopte zien we veel onwenselijke situaties. Zo kunnen we geen passende zorg bieden”, vertelt jeugdarts Petra de Jong. Ze zet zich in voor de campagne ‘Tolken terug in de zorg, alstublieft’.

Casus: man met veranderd defatiepatroon, krampen en borborygmi

Een man wordt gestuurd in verband met een veranderd defecatiepatroon, met krampen en borborygmi. Er is geen bloedverlies. De eetlust is normaal en er is geen gewichtsverlies. Wat is uw diagnose?

Een dokter is geen monteur

Pieter Barnhoorn pleit voor bezielde en bezielende zorg, waarbij contact met de patiënt centraal staat. Zijn visie overstijgt het traditionele biomedische model: “Waarom moet alles efficiënt en onpersoonlijk? Dat is toch niet de reden waarom mensen de zorg in gaan?”

Casus: patiënt met veel jeuk

U ziet een zestienjarige patiënte met veel jeuk en een blanco voorgeschiedenis. Patiënte krijgt een corticosteroïd van de huisarts, maar dat helpt niet. Wat is uw diagnose?

Voer een open gesprek na diagnose dementie

Judith Meijers wil standaard een open gesprek over wensen en grenzen met mensen die net de diagnose dementie hebben gekregen. “Zorgprofessionals die deze gesprekken voeren, vertelden dat ze meer voldoening uit hun werk halen.”

Casus: man met bloedverlies per anum

Een man van 67 jaar komt omdat hij helder rood bloedverlies per anum heeft. Er zijn geen andere klachten, de eetlust is goed, hij is niet afgevallen. De familie anamnese is niet bijdragend. Wat is uw diagnose?

Familie­gesprekken op de IC: zo kan het morgen beter

Artsen kunnen familieleden van IC-patiënten beter betrekken als ze inspelen op hun wensen, concludeerde Aranka Akkermans. Hiervoor geeft ze concrete handvatten. “Artsen vullen intuïtief zelf in hoe de naasten betrokken willen worden.”

‘Practice what you preach’

Huisarts Chris Otten geeft praktische tips om leefstijl en preventie meer aandacht in de spreekkamer te geven. Wat werkt en wat beslist niet? “Ik máák tijd voor een leefstijlgesprek. Desnoods laat ik er mijn spreekuur voor uitlopen.”

‘Niet behandelen is ook een optie’

Existentieel behandelen gaat ervan uit dat een patiënt pas een weloverwogen beslissing kan maken als hij álle gevolgen kent. Tatjana Seute onderzoekt hoe dit het beste ingezet kan worden in de praktijk. “Het is belangrijk dat je als arts weet wie je tegenover je hebt.”


0
Laat een reactie achterx
Lees ook: Goede kwaliteit van leven bij af­wachtend beleid bij endel­darm­kanker

Naar dit artikel »

Lees ook: ‘Werken als huisarts is voor mij het meest uitdagend’

Naar dit artikel »