DOQ

Even plassen volstaat om blaaskanker uit te sluiten

Van de 17.000 cystoscopieën die urologen jaarlijks in Nederland uitvoeren bij mensen met hematurie om na te gaan of er sprake is van kanker van de urinewegen, kan waarschijnlijk de helft achterwege gelaten worden. Tenminste, als twee achtereenvolgende urinetesten negatief zijn. Joost Boormans, uroloog in het Erasmus MC en medegrondlegger van deze urinetest, geeft uitleg.

Wie bij het plassen ziet dat haar of zijn urine roze/rood kleurt – en niet kort daarvoor rode bietjes heeft gegeten – schrikt waarschijnlijk. En terecht, stelt Joost Boormans. “Zichtbaar bloed in de urine, ofwel macroscopische hematurie, moet altijd een signaal zijn voor een bezoek aan de uroloog. Naast een aanwijzing voor goedaardige aandoeningen betekent macrohematurie in 28% van de gevallen de aanwezigheid van blaaskanker.”

“Bij 2 à 3% van de mensen met microhematurie is een tumor in de blaas de oorzaak van het bloedverlies”

Uroloog Joost Boormans

Geen tumor aanwezig

Hematurie kan echter ook onzichtbaar zijn voor het blote oog. “De bevinding microhematurie is bijna altijd een bijvangst van urineonderzoek dat is uitgevoerd in het kader van een andere aandoening, bijvoorbeeld diabetes of een blaasontsteking, of onder gezonde omstandigheden bijvoorbeeld zwangerschap of een keuring. Ook microhematurie kan een biomarker zijn van blaaskanker; bij 2 à 3% van de mensen met microhematurie is een tumor in de blaas de oorzaak van het bloedverlies.”
Is er bij iemand hematurie vastgesteld dan is tot op heden het uitvoeren van een cystoscopie de standaard vorm van aanvullende diagnostiek. Als gevolg van de lage à priori kans van blaaskanker in geval van microhematurie brengt de cystoscopie echter bij de overgrote meerderheid van deze mensen geen afwijking aan het licht. En ook bij de meerderheid van de mensen met macrohematurie is er trouwens geen tumor aanwezig. Terwijl het ondergaan van een cystoscopie voor de meeste mensen bepaald geen prettige handeling is en die 17.000 cystoscopieën per jaar bovendien een flink beslag leggen op de capaciteit van de urologische afdelingen van de Nederlandse ziekenhuizen.

“Die test berust op de wetenschap dat blaastumoren een kenmerkend genetisch profiel hebben”

Negatief voorspellende waarde

“In Rotterdam hebben we hier de afgelopen jaren een urinetest voor ontwikkeld”, vertelt Boormans. “Die test berust op de wetenschap dat blaastumoren een kenmerkend genetisch profiel hebben. Ze bevatten doorgaans mutaties in de genen FGFR3, TERT en HRAS en methylering van de genen OTX1, ONECUT2 en TWIST.” Nadat in retrospectief onderzoek de bruikbaarheid van dit genetische profiel was aangetoond, heeft Joep de Jong in zijn promotieonderzoek onlangs deze urinetest prospectief gevalideerd.
Boormans: “Bij ruim 800 patiënten is de uitslag van de urinetest vergeleken met de uitslag van de cystoscopie. We zagen een hoge gevoeligheid van de test: 96% van de tumoren die met cystoscopie werden gezien, waren ook detecteerbaar in de urinetest. Maar vooral belangrijk: de urinetest heeft een negatief voorspellende waarde van 99%. Met andere woorden, bij een negatieve urinetest is de kans heel klein dat je via cystoscopie een tumor vindt.”

“Je verwacht dat patiënten de urinetesten prettiger vinden dan de cystoscopie”

Gerandomiseerde studie

Als ultieme stap in de bewijsvoering dat de urinetest veilig is om de aanwezigheid van een blaastumor uit te sluiten bij mensen met hematurie zijn Boormans en zijn collega’s nu in Nederland een prospectieve, gerandomiseerde multicenter studie (SeARCH) gestart. “Hierin randomiseren we patiënten die met microhematurie naar de uroloog zijn verwezen tussen de cystoscopie of het ondergaan van twee urinetesten. Zijn beide urinetesten negatief, dan laten we de cystoscopie achterwege. We vergelijken vervolgens de klinische uitkomsten, waarbij we de patiënten die geen cystoscopie hebben ondergaan nog een jaar lang blijven volgen. Ook kijken we wat de patiënten ervan vinden. Je verwacht dat ze de urinetesten prettiger vinden dan de cystoscopie, maar mogelijk leidt de urinetest ook tot twijfel of ongerustheid bij de patiënt.”

“Als de test ook toe te passen blijkt in de eerste lijn, kan dit veel verwijzingen naar de uroloog besparen”

Implementeren

Mocht de SeARCH studie aantonen dat het gebruik van de urinetest veilig en acceptabel is, dan is het daarna een kwestie van implementeren. “Daarvoor moet eerst een bureaucratisch pad worden doorlopen dat leidt tot CE-certificering. Daarna moeten we de urologen ervan overtuigen dat het bij twee negatieve testuitslagen niet nodig is een cystoscopie uit te voeren. Dat betekent een andere manier van werken aanwennen. Maar daar staat tegenover dat hierdoor het beslag op de capaciteit van de urologieafdelingen fors kan afnemen. En als de test ook toe te passen blijkt in de eerste lijn kan dit veel mensen een verwijzing naar de uroloog en dus een bezoek aan het ziekenhuis besparen.”

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

Casus: man met opgezette en verkleurde gewrichten en zwelling linkeroor

Een 52-jarige man klaagt over pijnlijke en stijve handen. De gewrichten van beide handen en vingers zijn opgezet en blauw-paars verkleurd. Verder heeft hij klachten van moeheid en malaise. Hij heeft geen koorts. Wat is uw diagnose?

‘Iedereen heeft recht op zorg’

Ongedocumenteerde in je spreekkamer? Er is meer mogelijk dan je denkt, stellen Amarylle van Doorn en Daan Frehe. Een afwerende houding is hierbij als zorgverlener niet gewenst. “De enige voorwaarde is dat je jezelf bij het CAK moet aansluiten. Veel zorgaanbieders weten dat niet.”

Veel kortere wachttijden en 100% tevredenheid bij patiënten: hoe dan?

Door een deel van de planbare behandelingen te organiseren als focuskliniek, zijn wachtlijsten in Gelre ziekenhuizen drastisch verkort, vertellen Harm Willem Palamba en Anneke Oosterwechel. “Voorheen deden we zes operaties per dag, nu kunnen we er negen doen.”

‘Ik heb zo’n ander contact met de patiënt’

Livemuziek stimuleert het herstel van ouderen na een operatie en het contact met de verpleegkundige, vertelt Hanneke van der Wal-Huisman. “Wat de patiënt nodig heeft, gaat niet alleen over technisch dingen. Zorg verlenen gaat ook om medemenselijk contact.”

Casus: vrouw met forse dyspnoe

Een vrouw van 19 jaar met inspanningsastma meldt zich met een snel opgekomen, forse dyspnoe. De dyspnoe kenmerkt zich door een in- en expiratoire hoorbare ademhaling, met stridoreuze momenten. Wat is uw diagnose?

De narcistische patiënt: grenzen stellen met passende vleierij

“Artsen die problemen ervaren van narcistische patiënten voelen zich geïntimideerd, gekleineerd en niet serieus genomen, waardoor ze veel stress ervaren”, aldus Thom van den Heuvel. Hij vertelt over de narcistische patiënt, diens gedrag herkennen en ermee omgaan.

‘Huisartsen en apothekers moeten samen­werken tégen het preferentie­beleid’

Apothekers en huisartsen moeten gaan samenwerken tégen het preferentiebeleid van de zorgverzekeraars om de geneesmiddeltekorten aan de kaak te stellen, vindt Dennis Boon. Hij wil hier een petitie voor starten. “Er zijn veel aanwijzingen dat het tij aan het keren is.”

‘Groene planeet, groene zorg’: actie in de zorgsector is nodig  

Psychiater Jurjen Luykx is trots op zijn boek ‘Groene planeet, groene zorg’. De beknopte gids moet de zorgsector inspireren en helpen om te verduurzamen. “De zorg is verantwoordelijk voor zeven procent van de CO2-uitstoot.”

Casus: vrouw met hevige diarree en kortademigheid

Een vrouw klaagt over hevige diarree en kortademigheid. Daarnaast voelt zij zich zwak en is zij 10 kg afgevallen in de laatste 3 maanden. Wat is uw diagnose?

Videoconsult vs. fysiek consult: waar zitten de verschillen?

Broer en zus Martijn Stommel en Wyke Stommel onderzochten de verschillen tussen video- en fysieke consulten. Dit kan helpen bij goede implementatie van videoconsulten. “Patiënten moeten soms lang reizen. Dat is belastend, het kost tijd en meestal moet iemand mee.”


0
Laat een reactie achterx