Externe hemorroïden bij kinderen: makkelijk gemist, maar goed te behandelen

Externe hemorroïden worden bij kinderen makkelijk gemist: zodra een kind klachten krijgt duurt het nog mediaan 21 maanden voordat de diagnose wordt gesteld. “En dat is zonde, want externe hemorroïden zijn goed te behandelen, zowel met een afwachtend beleid als met sclerotherapie”, concludeert arts-onderzoeker Dirk van Braak op basis van retrospectief onderzoek, dat hij samen met collega’s uit het Emma Kinderziekenhuis in Amsterdam uitvoerde.

Elk gezond rectum bevat hemorroïdweefsel. Dit weefsel ligt in het distale rectum ter hoogte van het anale kanaal en beslaat een traject van enkele centimeters tot aan de linea dentata. Deze anatomische grens markeert de overgang van de darmmucosa naar het plaveiselepitheel van de huid rond de anus. Ook wordt deze grens gebruikt om te differentiëren tussen interne en externe hemorroïden, geeft Van Braak aan. “Ten onrechte worden interne en externe hemorroïden vaak als één diagnose gezien of met elkaar verward. Interne hemorroïden komen eigenlijk niet voor bij kinderen.”

Meer inzicht

Externe hemorroïden bij kinderen zijn zeldzaam en hebben een intermitterend karakter. Mede daardoor worden ze vaak verkeerd gediagnosticeerd en behandeld. Om meer inzicht te krijgen in zowel de klinische presentatie van externe hemorroïden bij kinderen als de uitkomsten van sclerotherapie en conservatieve behandeling in deze patiëntenpopulatie, verrichtten de onderzoekers een retrospectieve cohortstudie. Hun cohort bestond uit alle kinderen met externe hemorroïden die in de periode 2007-2024 waren behandeld op de afdeling Kinderchirurgie van het Emma Kinderziekenhuis.

Makkelijk gemist

De onderzoekers includeerden 44 kinderen met externe hemorroïden (86% man), met een gemiddelde leeftijd van 6 jaar (uitersten: 2-13) op het moment van presentatie. Van Braak: “Zes van deze kinderen (14%) waren eerder onjuist gediagnosticeerd met interne hemorroïden, en drie kinderen (7%) hadden een verkeerde behandeling – rubberbandligatie – ondergaan in een ander ziekenhuis. Het viel ons op dat de externe hemorroïden makkelijk werden gemist: nadat een kind klachten kreeg, duurde het mediaan 21 maanden voordat de diagnose werd gesteld.”

Bij 28 kinderen (64%) stelde de chirurg de diagnose op basis van foto’s die de ouders zelf hadden meegebracht. Ouders van 11 andere kinderen (25%), van wie geen beeldmateriaal beschikbaar was en bij wie de externe hemorroïden niet zichtbaar waren bij lichamelijk onderzoek, herkenden de externe hemorroïden op foto’s die de chirurg hen ter referentie liet zien. Alle kinderen rapporteerden een anale protrusie of zwelling tijdens of direct na de defecatie, maar deze was slechts bij vijf kinderen (11%) zichtbaar bij lichamelijk onderzoek. Bijkomende klachten waren: pijn (45%), bloedverlies (18%), anale jeuk (14%), angst (9%) en pijnlijke aandrang (7%).

“Een afwachtend beleid zorgde ervoor dat de kinderen binnen één jaar geen klachten meer hadden en dat de ouders minder stress ervoeren”

Afwachten versus scleroseren

Het merendeel van de kinderen (70%) werd onder narcose behandeld met sclerotherapie. “Hierbij injecteert de chirurg lauromacrogol in de gedilateerde randvene(n) om het endotheel van de vaatwand te beschadigen”, licht Van Braak toe. “Indien nodig wordt de procedure herhaald, totdat de klachten geheel zijn verdwenen of de patiënt aangeeft te willen stoppen met de behandeling.” Het succespercentage na één injectie was 69%; dit percentage steeg tot 90% na twee injecties en 94% na vijf injecties.

Na twee maanden follow-up hadden 11 kinderen (35%) huiderosie ontwikkeld. Hoewel deze bekende complicatie van sclerotherapie bij alle kinderen effectief kon worden behandeld, gaf het vaak pijn en kregen vier kinderen (9%) last van constipatie of angst om te defeceren. Bij de overige kinderen (30%) koos de chirurg voor een afwachtend beleid en gaf hij of zij duidelijke uitleg over de ziekte aan de ouders en de kinderen in combinatie met leefstijl- en dieetadviezen. “Deze aanpak zorgde ervoor dat de kinderen binnen één jaar geen klachten meer hadden en dat de ouders minder stress ervoeren”, zegt Van Braak, “maar de externe hemorroïden verdwenen niet helemaal.”

“Als de afwijking niet zichtbaar is bij lichamelijk onderzoek, zijn door de ouders meegebrachte foto’s van groot belang om de diagnose te stellen”

Meer aandacht

Van Braak en zijn collega-onderzoekers concluderen dat de klinische presentatie van externe hemorroïden bij kinderen vergelijkbaar is met die bij volwassenen: een anale protrusie of zwelling die vaak gepaard gaat met pijn. “Externe hemorroïden zijn niet per definitie getromboseerd. Als de afwijking niet zichtbaar is bij lichamelijk onderzoek, zijn door de ouders meegebrachte foto’s van groot belang om de diagnose te stellen. De frequente vertraging in de diagnosestelling is waarschijnlijk het gevolg van het intermitterende karakter van externe hemorroïden. Daarom pleiten wij ervoor dat zorgverleners meer aandacht hebben voor deze zeldzame aandoening bij kinderen.”

Referentie: Docter D, et al. Pediatric external hemorrhoids: clinical characteristics and outcomes of conservative treatment versus injection sclerotherapy. Eur J Pediatr. 2025;184:552.

Lees meer over: