DOQ

‘Familie­onderzoek’ naar naweeën van behandeling kinderkanker

De een – cardioloog in opleiding Julius – doet onderzoek naar de cardiologische gevolgen van de behandeling van kanker. De ander – gynaecoloog in opleiding Steffie – doet onderzoek naar zwangerschapsuitkomsten bij vrouwen met een hartaandoening. Op het snijpunt van deze gebieden – cardiologische problemen bij zwangere vrouwen met een verleden van kinderkanker –  publiceerden broer en zus Heemelaar onlangs de uitkomsten van een gezamenlijke studie.

“Nee, het was geen vooropgezet plan om samen een studie op te zetten”, zegt Julius Hemelaar. “Marloes Louwerens, internist-oncoloog bij de LATER-poli van het LUMC, kwam bij de afdeling cardiologie met de vraag of wij wilden uitzoeken welke gevolgen de behandeling wegens kanker op jonge leeftijd heeft op het ontstaan van cardiologische problemen tijdens een zwangerschap. De LATER-poli, die de late effecten van behandelingen wegens kinderkanker in kaart brengt, kreeg daar namelijk veel vragen over van patiënten die zwanger wilden worden. Wij vonden dat bij zo’n onderzoek ook de afdeling gynaecologie betrokken moest worden.” Steffie: “Toen Julius bij mij polste of een collega van mij dit onderzoek wellicht zou zien zitten, zei ik dat ik het graag zelf wilde doen. Ik heb van 2015 tot 2019 als tropenarts voor veel zwangeren met hartproblemen gezorgd, dus het onderwerp leek mij heel interessant. Daarnaast was het een unieke kans om met mijn broer samen te werken.”

“Je kunt het doormaken van een zwangerschap zien als een testcase voor het lichaam”

Gynaecoloog in opleiding Steffie Heemelaar

Testcase voor het lichaam

Zo gezegd, zo gedaan. Aan de hand van de gegevens – en enkele extra cardiologische metingen – van 39 vrouwen die na een behandeling wegens kanker op kinderleeftijd één of meer zwangerschappen hebben doorgemaakt, analyseerden Julius, Steffie en hun mede-onderzoekers welke gevolgen de kinderkanker had voor de hartfunctie en de uitkomst van de zwangerschap(pen). “Je kunt het doormaken van een zwangerschap zien als een testcase voor het lichaam”, vertelt Steffie. “Lichamelijke problemen die dan optreden, bijvoorbeeld diabetes, hypertensie of hartklachten, steken vaak later in het leven opnieuw de kop op.”
“Diverse oncologische behandelingen, zoals bestraling van het hart en het gebruik van anthracyclines, hebben een negatief effect op de werking van het hart”, vult Julius aan. “Wij wilden daarom graag weten hoe de hartfunctie zich ontwikkelt tijdens de zwangerschap bij vrouwen met een verleden met kanker. Grote studies wijzen uit dat hartfalen rondom een zwangerschap in deze groep niet vaak voorkomt, zo rond de 1 à 2%. Het is dus nuttig om te kunnen voorspellen wie wel een verhoogde kans heeft tijdens de zwangerschap om cardiologische complicaties te ontwikkelen. Zodat alleen van deze vrouwen de hartfunctie tijdens een zwangerschap in de gaten gehouden hoeft te worden.”

“GLS is een goed hulpmiddel om na te gaan bij wie tijdens de zwangerschap extra aandacht voor de hartfunctie zinvol is”

Cardioloog in opleiding Julius Heemelaar

Voorspellend

Julius: “De 39 vrouwen maakten in totaal 91 zwangerschappen door waarvan er 73 tot een levend geboren baby leidden. Voorafgaand aan de zwangerschappen was de knijpkracht van het hart van de vrouwen, gemeten als linker vertrikel ejectiefractie, LVEF, gemiddeld lager dan bij vrouwen zonder voorgeschiedenis van kanker. We vonden dat GLS, global longitudinal strain, een echografische maat voor subklinische vermindering van de knijpkracht van het hart, op individueel niveau een voorspeller lijkt voor een verdere afname van de knijpkracht van het hart tijdens de zwangerschap. Indien bevestigd in grotere studies, betekent dit dat GLS bij vrouwen met een verleden van kinderkanker een goed hulpmiddel is om na te gaan wie tijdens de zwangerschap een daling van de knijpkracht van het hart zal ontwikkelen en wie niet. En dus bij wie tijdens de zwangerschap extra aandacht voor de hartfunctie zinvol is.”

“Vrouwen met een verleden van kinderkanker die een kinderwens hebben, moeten zich goed laten voorlichten over de mogelijke complicaties van een zwangerschap”

Gynaecoloog in opleiding Steffie Heemelaar

Baarmoeder bestraald

En dan de uitkomsten van de zwangerschap. Steffie: “Om te beginnen moeten we niet vergeten dat veel vrouwen met een verleden van kinderkanker onvruchtbaar zijn. Onze onderzoekspopulatie is de minderheid bij wie een zwangerschap wel mogelijk bleek. Echter met name bij vrouwen bij wie destijds de baarmoeder was bestraald was de kans op miskramen en/of extreme vroeggeboorten erg hoog. Onafhankelijk van de dosis van de bestraling. Het is volgens ons daarom zinvol dat vrouwen met een verleden van kinderkanker die een kinderwens hebben zich goed laten voorlichten door een expert in een derdelijns ziekenhuis over de mogelijke complicaties van een zwangerschap. De behandeling verschilt per soort kanker, per stadium, en daarmee varieert ook risico op complicaties tijdens een zwangerschap per patiënt.”

Kleine niche

Rest natuurlijk de vraag of het gezamenlijke onderzoek van broer en zus Heemelaar naar meer smaakt. Steffie: “Het is ons in ieder geval heel goed bevallen.” Julius, momenteel als onderzoeker actief in Boston (VS): “Vanaf dit najaar werken we weer beiden in het LUMC, dus ik sluit niet uit dat we nog weer iets gezamenlijks gaan doen.” Steffie: “Maar het snijpunt van onze interesse, hartproblemen bij zwangerschap na behandeling voor kanker, is wel een heel kleine niche.”

Referentie: Heemelaar JC, Heemelaar S, Hertel SN, et al. Cardiac and obstetric outcomes of pregnancies for women after cardiotoxic therapy in childhood: a single center observational study.

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

Casus: jonge patiënt met heftige oorpijn

De 9-jarige patiënt voor u heeft de hele nacht heftige oorpijn gehad rechts. Zijn gehoor is beiderzijds goed en hij heeft geen koorts. Hij is een weinig snotterig. Wat is uw diagnose?

In Search of Stories brengt levens­verhalen tot leven

Het onderzoeksproject ‘In Search of Stories’, geleid door oncoloog Hanneke van Laarhoven, brengt verhalen van ongeneeslijk zieke patiënten tot leven. “De analyse van deze verhalen biedt inzichten die met traditionele methoden vaak over het hoofd worden gezien.”

‘Het preferentiebeleid gaat binnen nu en vier jaar op de schop’

Het preferentiebeleid is volledig doorgeslagen en moet hoognodig op de schop, vindt Aad de Groot, directeur van Zorgverzekeraar DSW. “Het is lastig te berekenen, maar we vermoeden wel dat door de lage prijzen juist andere kosten kunnen toenemen.”

‘Dokters voelen zelf de paradox van samen beslissen in de spreek­kamer’

Samen beslissen kan patiënten tijdelijk veel stress en onzekerheid bezorgen, blijkt uit onderzoek van Inge Henselmans. “Wij staan helemaal achter de beweging van samen beslissen, maar vonden dat er ook oog moest zijn voor de negatieve aspecten ervan.”

‘Het ziekenhuis kan ook zonder lachgas’

Nicolaas Sperna Weiland geeft inzicht in de duurzaamheid van lachgas. “Ik denk persoonlijk dat er ook andere pijnstilling voorhanden is om kortdurend comfort te geven. Vaak met betere pijnstillende effecten en minder nadelige milieueffecten.”

Stop met jezelf onder­mijnen: vijf stappen tegen het imposter syndroom

Bang om door de mand te vallen, prestatiegericht, conflictvermijdend? Veel jonge artsen hebben last van het imposter syndroom. Moniek de Boer geeft praktische tips. “Het ontwikkelen van een gezonde werk-privé balans en het accepteren van kwetsbaarheid is cruciaal.”

Casus: patiënt met huidkleurige papel op de rug

Een 54-jarige vrouw meldt zich bij de huisarts met een huidkleurige papel op de rug. Mevrouw heeft in haar voorgeschiedenis een basaalcelcarcinoom (BCC) gehad van het gelaat. In haar familie komt geen huidkanker voor. Wat is uw diagnose?

Waarom moet ik als arts aandacht hebben voor lhbtiq+?

Zichtbaarheid en veiligheid zijn belangrijk bij het omgaan met lhbtiq+-ers in de zorg, pleit longarts Karin Pool. Ze geeft praktische tips voor zorgverleners en zorginstellingen. “Met kleine aanpassingen, bijvoorbeeld in taalgebruik, maak je al een groot verschil.”

De overgang: hormoon­therapie helpt, maar is geen wonder­middel

Gynaecoloog Dorenda van Dijken promoot hormoontherapie bij overgangsklachten, maar noemt het geen wondermiddel voor de gezondheid op langere termijn. “We kunnen als artsen zeggen dat je de overgang moet omarmen, maar ik vind dat elke vrouw dat zelf bepaalt.”

Casus: man met opgezette en verkleurde gewrichten en zwelling linkeroor

Een 52-jarige man klaagt over pijnlijke en stijve handen. De gewrichten van beide handen en vingers zijn opgezet en blauw-paars verkleurd. Verder heeft hij klachten van moeheid en malaise. Hij heeft geen koorts. Wat is uw diagnose?


0
Laat een reactie achterx