Farmawijs met Fais: podcast over fascinerende verhalen achter genees­middelen

Apothekers hebben veel parate kennis over geneesmiddelen. Maar hoe zijn cumarines ontdekt? En wie weet dat de voorlopers van bisfosfonaten dienden om fabrieksleidingen te ontkalken? In zijn recent gestarte podcast ‘Farmawijs met Fais’ duikt docent-apotheker Faisal Benmhammed in deze en andere fascinerende verhalen achter geneesmiddelen.

Spreek je met Benmhammed, dan komt het ene verhaal na het andere. Hij heeft een sterke drive om kennis te verzamelen en te delen. Een passie die tot uiting komt in zijn vele docentschappen. Zo verzorgt hij onder meer lessen farmacotherapie voor verpleegkundigen in opleiding tot specialist, tandartsen in opleiding en mondzorgkundestudenten.

Google Scholar

Vanuit zijn interesse in de herkomst van geneesmiddelen kwam Benmhammed via Google Scholar allerlei interessante verhalen op het spoor. “Iedere apotheker weet wel dat het erectiestimulerende middel Viagra oorspronkelijk is ontwikkeld om angina pectoris te behandelen en dat dit middel een lucratieve bijwerking bleek te hebben. Maar wie kent de relatie tussen cumarines en gecastreerde stieren? En wie weet waar bisfosfonaten vandaan komen?” Benmhammed vindt het belangrijk om naast alle negatieve verhalen rond geneesmiddeltekorten te zorgen voor een positief tegengeluid. “Apothekers hebben een prachtig vak! Dat wil ik uitdragen. Daarom ben ik gestart met een podcast over interessante geneesmiddelweetjes. Niet alleen voor apothekers, maar voor iedereen die geïnteresseerd is in geneesmiddelen.”

Bisfosfonaten

Als voorbeeld neemt Benmhammed de bisfosfonaten. “Die hebben hun oorsprong in de chemische industrie. Voorlopers van  bisfosfonaten werden gebruikt om fabrieksleidingen te ontkalken. Toen kwam er een wetenschapper die out of the box dacht: kunnen deze stoffen ook helpen tegen botaandoeningen? Botten bestaan immers grotendeels uit kalk. Het idee dat iemand het verband legt tussen een industriële toepassing en de behandeling van mensen, vind ik fascinerend.”

“Niet alleen de boeren, maar ook wetenschappers stonden voor een raadsel”

Cumarines

Een ander voorbeeld is de ontdekking van cumarines. Benmhammed: “Ergens in de jaren 30 van de vorige eeuw meldden Amerikaanse veehouders een vreemd verschijnsel: veel van hun gecastreerde stieren bloedden kort na de castratie dood. Niet alleen de boeren, maar ook wetenschappers stonden voor een raadsel. Ze voerden diverse tests uit op stoffen in zoete klaver, het voer van de stieren. Maar geen van die stoffen hield verband met de bloedingen. Uiteindelijk ontdekten ze dat een schimmel op de zoete klaver de boosdoener was. De schimmel zette cumarine in de klaver om in dicumarol, een stof die de bloedstolling remt. In Amerika werden cumarine-achtige stoffen doorontwikkeld tot warfarine, dat aanvankelijk als rattengif werd gebruikt. Ratten die warfarine binnenkrijgen bloeden na verloop van tijd dood.”

“Moeten we onze president werkelijk rattengif geven?”

Eisenhower

Hoe cumarines uitgroeiden tot antistollingsmiddelen voor mensen, is helemaal een bijzonder verhaal, aldus Benmhammed. “De Tweede Wereldoorlog was goed en wel afgelopen, toen de Koude Oorlog begon. In die tijd was Eisenhower president van Amerika. Hij kreeg in 1955 een hartinfarct en moest koste wat kost in leven blijven. Want Amerika zonder president tijdens de Koude Oorlog was geen optie. Artsen kenden het antistollingseffect van warfarine bij ratten. ‘Moeten we onze president werkelijk rattengif geven?’, reageerde zijn omgeving. Maar Eisenhower schrok niet van het plan en liet zich met het ‘gif’ behandelen. En met succes: de stolsels verdwenen. Zo werd warfarine een antistollingsmiddel voor de secundaire preventie van hartinfarcten. De geslaagde proefbehandeling van Eisenhower is ongetwijfeld de succesvolste marketingcampagne voor een geneesmiddel ooit!”

Meer informatie

Meer interessante verhalen over geneesmiddelen zijn te beluisteren in de podcast ‘Farmawijs met Fais’ via alle podcastplatforms, waaronder Apple Podcasts en Spotify.

Lees meer over: