DOQ

Geen relatie tussen depressie, angst en kanker

Al decennia zoeken wetenschappers naar bewijs voor de lang vermoede oorzakelijke relatie tussen depressie, angst en het ontstaan van kanker. Dit bewijs is echter nooit gevonden omdat het waarschijnlijk niet bestaat, zo blijkt uit een omvangrijke meta-analyse van onder meer Lonneke van Tuijl, klinisch psycholoog in het UMC Groningen.

Onderzoekers uit Nederland, Canada, Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk, verenigd in het Psychosocial Factors and Cancer Incidence (PSY-CA) consortium, analyseerden de resultaten van 18 cohorten met bijna 320 duizend personen met klachten van depressie en/of angst. Van deze mensen waren ruim 3 miljoen persoonsjaren aan follow-up beschikbaar. Bijna 26 duizend van hen kregen kanker.

Met de meta-analyse keken de onderzoekers naar een relatie tussen de klachten van depressie en angst met het ontstaan van kanker later in het leven. Ze vonden geen associatie met de incidentie van kanker in het algemeen noch met typen kanker die vaak genoeg voorkwamen voor een betrouwbare statistische analyse, zoals kanker van de borst, prostaat, het colorectale gebied, of vormen van kanker geassocieerd met de consumptie van alcohol.

“De onderzoekers voorkwamen enkele bekende biases, waaronder publicatiebias en een bias op basis van leeftijd”

Grondig onderzoek

Er was wel een associatie tussen de klachten van depressie/angst en vormen van kanker die met roken geassocieerd waren, zoals longkanker. Maar, na correctie voor allerlei risicofactoren, waaronder roken, verdween deze associatie. Waarschijnlijk zijn het roken zelf en/of ander ongezond gedrag de oorzaak van de kanker en niet de depressie of angst, zo concluderen de onderzoekers.

Hoewel er al jaren een vermoeden bestaat tussen klachten van depressie en angst en het ontstaan van kanker, vonden de PSY-CA onderzoekers deze dus niet. Eerdere analyses zagen soms wel zo’n relatie. Volgens de onderzoekers komt dit verschil vooral door de grondige wijze waarop ze de meta-analyse deze keer uitvoerden. De data van de 18 cohorten werd geharmoniseerd en op individueel, en dus niet groepsniveau, geanalyseerd. Verder voorkwamen de onderzoekers enkele bekende biases. Ze analyseerden ook deelnemers uit studies van nog niet gepubliceerde cohorten waardoor de publicatiebias vermeden werd. Er was zekerheid over de diagnose kanker omdat deze gegevens uit nationale kankerregistraties afkomstig waren, zoals het Integraal Kankercentrum Nederland voor de Nederlandse cohorten. Als laatste gebruikten de onderzoekers de leeftijd van de individuele deelnemers als tijdschaal voor hun statistische analyses, terwijl bij de meeste analyses hiervoor de studie of follow-up duur gebruikt wordt. Aangezien de incidentie van kanker stijgt met de leeftijd, vermijdt deze aanpak een bias op basis van de leeftijd.

“Dit helpt patiënten geruststellen bij zelfverwijt dat hun psychologische klachten debet zijn aan de kanker”

Klinische relevantie

Volgens de onderzoekers zijn hun resultaten nuttig voor de kliniek omdat ze helpen bij het geruststellen van patiënten die zichzelf verwijten dat hun psychologische klachten debet zijn aan de kanker. Toch houden ze nog een slag om de arm met betrekking tot longkanker. Er is onderzoek nodig om na te gaan of depressie en angst mogelijk indirect een rol spelen bij het ontstaan van deze vorm van kanker, bijvoorbeeld door het beïnvloeden van ongezond gedrag.

Referentie: Van Tuijl LA, Basten M, Pan KY, et al. Depression, anxiety, and the risk of cancer: An individual participant data meta-analysis. Cancer. 2023 Aug 7. Online ahead of print.

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

Casus: jonge patiënt met heftige oorpijn

De 9-jarige patiënt voor u heeft de hele nacht heftige oorpijn gehad rechts. Zijn gehoor is beiderzijds goed en hij heeft geen koorts. Hij is een weinig snotterig. Wat is uw diagnose?

In Search of Stories brengt levens­verhalen tot leven

Het onderzoeksproject ‘In Search of Stories’, geleid door oncoloog Hanneke van Laarhoven, brengt verhalen van ongeneeslijk zieke patiënten tot leven. “De analyse van deze verhalen biedt inzichten die met traditionele methoden vaak over het hoofd worden gezien.”

‘Het preferentiebeleid gaat binnen nu en vier jaar op de schop’

Het preferentiebeleid is volledig doorgeslagen en moet hoognodig op de schop, vindt Aad de Groot, directeur van Zorgverzekeraar DSW. “Het is lastig te berekenen, maar we vermoeden wel dat door de lage prijzen juist andere kosten kunnen toenemen.”

‘Dokters voelen zelf de paradox van samen beslissen in de spreek­kamer’

Samen beslissen kan patiënten tijdelijk veel stress en onzekerheid bezorgen, blijkt uit onderzoek van Inge Henselmans. “Wij staan helemaal achter de beweging van samen beslissen, maar vonden dat er ook oog moest zijn voor de negatieve aspecten ervan.”

‘Het ziekenhuis kan ook zonder lachgas’

Nicolaas Sperna Weiland geeft inzicht in de duurzaamheid van lachgas. “Ik denk persoonlijk dat er ook andere pijnstilling voorhanden is om kortdurend comfort te geven. Vaak met betere pijnstillende effecten en minder nadelige milieueffecten.”

Stop met jezelf onder­mijnen: vijf stappen tegen het imposter syndroom

Bang om door de mand te vallen, prestatiegericht, conflictvermijdend? Veel jonge artsen hebben last van het imposter syndroom. Moniek de Boer geeft praktische tips. “Het ontwikkelen van een gezonde werk-privé balans en het accepteren van kwetsbaarheid is cruciaal.”

Casus: patiënt met huidkleurige papel op de rug

Een 54-jarige vrouw meldt zich bij de huisarts met een huidkleurige papel op de rug. Mevrouw heeft in haar voorgeschiedenis een basaalcelcarcinoom (BCC) gehad van het gelaat. In haar familie komt geen huidkanker voor. Wat is uw diagnose?

Waarom moet ik als arts aandacht hebben voor lhbtiq+?

Zichtbaarheid en veiligheid zijn belangrijk bij het omgaan met lhbtiq+-ers in de zorg, pleit longarts Karin Pool. Ze geeft praktische tips voor zorgverleners en zorginstellingen. “Met kleine aanpassingen, bijvoorbeeld in taalgebruik, maak je al een groot verschil.”

De overgang: hormoon­therapie helpt, maar is geen wonder­middel

Gynaecoloog Dorenda van Dijken promoot hormoontherapie bij overgangsklachten, maar noemt het geen wondermiddel voor de gezondheid op langere termijn. “We kunnen als artsen zeggen dat je de overgang moet omarmen, maar ik vind dat elke vrouw dat zelf bepaalt.”

Casus: man met opgezette en verkleurde gewrichten en zwelling linkeroor

Een 52-jarige man klaagt over pijnlijke en stijve handen. De gewrichten van beide handen en vingers zijn opgezet en blauw-paars verkleurd. Verder heeft hij klachten van moeheid en malaise. Hij heeft geen koorts. Wat is uw diagnose?


0
Laat een reactie achterx