Gelijke waardering: ‘Er moet nog veel gebeuren’

Dat haar oratie ‘Diversiteit, celtherapie en bloedbeginsel’ geen doorsnee oratie was, realiseerde Mette Hazenberg zich wel. Toch was de hoogleraar inwendige geneeskunde aan de UVA verbaasd over de ophef die volgde op haar rede. “Dat bevestigde eigenlijk mijn oproep tot bewustwording van waarderingsverschillen in de zorg, de wetenschap en het onderwijs. Er moet nog veel gebeuren.”

De titel van de oratie die Mette Hazenberg deze zomer hield, was al licht prikkelend: ‘Diversiteit, celtherapie en bloedbeginsel’. Niet voor niets stond het woord ‘Diversiteit’ voorop: “Mensen hebben een sterke neiging om te kijken naar wat ze al kennen. Bij stamceltransplantatie kijkt iedereen naar de rol van T-cellen. Daar weten we namelijk inmiddels veel van. Maar voor het onschadelijk maken van leukemiecellen, maakt het donorafweersysteem gebruik van vele verschillende soorten afweercellen, inclusief bijvoorbeeld NK-cellen en B-cellen. Eigenlijk is interactie tussen een variatie van cellen in het immuunsysteem essentieel. ”

Rijke darmflora

Het belang van diversiteit onderstreept Hazenberg door het microbioom aan te halen. Hoe gevarieerder de samenstelling van de darmflora, hoe beter een lichaam bestand is tegen diabetes, overgewicht en bijvoorbeeld graft versus hostziekten. Tot zover weinig opzienbarends.  
Het waren haar parallellen van die diversiteitsredenering naar zorg, de wetenschap en het onderwijs, die het rumoer veroorzaakte. “Terwijl het toch geen onbekend gegeven is dat bijvoorbeeld slechts 25% van alle hoogleraren een vrouw is. Ook in de top van andere sectoren speelt dit: vrouwen zijn nog steeds ver in de minderheid.”

“Tegenwoordig grijp ik in en benoem dat een vrouwelijke tafelgenoot eigenlijk met dat idee kwam”

Moeder met gezin

Mannen kiezen vooral mannen, en daarom verandert er zo weinig, stelt Hazenberg. Ze kan talloze anekdotes geven van situaties waarbij vrouwen worden achtergesteld. “Als een vrouw in een vergadering een verstandige opmerking maakt, wordt ze vaak niet gehoord. Zegt een man even later precies hetzelfde, dan is iedereen diep onder de indruk. Tegenwoordig grijp ik in en benoem dat een vrouwelijke tafelgenoot eigenlijk met dat idee kwam. Op die manier kunnen we elkaar helpen.”
Tijdens haar opleiding werd Hazenberg zelf regelmatig overgeslagen als er iemand werd gezocht voor een lezing op haar vakgebied, of voor een bepaalde functie. Simpelweg omdat de heren klakkeloos aannamen dat zij, als werkende moeder met kleine kinderen, geen tijd zou hebben.

“De salarissen in het onderwijs zijn lager en mensen krijgen veel minder erkenning voor hun prestaties”

Gezonde twijfel

Het artikel van Kikki Lombarts in The New England Journal of Medicine over masculiene en feminiene waarden in de zorg verscheen voor Hazenberg precies op het goede moment. “Ik schreef in die periode mijn oratie en dit thema sloot volledig aan bij wat ik tot uitdrukking wilde brengen: vrouwelijke eigenschappen worden minder gewaardeerd. Gezonde twijfel of de neiging om dingen eerst goed uit te zoeken voordat je iets beweert, wordt gezien als zwakte. Terwijl ferme, ondubbelzinnige beweringen doorgaan als krachtig en betrouwbaar, ondanks dat ze achteraf vaak pertinent onjuist bleken. Het imponeert en dat is heel hardnekkig.”
Volgens Hazenberg is dat ook de reden dat mensen in de zorg en het onderwijs minder gewaardeerd worden dan onderzoekers. “De salarissen zijn lager en mensen krijgen veel minder erkenning voor hun prestaties. Terwijl je elkaar zo nodig hebt, net als de diversiteit in het immuunsysteem of in de darmflora.”

Ideaal

Is een vrouwenquotum dan een goed idee? “Dat kan zeker helpen, maar het begint bij bewustwording en benoemen. Vrouwen moeten elkaar daarbij helpen, dus bijvoorbeeld een vrouw uitnodigen voor een lezing of nomineren voor een prijs. De ideale afdeling van Hazenberg bestaat uit een gebalanceerde mix van medewerkers van alle geslachten, afkomsten en overtuigingen. “En als mensen zich er niet thuis voelen, dan moet dat bespreekbaar zijn. Laten we ons er bewust van zijn en elkaar gelijk waarderen.”

Referentie: Medicine Is Not Gender-Neutral — She Is Male. N Engl J Med 2022; 386:1284-1287 DOI: 10.1056/NEJMms2116556

 

Lees meer over: