Geperso­nali­seerd voedings­patroon verbetert gezondheid

Niet iedereen heeft baat bij hetzelfde gezonde voedingspatroon. Maar hiervoor bestond nog geen wetenschappelijk bewijs. Onlangs promoveerde Inez Trouwborst op het effect van gepersonaliseerde voeding op gezondheid. De deelnemers aan het onderzoek kregen een voedingspatroon afgestemd op hun persoonlijke stofwisselingsprofiel. “Bij degenen die het voor hen optimale dieet volgden, verbeterde de insulinegevoeligheid en daarmee de bloedsuikerspiegel met 20% binnen 12 weken.”

“We wisten natuurlijk al veel over voeding; wat is gezond, wat niet? Maar voor veel mensen blijkt het moeilijk om een gezond voedingspatroon te volgen”, vertelt Inez Trouwborst. “Bovendien zien we grote verschillen in hoeveel baat mensen hebben bij een algemeen gezond voedingsadvies; dit blijkt niet voor iedereen optimaal te werken. Zo ontstond het idee om het effect van een gepersonaliseerd voedingspatroon op gezondheid te onderzoeken. Met een voedingspatroon afgestemd op iemands persoonlijke stofwisseling. Het stofwisselingsprofiel per deelnemer stelden we vast door de regulatie van de suikerhuishouding te bekijken.”

Suikerhuishouding

In dit onderzoek, de PERSON-studie, waren de onderzoekers specifiek geïnteresseerd in mensen met overgewicht (BMI > 25 kg/m2) en een verhoogd risico op het krijgen van chronische ziektes. Bijvoorbeeld diabetes type 2 en hart- en vaatziekten. De 242 geselecteerde deelnemers waren nog vrij van deze aandoeningen. Zij bevonden zich in een fase waarin je nog goed preventiestrategieën kan toepassen. Trouwborst: “Bij mensen met overgewicht is vaak sprake van een mate van insulineresistentie. In de suikerhuishouding, die gereguleerd wordt door het hormoon insuline, zijn de spieren en de lever twee heel belangrijke organen. Daar hebben wij goed naar gekeken.”
De deelnemers aan het onderzoek werden ingedeeld in twee groepen op basis van hun stofwisselingsprofiel.  De locatie van de insulineresistentie – voornamelijk in de spieren of de lever – bepaalden de onderzoekers met een suikerwatertest. “In de twee uren na inname van het suikerwater bekijk je op verschillende tijdstippen de bloedsuikerwaarden en de insulinewaarden. Afhankelijk van de curve kun je bepalen of iemand meer spier- of meer leverinsulineresistent is”, licht Trouwborst toe. “Daarnaast spelen verschillen in lichaamssamenstelling, vetstofwisseling en immuunsysteem een rol. Dit hebben we onderzocht om meer inzicht te krijgen in de subgroepen en deze beter te kunnen karakteriseren.”

Persoonlijk voedingsprogramma

De deelnemers volgden 12 weken een gepersonaliseerd voedingsprogramma, passend binnen de richtlijnen gezonde voeding van de Gezondheidsraad. Zij kwamen wekelijks naar de universiteit voor voedingsgesprekken. “We keken hoe goed zij hun voedingspatroon volgden en we hielden hun gewicht bij, omdat het niet de bedoeling was om af te vallen”, zegt Trouwborst. “We waren puur geïnteresseerd in het effect van de voeding op de stofwisseling en niet zozeer in het gewichtsverlies. Elke deelnemer kreeg een voorbeelddagmenu, voor ontbijt, lunch, avondeten en tussendoortje

“De insulinegevoeligheid van deelnemers die hun optimale voedingspatroon volgden, verbeterde in 12 weken met zo’n 20%”

Grote verbeteringen

Na 12 weken bekeken de onderzoekers opnieuw de suikerhuishouding van de deelnemers. Wat bleek? Mensen met spierinsulineresistentie hadden meer baat bij voeding die relatief hoog is in eiwit (zuivel en noten) en voedingsvezels (volkoren producten en groenten) en laag in vet. Deelnemers met leverinsulineresistentie hadden juist meer baat bij voeding met veel enkelvoudig onverzadigde vetzuren (olijfolie en noten). De insulinegevoeligheid van deelnemers die hun optimale voedingspatroon volgden, verbeterde in 12 weken met zo’n 20%. “We zagen niet alleen grote verbeteringen in de suikerhuishouding en insulinegevoeligheid, maar ook in de vetstofwisseling en ontstekingswaarden in het bloed”, voegt Trouwborst toe.

“Het mooie van een gepersonaliseerd voedingspatroon is dat het mensen meer intrinsiek motiveert om te volgen”

Rol van voeding bij preventie

Met dit prospectief gerandomiseerd onderzoek is voor het eerst aangetoond dat een voedingsadvies afgestemd op iemands stofwisselingsprofiel meer verbetering oplevert in gezondheid dan reguliere gezonde voedingsadviezen. Trouwborst: “Deze studie geeft ons handvatten om te onderzoeken of er nog meer stofwisselingtypes te identificeren zijn. En hoe die zijn te beïnvloeden met voedings- en leefstijlinterventies. Ook zullen de testen, die deze eigenschappen meten, verder ontwikkeld moeten worden. Misschien wel tot een eenvoudige diagnostische of zelftest. Op basis hiervan kun je dan voedingskeuzes maken, waarmee je je gezondheid kunt verbeteren en chronische ziektes kunt voorkomen. Het mooie van een gepersonaliseerd voedingspatroon is dat het mensen meer intrinsiek motiveert om te volgen. Als je weet ‘dit voedingspatroon werkt écht voor mij’, dan stimuleert dat.”

De PERSON-studie vond plaats in een grootschalige publiek-private samenwerking binnen TiFN (Top Institute Food and Nutrition). Hierbij bundelden Maastricht UMC+ en Wageningen University & Research de krachten met diverse kennisinstellingen en bedrijven in de voedingsindustrie.

Referentie: Trouwborst I, Gijbels A, Jardon K, et al. Cardiometabolic health improvements upon dietary intervention are driven by tissue-specific insulin resistance phenotype: A precision nutrition trial, Cell Metabolism, volume 35, Issue 1, 3 January 2023, pages 71-83.e5.

Lees meer over: