DOQ

Hersenletsel op het sportveld verdient serieuze aandacht

De strenge maatregelen tegen hersenletsel bij sporters, zoals de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk recentelijk genomen hebben, gaan volgens Dorus Fennis wat ver. De neuroloog uit Ziekenhuis St Jansdal en bestuurslid van de Werkgroep Sport & Neurologie is wel blij dat de ernst van de risico’s ook in Nederland steeds meer doordringt. “Sportartsen hebben een grote behoefte aan neurologische kennis, daar spelen we op in. Maar ook de sportverenigingen moeten hersenletsel leren herkennen.”

Twaalf Nederlandse neurologen sloegen in 2018 de handen ineen. Ze waren van mening dat er in de neurologie te weinig aandacht was voor sport en sporters, bijvoorbeeld voor de neurologische gevolgen van sportblessures. Daarom richtten zij binnen de Nederlandse Vereniging voor Neurologie de werkgroep Sport en Neurologie op. Nadat ook sportgeneeskundigen en sportbonden waren aangehaakt, ontstond al snel een breed expertisenetwerk waarbinnen kennis en casuïstiek werden uitgewisseld en gerichte verwijzingen mogelijk waren.

Neuroloog Dorus Fennis

Specifieke benadering

Dat is geen overbodige luxe, zegt Fennis. “Sporters, en zeker topsporters, zijn afhankelijk van hun lichaam. Die kunnen bij een blessure niet zes tot acht weken op een behandeling wachten. Ze hebben een specifieke benadering nodig. Vanuit ons netwerk proberen we dat te bieden.”

Chronische traumatische encefalopathie

De relatie tussen sport en hersenletsel krijgt weliswaar steeds meer aandacht, maar harde wetenschappelijke gegevens zijn er nog nauwelijks. Alleen rond American football en gewoon voetbal zijn resultaten bekend. Het onderzoek kwam op gang toen in de Verenigde Staten bij 315 ex-American football-spelers na hun overlijden CTE (chronische traumatische encefalopathie) werd ontdekt. De ziekte, die alleen door obductie kan worden vastgesteld, kan leiden tot klachten die overeenkomen met dementie.

“De problemen komen decennia later pas aan het licht, soms wel vijftig jaar na de sportcarrière”

Hoofd als wapen

“In de sport American football is behalve het lichaam ook het hoofd een wapen, met veel hersenschuddingen als gevolg”, legt Fennis uit. “Zeker is het niet, maar we denken dat er door frequente hersenschuddingen microtraumata in de hersenen kunnen ontstaan met een cascade aan gebeurtenissen tot gevolg. Er komt een neurodegeneratief proces op gang dat jaren doorgaat, nog lang nadat het trauma achter de rug is. De problemen komen daardoor decennia later pas aan het licht, soms wel vijftig jaar na de sportcarrière. Die lange termijn is een van de redenen dat het wetenschappelijk onderzoek zoveel tijd kost.”

Koppen

Inmiddels wordt het onderzoek onder American football-spelers gesteund door Britse onderzoeksresultaten rond gewoon voetbal. Recent Schots onderzoek legt onder meer een verband tussen koppen en dementie. Verdedigers die veel koppen, bleken meer kans te hebben op dementie dan gemiddeld. Bij keepers, die vrijwel nooit koppen, werd geen verhoogd risico vastgesteld. Ook in Nederland begint het onderzoek op gang te komen. “De KNVB (Koninklijke Nederlandse Voetbalbond) en het Amsterdam UMC werken samen in een langlopend onderzoek, en dat loopt goed, maar de resultaten laten nog wel even op zich wachten”, voorspelt Fennis.

Wedstrijd stilleggen

De Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk hebben inmiddels forse maatregelen genomen ter bescherming van sporters. De Britse voetbalbond FA heeft bijvoorbeeld een limiet gesteld aan het aantal kopballen en in de hoogste American football-competitie zijn neurologen betrokken bij de wedstrijden. Ze mogen een wedstrijd stilleggen als ze een hersenschudding bij een speler vermoeden.

“De speler zelf is vaak geneigd om door te spelen. De coach moet dan ingrijpen en het besluit voor hem nemen, uit bescherming”

Stappen zetten

Volgens Fennis gaat dat voor Nederland te ver, alleen al omdat het praktisch niet haalbaar is. “Maar ook hier worden stappen gezet. De KNVB heeft nu als beleid dat een speler mag worden gewisseld bij het vermoeden van hersenletsel. Zo’n regel verlaagt de drempel en dat is nodig. De speler zelf is vaak geneigd om door te spelen. De coach moet dan ingrijpen en het besluit voor hem nemen, uit bescherming.”

Hoofdletsel app

Ook de Nederlandse app Hoofdletsel is volgens Fennis waardevol voor de sportwereld. De app is twee jaar geleden ontwikkeld door VeiligheidNL, samen met onder meer de Hersenstichting, sportorganisatie NOC*NSF, KNVB, KNHB (Koninklijke Nederlandse Hockey Bond) en het ministerie van VWS. Hij helpt ‘langs de lijn’, zodat trainers, coaches, begeleiders, scheidsrechters en omstanders kunnen signaleren of een sporter een hersenschudding of ander hersenletsel heeft. De app geeft ook adviezen. Volgens Fennis verdient de app meer bekendheid. “Het is een nuttig en praktisch hulpmiddel vol handvatten over relevante verschijnselen en hoe dan te handelen.”

“Sport is bedoeld als een gezond en leuk tijdverdrijf, maar het heeft ook risico’s”

Dilemma

Fennis schetst ook een dilemma. “Sport is bedoeld als een gezond en leuk tijdverdrijf. Dus de werkgroep Sport en Neurologie wil sporten zeker niet ontmoedigen. Maar sporten heeft ook risico’s. Samen met de VSG (Vereniging voor Sportgeneeskunde) organiseren we daarom symposia, masterclasses en bijeenkomsten. Het is een samenwerking die de komende tijd beslist verder uitgebreid wordt. We kunnen nog veel van elkaar leren en met elkaar dit onderwerp onder de aandacht brengen.”

Meer informatie

Meer informatie over sporten en hersenletsel is te vinden via deze links:
1. https://www.nytimes.com/article/cte-definition-nfl.html
2. https://www.theguardian.com/sport/blog/2021/oct/18
3. https://www.gla.ac.uk/news/archiveofnews/2019/october
4. https://www.gla.ac.uk/news/headline_803997_en.htm
5. https://www.nrc.nl/nieuws/2021/07/28

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

Casus: jonge patiënt met heftige oorpijn

De 9-jarige patiënt voor u heeft de hele nacht heftige oorpijn gehad rechts. Zijn gehoor is beiderzijds goed en hij heeft geen koorts. Hij is een weinig snotterig. Wat is uw diagnose?

In Search of Stories brengt levens­verhalen tot leven

Het onderzoeksproject ‘In Search of Stories’, geleid door oncoloog Hanneke van Laarhoven, brengt verhalen van ongeneeslijk zieke patiënten tot leven. “De analyse van deze verhalen biedt inzichten die met traditionele methoden vaak over het hoofd worden gezien.”

‘Het preferentiebeleid gaat binnen nu en vier jaar op de schop’

Het preferentiebeleid is volledig doorgeslagen en moet hoognodig op de schop, vindt Aad de Groot, directeur van Zorgverzekeraar DSW. “Het is lastig te berekenen, maar we vermoeden wel dat door de lage prijzen juist andere kosten kunnen toenemen.”

‘Dokters voelen zelf de paradox van samen beslissen in de spreek­kamer’

Samen beslissen kan patiënten tijdelijk veel stress en onzekerheid bezorgen, blijkt uit onderzoek van Inge Henselmans. “Wij staan helemaal achter de beweging van samen beslissen, maar vonden dat er ook oog moest zijn voor de negatieve aspecten ervan.”

‘Het ziekenhuis kan ook zonder lachgas’

Nicolaas Sperna Weiland geeft inzicht in de duurzaamheid van lachgas. “Ik denk persoonlijk dat er ook andere pijnstilling voorhanden is om kortdurend comfort te geven. Vaak met betere pijnstillende effecten en minder nadelige milieueffecten.”

Stop met jezelf onder­mijnen: vijf stappen tegen het imposter syndroom

Bang om door de mand te vallen, prestatiegericht, conflictvermijdend? Veel jonge artsen hebben last van het imposter syndroom. Moniek de Boer geeft praktische tips. “Het ontwikkelen van een gezonde werk-privé balans en het accepteren van kwetsbaarheid is cruciaal.”

Casus: patiënt met huidkleurige papel op de rug

Een 54-jarige vrouw meldt zich bij de huisarts met een huidkleurige papel op de rug. Mevrouw heeft in haar voorgeschiedenis een basaalcelcarcinoom (BCC) gehad van het gelaat. In haar familie komt geen huidkanker voor. Wat is uw diagnose?

Waarom moet ik als arts aandacht hebben voor lhbtiq+?

Zichtbaarheid en veiligheid zijn belangrijk bij het omgaan met lhbtiq+-ers in de zorg, pleit longarts Karin Pool. Ze geeft praktische tips voor zorgverleners en zorginstellingen. “Met kleine aanpassingen, bijvoorbeeld in taalgebruik, maak je al een groot verschil.”

De overgang: hormoon­therapie helpt, maar is geen wonder­middel

Gynaecoloog Dorenda van Dijken promoot hormoontherapie bij overgangsklachten, maar noemt het geen wondermiddel voor de gezondheid op langere termijn. “We kunnen als artsen zeggen dat je de overgang moet omarmen, maar ik vind dat elke vrouw dat zelf bepaalt.”

Casus: man met opgezette en verkleurde gewrichten en zwelling linkeroor

Een 52-jarige man klaagt over pijnlijke en stijve handen. De gewrichten van beide handen en vingers zijn opgezet en blauw-paars verkleurd. Verder heeft hij klachten van moeheid en malaise. Hij heeft geen koorts. Wat is uw diagnose?


0
Laat een reactie achterx