DOQ

Hoe beïnvloedt pre-eclampsie de werking van de hersenen?

Vrouwen die pre-eclampsie doormaakten, laten jaren later een andere hersenactiviteit zien dan vrouwen die een gezonde zwangerschap hadden. Ook is er bij de eerste groep meer lekkage van de bloed-hersenbarrière. Dit blijkt uit onderzoek van biomedisch technoloog Lisanne Canjels (Radboudumc, Maastricht UMC+). “Veel vrouwen die kampen met cognitieve of emotionele problemen na pre-eclampsie voelen zich niet begrepen. Onze onderzoeksresultaten passen bij de uitgesproken klachten en verdienen extra aandacht.”

Jaarlijks hebben tussen de 1.800 en 5.400 zwangeren in Nederland pre-eclampsie 1,2. “Vrouwen die dit doormaakten hebben op de lange termijn vaker cardiovasculaire en cerebrale problemen dan vrouwen die een gezonde zwangerschap doormaakten”, vertelt Canjels. “Zo rapporteren veel vrouwen problemen met hun geheugen en concentratie. Daarnaast kan de aandoening ook grote emotionele gevolgen hebben. Bijvoorbeeld doordat vroeggeboortes vaker voorkomen.”

“Veel vrouwen die kampen met cognitieve of emotionele problemen na pre-eclampsie voelen zich niet begrepen”

Biomedisch technoloog Lisanne Canjels

Hersenactiviteit

Canjels deed twee onderzoeken naar afwijkingen in de hersenen van vrouwen met pre-eclampsie. In haar eerste onderzoek keek zij naar verschillen in de hersenactiviteit tussen vrouwen die pre-eclampsie doormaakten en vrouwen met een gezonde zwangerschap 3. Dit deed zij met behulp van functionele MRI-scans. “De focus lag daarbij op de hersengebieden die een rol spelen bij cognitie en emotie, zoals de prefrontale cortex en het limbisch systeem. Bij vrouwen die pre-eclampsie doormaakten vonden we, jaren na de zwangerschap, een verschil in de hersenactiviteit in deze gebieden in vergelijking met vrouwen in de controlegroep. Globaal, over de hele hersenen, vonden we geen verschillen in hersenactiviteit tussen de twee groepen. Dit komt overeen met wat we van tevoren verwachtten op basis van de cognitieve en emotionele klachten die deze vrouwen rapporteren.”

“In ons MRI-onderzoek konden we laten zien waar in de hersenen het probleem precies zit”

Bloed-hersenbarrière

Canjels’ tweede onderzoek richtte zich op lekkage van de bloed-hersenbarrière na zwangerschapsvergiftiging4. Er werd een contrastvloeistof in de bloedbaan gespoten en, met behulp van MRI, gemeten of dit voorbij de bloed-hersenbarrière kwam. Deze methode was nog niet eerder toegepast in onderzoek naar pre-eclampsie. “De meeste onderzoeken kijken direct na de zwangerschap of er in het hersenvocht markers aanwezig zijn die wijzen op lekkage. Je weet dan wel of er lekkage is, maar niet waar in de hersenen het probleem precies zit. In ons MRI-onderzoek konden we dat wel laten zien. Daarnaast keken wij niet direct na de zwangerschap, maar op de lange termijn.”

“Bij vrouwen met pre-eclampsie was de lekkage in de hersenen drie tot zes keer hoger dan bij de controles”

Meer afwijkingen dan verwacht

De resultaten van het tweede onderzoek lieten meer afwijkingen zien dan Canjels vooraf had verwacht. “We verwachtten dat we vooral lekkage van de bloed-hersenbarrière in de witte stof van de hersenen zouden vinden. We weten namelijk dat vrouwen met pre-eclampsie ook een verhoogd risico hebben op cerebral small vessel disease; problemen met de kleine bloedvaten in de hersenen. Dat speelt zich voornamelijk af in de witte stof. Ook zien we bij deze vrouwen vaak meer witte stof laesies. Lekkage van de bloed-hersenbarrière gaat daar vaak aan vooraf. In de praktijk bleek er op heel veel plaatsen in de hersenen lekkage te zijn, zowel in de witte als de grijze stof. Bij vrouwen met pre-eclampsie was de lekkage drie tot zes keer hoger dan bij de controles.”

“Ik wil onderzoeken of we met leefstijlinterventies de conditie van de bloed-hersenbarrière kunnen verbeteren”

Verder onderzoek

De komende tijd wil Canjels samen met het DECONNECT-team de problemen met de bloed-hersenbarrière verder onderzoeken. Zij wil niet alleen meer weten over de lekkage van de bloed-hersenbarrière, maar ook kijken of er een behandeling mogelijk is die de lekkage vermindert. “Ik wil bijvoorbeeld onderzoeken of we met leefstijlinterventies de conditie van de bloed-hersenbarrière kunnen verbeteren.”

MRI-scanner

Daarnaast wil zij kijken of het onderzoek ook mogelijk is met behulp van een minder sterk magneetveld in de MRI-scanner. “Voor ons onderzoek gebruikten we een 7T MRI-scanner. Deze heeft een extra sterk magneetveld. Het voordeel hiervan is dat je kleine verschillen tussen patiënten goed kunt detecteren. Het nadeel is dat het onderzoek duurder is en dat sommige patiënten niet kunnen deelnemen. Bijvoorbeeld omdat we nog niet weten wat het effect is van metaalbevattende protheses, tatoeages of permanente make-up in een 7T MRI-scanner. Als we de gevonden verschillen ook kunnen waarnemen met een 3T MRI-scanner, die in de kliniek vaak wordt gebruikt, zou dit de klinische waarde van het onderzoek vergroten.”

Erkenning

Op dit moment  kan zij nog geen concrete oplossing bieden voor de cognitieve en emotionele problemen van vrouwen met pre-eclampsie. Toch zijn de onderzoeksresultaten al helpend voor deze doelgroep. “Veel vrouwen die met deze problemen kampen voelen zich niet serieus genomen. Zij hebben het gevoel dat zowel de artsen als de mensen in hun omgeving hun problemen onvoldoende erkennen. Dat wij in ons onderzoek daadwerkelijk verschillen in de werking van de hersenen hebben aangetoond, geeft aan dat er wel degelijk iets aan de hand is. Nu moeten we nog uitvinden hoe we dit het beste kunnen tegengaan.”

Over de DECONNECT-studie – oproep voor gynaecologen
Canjels voerde haar onderzoek uit binnen de DECONNECT-studie. Deze studie maakt onderdeel uit van de Queen of Hearts studie die de langetermijneffecten onderzoekt van zwangerschapsvergiftiging op het hart en de vaten. De DECONNECT-studie is een vervolgstudie hierop en kijkt naar de psychische en cognitieve problemen na een zwangerschapsvergiftiging.

De Queen of Hearts studie includeert nog steeds proefpersonen. Op dit moment zijn zij vooral op zoek naar vrouwen die een gezonde zwangerschap hebben doorgemaakt.
Wilt u een mogelijke proefpersoon aanmelden? Kijk voor meer informatie op https://queenofhearts.eu/onderzoeken/queen-of-hearts/. Of neem contact op met het Transmuraal vrouwen dagcentrum van het Maastricht UMC+ (dagcentrum.verloskunde@mumc.nl of 043 – 387 4145). Potentiële deelneemsters kunnen een e-mail sturen naar deconnect.verloskunde@mumc.nl.

Referenties:

  1. Post Uiterweer ED, Veerbeek JHW, Franx A. Pre-eclampsie. Ned Tijdschr Tandheelkd. 2015;122(2):79-83.
  2. CBS Statline. Geboorte; kerncijfers, en CBS Statline. Bevolkingsontwikkeling; regio per maand. Geraadpleegd op 27-06-2022.
  3. Canjels LPW, Ghossein-Doha C, Alers R-J, et al. Functional connectivity of limbic system years after pre-eclampsia: 7-Tesla functional MRI study. Ultrasound Obstet Gynecol. 2022 May 2. doi: 10.1002/uog.24928. Online ahead of print.
  4. Canjels LPW, Jansen JFA, Alers R-J, et al. Blood-brain barrier leakage years after pre-eclampsia: dynamic contrast-enhanced 7-Tesla MRI study. Ultrasound Obstet Gynecol. 2022 May 2. doi: 10.1002/uog.24930. Online ahead of print.
Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

De overgang: hormoontherapie helpt, maar is geen wondermiddel

Gynaecoloog Dorenda van Dijken promoot hormoontherapie bij overgangsklachten, maar noemt het geen wondermiddel voor de gezondheid op langere termijn. “We kunnen als artsen zeggen dat je de overgang moet omarmen, maar ik vind dat elke vrouw dat zelf bepaalt.”

Casus: man met opgezette en verkleurde gewrichten en zwelling linkeroor

Een 52-jarige man klaagt over pijnlijke en stijve handen. De gewrichten van beide handen en vingers zijn opgezet en blauw-paars verkleurd. Verder heeft hij klachten van moeheid en malaise. Hij heeft geen koorts. Wat is uw diagnose?

‘Iedereen heeft recht op zorg’

Ongedocumenteerde in je spreekkamer? Er is meer mogelijk dan je denkt, stellen Amarylle van Doorn en Daan Frehe. Een afwerende houding is hierbij als zorgverlener niet gewenst. “De enige voorwaarde is dat je jezelf bij het CAK moet aansluiten. Veel zorgaanbieders weten dat niet.”

Veel kortere wachttijden en 100% tevredenheid bij patiënten: hoe dan?

Door een deel van de planbare behandelingen te organiseren als focuskliniek, zijn wachtlijsten in Gelre ziekenhuizen drastisch verkort, vertellen Harm Willem Palamba en Anneke Oosterwechel. “Voorheen deden we zes operaties per dag, nu kunnen we er negen doen.”

‘Ik heb zo’n ander contact met de patiënt’

Livemuziek stimuleert het herstel van ouderen na een operatie en het contact met de verpleegkundige, vertelt Hanneke van der Wal-Huisman. “Wat de patiënt nodig heeft, gaat niet alleen over technisch dingen. Zorg verlenen gaat ook om medemenselijk contact.”

Casus: vrouw met forse dyspnoe

Een vrouw van 19 jaar met inspanningsastma meldt zich met een snel opgekomen, forse dyspnoe. De dyspnoe kenmerkt zich door een in- en expiratoire hoorbare ademhaling, met stridoreuze momenten. Wat is uw diagnose?

De narcistische patiënt: grenzen stellen met passende vleierij

“Artsen die problemen ervaren van narcistische patiënten voelen zich geïntimideerd, gekleineerd en niet serieus genomen, waardoor ze veel stress ervaren”, aldus Thom van den Heuvel. Hij vertelt over de narcistische patiënt, diens gedrag herkennen en ermee omgaan.

‘Huisartsen en apothekers moeten samen­werken tégen het preferentie­beleid’

Apothekers en huisartsen moeten gaan samenwerken tégen het preferentiebeleid van de zorgverzekeraars om de geneesmiddeltekorten aan de kaak te stellen, vindt Dennis Boon. Hij wil hier een petitie voor starten. “Er zijn veel aanwijzingen dat het tij aan het keren is.”

‘Groene planeet, groene zorg’: actie in de zorgsector is nodig  

Psychiater Jurjen Luykx is trots op zijn boek ‘Groene planeet, groene zorg’. De beknopte gids moet de zorgsector inspireren en helpen om te verduurzamen. “De zorg is verantwoordelijk voor zeven procent van de CO2-uitstoot.”

Casus: vrouw met hevige diarree en kortademigheid

Een vrouw klaagt over hevige diarree en kortademigheid. Daarnaast voelt zij zich zwak en is zij 10 kg afgevallen in de laatste 3 maanden. Wat is uw diagnose?


0
Laat een reactie achterx