Hoe krijg je als arts weer meer tijd voor de patiënt?

Bevrijd de doktersassistent van werkzaamheden waarvoor deze niet in de wieg is gelegd. Laat administratieve taken uitvoeren door logistieke en secretariële medewerkers. Automatiseer er ook een aantal en geef patiënten een actieve digitale rol. Dan wordt de doktersassistent vrijgespeeld voor haar/zijn eigenlijke werk – directe patiëntenzorg – en kan deze als vanouds de medisch specialist bijstaan. Hiervoor pleit Arthur Stoof, sectormanager poliklinieken in het Erasmus MC. “Creativiteit is gewenst nu ondersteunend medisch personeel schaars is.”

Een arts heeft de aangeboren eigenschap mensen te helpen en is hiervoor ook opgeleid. Is dus de afsprakenbalie onderbemand en heeft de dokter de patiënt tegenover zich zitten? Dan plant hij of zij aan het eind van het consult zelf wel het volgende controlemoment in of een radiologisch onderzoek dat spoed heeft. En heeft de doktersassistent het te druk voor zalfinstructies aan de patiënt? Dan is de dokter niet te beroerd dat zelf even te doen.

Geen patiëntenzorg

“Tel je al deze minuten bij elkaar op, dan kom je tot veel tijd die artsen besteden aan taken die ze niet zouden hoeven uitvoeren. Tijd die afgaat van werkzaamheden die recht doen aan hun beroep. Tijd die ten koste gaat van de werkelijke patiëntenzorg en persoonlijke aandacht die ze zouden willen geven”, aldus Arthur Stoof. De sectormanager poliklinieken kent een belangrijke oorzaak: het tekort aan ondersteunend medisch personeel. “Het wordt steeds lastiger doktersassistenten – bij ons ook poli-assistenten genoemd – te vinden. En de doktersassistenten die er wel zijn moeten vaak werkzaamheden verrichten die niet direct met patiëntenzorg te maken hebben. Denk aan voorraden bijhouden, post ophalen, spreekkamers schoonmaken en (te) veel administratie.”

Tot in de puntjes

In de ideale situatie, zo vertelt Stoof, bereidt de doktersassistent het consult op de polikliniek tot in de puntjes voor. “Heeft de patiënt bloed laten prikken? Zijn de onderzoeksuitslagen binnen? Komt een doktersassistent hier vanwege andere werkzaamheden onvoldoende aan toe, dan dreigt het risico op een consult dat niet 100% effectief is. De patiënt moet dan terugkomen wanneer alle benodigde informatie beschikbaar is. Dergelijke ervaringen kan een arts ertoe brengen, naast de reguliere eigen voorbereiding van het spreekuur, ook zelf alle informatie te checken. ”

“Software neemt eentonig werk over, zodat de doktersassistent niet gedemotiveerd raakt”

Weinig uitdagend

Sinds twee jaar probeert het Erasmus MC deze ontwikkeling te keren. Uitgangspunt: als de doktersassistent weer kan doen waarvoor deze is opgeleid en bijdraagt aan de directe patiëntenzorg, kan de medisch specialist dat ook en krijgt de patiënt optimale aandacht. Stoof: “Een initiatief is software die controlewerk door de doktersassistent in het EPD grotendeels overbodig maakt. Voorheen ging de doktersassistent handmatig na of alle vensters waren ingevuld en vakjes aangevinkt om te komen tot vergoeding door de zorgverzekeraar. Nu gebeurt dit met robotgestuurde procesautomatisering (RPA). Dat gaat sneller, geeft een kleiner risico op fouten en verlost de doktersassistent van eentonig en weinig uitdagend werk.”

Administratief en secretarieel

Administratieve taken die een computer niet uit kan voeren, worden overgenomen door werknemers met een administratieve of secretariële achtergrond. Stoof: “Bijvoorbeeld het opstellen en versturen van de poliklinische ontslagbrief voor de huisarts. De dokter souffleert de secretaresse en accordeert vervolgens de brief. Een voordeel van deze opzet is dat er op de arbeidsmarkt vooralsnog geen schaarste lijkt te zijn aan medewerkers met een administratieve of secretariële achtergrond.”

“Medewerkers zonder zorgachtergrond participeren in het poliklinisch proces, zodat de functie van doktersassistent beter wordt benut”

Spreekkamer schoonmaken

De inzet van facilitair medewerkers kan de doktersassistent ook meer ruimte geven. Stoof: “Wij zijn de facilitaire taken die voorheen werden uitgevoerd door de doktersassistent, aan het beleggen bij de collega’s van de afdeling Facilitair. Denk aan aanvullen van materialen en medicatie en schoonmaken van spreekkamers en onderzoeksbanken. In de zomer is een pilot op de poli’s MDL, Transplantatiechirurgie en een aantal Interne Geneeskunde-onderdelen naar tevredenheid afgerond. Twee medewerkers zonder directe zorgachtergrond hebben geparticipeerd in het poliklinisch proces, zodat we de functie van doktersassistent nog beter konden benutten. We breiden dit initiatief uit.”

Niet meer bellen

In een tijd van internetbankieren en zelf online vakanties regelen, is het logisch dat burgers ook digitaal betrokken raken bij gezondheidszorg, zegt Stoof. “Neem het patiëntportaal. Dat is in veel ziekenhuizen vaak nog een vrij statische service: de patiënt kan er zijn gegevens inzien. Maar je kunt de patiënt ook de mogelijkheid bieden zelf een poli-afspraak te maken. Op het scherm verschijnen bijvoorbeeld tijdslots waaruit de patiënt kan kiezen. Het zou doktersassistenten veel tijd besparen, want vaak moeten zij een aantal keren bellen voordat ze de patiënt aan de lijn krijgen.”
Stoof vervolgt: “Verder kan de patiënt vooraf gegevens en vragenlijsten invullen in het portaal, zodat de arts deze data niet hoeft uit te vragen tijdens het consult. Voeg daar de voorbereidende werkzaamheden en ondersteunende acties van de doktersassistent tijdens het spreekuur aan toe, en er blijft effectief meer tijd over voor de patiënt.”

Lees meer over: