Huidscan bespaart pijn, tijd en kosten bij basaalcelcarcinoom

Een huidscan maakt bij twee derde van de patiënten met een basaalcelcarcinoom een biopt overbodig. Dit bespaart tijd en ongemak van de patiënt, het scannen is makkelijk te leren door dermatologen en het is ook nog eens kosteneffectief, zo blijkt uit onderzoek van Klara Mosterd, hoogleraar onco-dermatologie en dermatoloog in het Maastricht UMC+. Zorgverzekeraar VGZ benoemde haar vanwege deze innovatie tot ‘Zorgvernieuwer van het jaar’.

Klara Mosterd ziet het aantal huidkankergevallen toenemen, terwijl de zorgcapaciteit achterblijft. Door minder invasief te behandelen én minder invasief te diagnosticeren kan volgens haar de zorgbelasting afnemen. Bovendien is dit voor de patiënt ook prettiger. Hiervoor zijn met name mogelijkheden bij de meest voorkomende vorm van huidkanker – basaalcelcarcinoom, die ongeveer 80% van de huidkankergevallen betreft. “Deze vorm heeft een laag risico op ernstige klachten.”

Het mes van tafel

In de afgelopen tijd is de behandeling van basaalcelcarcinoom steeds minder invasief geworden. “Superficieel basaalcelcarcinoom wordt behandeld met het imiquimodcrème. We ontdekten dat deze crème ook effectief is bij nodulair basaalcelcarcinoom tot een diameter van 2 cm. Imiquimod blijkt het immuunsysteem te activeren, waardoor de kankercellen ook van binnenuit worden aangevallen. Dat betekent dat bij de nodulaire vorm snijden veel minder vaak nodig is dan eerst gebruikelijk was. Ik refereerde hieraan in mijn inaugurele rede vorig jaar, met de titel ‘Het mes kan van tafel’¹.”

OCT-scanner

Maar het is vreemd dat de behandeling minder invasief geworden is, terwijl de diagnostiek nog steeds invasief is, stelt Mosterd. “Dermatologen of verpleegkundigen nemen bij patiënt met verdenking op huidkanker een biopt af, waarbij plaatselijke verdoving nodig is. Het biopt gaat naar de patholoog en vervolgens duurt het twee weken voordat de uitslag bekend is.” De afgelopen jaren ontdekte Mosterd dat dit ook anders kan. “Bijna tien jaar geleden liep ik op een congres tegen een apparaat aan, een ‘optical coherence tomography’ (OCT)-scanner. Deze scanner stuurt licht naar de huid en doordat elk onderdeel van de huid zijn eigen reflectiepatroon heeft, kunnen verschillende structuren in beeld worden gebracht. Het werkt als een echo, maar dan met licht in plaats van geluid en met een veel hogere resolutie. Mijn interesse was gewekt en ik ging hier onderzoek naar doen.”

Studie

In de afgelopen jaren deed Mosterd diverse studies om na te gaan of huidkanker met de OCT-scanner even goed te beoordelen is als met een biopt en of het goed is vast te stellen welk type huidkanker aanwezig is. “Het bleek dat de prognose van patiënten door de dermatoloog beoordeeld met de scanner niet-inferieur was aan die van de patiënten waarvan de huidkanker werd bevestigd met een biopt, beoordeeld door een patholoog.² Bovendien bleek ook dat er relatief weinig training nodig is voor dermatologen om accuraat te kunnen werken met de scanner. Cruciaal is wel dat degene die de scan beoordeelt absoluut zeker moet zijn dat er sprake is van een basaalcelcarcinoom. Bij de geringste twijfel hierover wordt alsnog een biopt verricht, want bijvoorbeeld een melanoom mag je niet missen. Uit onderzoek blijkt dat bij twee derde van de plekjes verdacht voor basaalcelcarcinoom de OCT-scan volledige zekerheid biedt dát het om dit type carcinoom gaat. In deze gevallen kunnen we een biopsie achterwege laten.”

“Een groot voordeel van de scan is dat de uitslag binnen 30 seconden beschikbaar is”

Kosteneffectief

Verder bleek uit de studie dat de inzet van de OCT-scanner ook kosteneffectief is. “De aanschaf is een investering, de scanner kost ongeveer 85.000 euro, maar doordat er veel minder biopten nodig zijn, levert de aanschaf uiteindelijk een flinke besparing op. Een groot voordeel van de scan is ook dat de uitslag direct – binnen 30 seconden – beschikbaar is in tegenstelling tot de twee weken die dit duurt bij een biopt. De aanschaf van de scanner kan een flinke drempel zijn. Ik sprak een collega uit een ziekenhuis waar patiënten via vijf locaties binnenkomen. De aanschaf van vijf scanners is dan wel veel, mogelijk is dit op te lossen door patiënten voor huidkankerdiagnostisering te clusteren in één centrum.”

“Ik heb goede hoop dat VGZ wil bijdragen aan de implementatie van de OCT-scanner in het hele land”

‘Zorgvernieuwer van het jaar’

Zorgverzekeraar VGZ merkte de verdiensten van Mosterd bij het inzetten van de OCT-scan op en gaf haar hiervoor in oktober 2024 de VGZ-prijs ‘Zorgvernieuwer van het jaar’. “Ik heb goede hoop dat VGZ wil bijdragen aan de implementatie van de OCT-scanner in het hele land. Dit kan financieel zijn, of door mee te denken aan een kosteneffectieve inzet per centrum. Momenteel zijn we bezig met het ontwikkelen van een blauwdruk voor een implementatieplan, ondersteund door ZonMw. Daarin beschrijven wat nodig is om de scanner lokaal in het ziekenhuis in gebruik te nemen. Op dit moment zijn we in Maastricht voorloper in het land. We hebben een e-learning gemaakt die gratis beschikbaar is voor zorgverleners die OCT-scannen ook willen oppakken.³ Dat kunnen dermatologen zijn, maar ook bijvoorbeeld verpleegkundigen, die nu in de praktijk ook al vaak de biopsieën uitvoeren. Tot slot zijn we ook nog bezig met het organiseren voor een hands-on training gekoppeld aan de dermatologendagen.”   

Referenties:

1. Mosterd, K. Het mes kan van tafel. Inaugurele rede, 17 maart 2023.
2. Adan F, Nelemans PJ, Essers BAB, et al. Optical coherence tomography versus punch biopsy for diagnosis of basal cell carcinoma: a multicentre, randomised, non-inferiority trial. Lancet Oncol. 2022 Aug;23(8):1087-1096.
3. E-learning over OCT-scannen voor zorgverleners.

Lees meer over: