Huisarts volgt bij astma en COPD in 60% van gevallen advies longarts op

Huisartsen in het noorden van Nederland kunnen patiënten met (een vermoeden van) astma of COPD verwijzen naar de Astma/COPD-dienst van Certe. Via deze service ontvangen zij advies van een longarts over de diagnose en het behandelplan, waaronder een medicatieadvies. In 60% van de gevallen volgen huisarts en patiënt het medicatieadvies daadwerkelijk op. Dat blijkt uit onderzoek van Niels Schipper, onderzoeker bij het General Practitioners Research Institute (GPRI) in Groningen.

“De Astma/COPD-dienst vormt een schakel tussen de huisartsenzorg en de ziekenhuiszorg”, vertelt Schipper, die ook werkzaam is als anios in het Medisch Spectrum Twente. “Huisartsen kunnen patiënten met (een vermoeden van) obstructief longlijden doorverwijzen. Een longfunctielaborant laat hen vervolgens spirometrie blazen. Daarnaast vullen de patiënten vragenlijsten in, zoals de Asthma Control Questionnaire (ACQ), de Clinical COPD Questionnaire (CCQ) en vragen over roken en voorgeschiedenis. De resultaten van deze onderzoeken worden verstuurd naar een longarts.”

“Zo nodig kan de huisarts de patiënt na verloop van tijd opnieuw insturen voor een tweede beoordeling”

Samen beslissen

De longarts stelt een werkdiagnose en geeft een behandeladvies. Schipper: “Dit wordt online teruggekoppeld naar de huisarts. Deze beslist uiteindelijk samen met de patiënt of zij het advies opvolgen. Zo nodig kan de huisarts de patiënt na verloop van tijd opnieuw insturen voor een tweede beoordeling. Dit in het kader van routinemonitoring of voor nieuwe vragen.”

Betere ziektecontrole

De Astma/COPD-dienst bestaat sinds 2007 en wordt aangeboden door het huisartsenlaboratorium van Certe. Huisartsen uit Groningen, Friesland en Drenthe kunnen er gebruik van maken. Eerder onderzoek toonde aan dat de dienst een effectieve en efficiënte manier is om huisartsen te ondersteunen bij de diagnose en behandeling van astma, COPD en het astma-COPD-overlap-syndroom (ACOS). Bij een tweede bezoek hadden patiënten voor wie de dienst advies had gegeven een betere ziektecontrole dan tijdens het eerste bezoek. Het was nog niet onderzocht hoe vaak het medicatieadvies van de Astma/COPD-dienst daadwerkelijk wordt opgevolgd.

3.800 patiënten

Dit was reden voor Schipper om het na te gaan tijdens een wetenschappelijke stage. Hij werkte hiervoor samen met het GPRI. Deze organisatie verricht wetenschappelijk onderzoek met de database van de Astma/COPD-dienst. Uit de 25.000 patiënten in de database selecteerde hij een groep van ruim 3.800 mensen. “Zij voldoen aan drie criteria”, vertelt hij. “Allereerst heeft de longarts bij hen een diagnose astma, COPD of astma-COPD-overlapsyndroom gesteld. Daarnaast gaf de longarts een medicamenteus behandeladvies. Tot slot stuurde de huisarts deze patiënten, op eigen initiatief, voor een tweede keer in bij de dienst. Bij deze patiënten keken we of zij, tijdens het tweede bezoek, het medicatieadvies volgden dat de longarts gaf naar aanleiding van het eerste bezoek.”

“De groep die niet werd behandeld volgens het behandeladvies, had tijdens het tweede bezoek meer ziekte-gerelateerde symptomen”

Groepen vergelijken

Zestig procent van de patiënten volgde het medicatieadvies van de longarts op. Schipper vergeleek hun kenmerken met die van de patiënten voor wie het advies niet werd opgevolgd. “De groep die niet werd behandeld volgens het behandeladvies, had tijdens het tweede bezoek meer ziekte-gerelateerde symptomen en vaker exacerbaties dan de eerste groep.” Op dit moment onderzoekt Schipper of de tweede groep ook meer medicatie is gaan gebruiken.

Moeilijk

Waarom in veertig procent van de gevallen het advies niet wordt opgevolgd is lastig te zeggen. “Onze database bevat alleen data van de Astma/COPD-dienst. We hebben geen huisartsendata uit de periode tussen het eerste en tweede bezoek. Dat maakt het moeilijk om hierover conclusies te trekken.”

“Door de inzet van de Astma/COPD-dienst houd je de zorg in de eerste lijn.”

Ondersteuning voor de huisarts

Schipper meent dat de Astma/COPD-dienst een mooie ondersteuning biedt voor de huisarts. “De Astma/COPD-dienst kan helpen om het volledige plaatje van de patiënt in kaart te brengen. Daarnaast kan de dienst, zeker tijdens de huidige coronapandemie, een belangrijke rol spelen. Door inzet van de Astma/COPD-dienst houd je de zorg voor astma- en COPD-patiënten in de eerste lijn. Er zijn minder ziekenhuisbezoeken nodig en de huisarts houdt de regie. Hoewel in veel huisartsenpraktijken het spirometrie-onderzoek nog steeds stilligt, kon de dienst, na aanpassingen, vlak na de eerste golf alweer starten.”

“Als je sneller de juiste diagnose kunt stellen en de juiste behandeling kunt starten, zullen patiënten eerder symptoomverlichting bemerken”

Therapietrouw

Tot slot draagt de dienst mogelijk ook bij aan een betere therapietrouw. “Als je door de inzet van de Astma/COPD-dienst sneller de juiste diagnose kunt stellen en de juiste behandeling kunt starten, zullen patiënten ook eerder symptoomverlichting bemerken. Ik denk dat dat een heel belangrijke factor voor therapietrouw is. Alles bij elkaar is een goede samenwerking tussen de huisarts en de Astma/COPD-dienst van groot belang voor het optimaliseren van de zorg aan patiënten met obstructief longlijden.” Het onderzoek van Schipper e.a. is hier te downloaden.

Lees meer over: