DOQ

IBD: impact op huishoudelijke activiteiten, kinderwens en seksuele relatie

Arts-onderzoeker Emma Paulides deed promotieonderzoek bij 229 patiënten die in behandeling zijn in het Erasmus MC. Ze informeerde aan de hand van vragenlijsten, gebaseerd op items van de Wereldgezondheidsorganisatie, naar de impact van IBD op hun thuissituatie en gezinsleven. Paulides: “55 procent van de patiënten, ruim de helft, bleek lichte tot ernstige problemen te ondervinden bij de uitvoering van hun huishoudelijke taken.”

Boodschappen doen is bijvoorbeeld voor veel patiënten een stressmoment, vertelt Paulides. “Vanwege de onzekerheid of er wc’s beschikbaar zijn in de openbare ruimte. Sommige IBD-patiënten hebben moeite om hun ontlasting op te houden.”

Arts-onderzoeker Emma Paulides

Vermoeidheid

Vermoeidheid blijkt voor veel patiënten een belangrijke rol te spelen bij deze problemen. “Hoe meer last ze hebben van vermoeidheid, hoe ernstiger de problemen. Ze hebben daardoor minder energie om de dingen te doen die ze belangrijk vinden.” De vermoeidheid is meer invaliderend naarmate de ziekte meer actief is. “Als de IBD onder controle is en de darmen rustig, rapporteert zo’n 40 procent van de patiënten vermoeidheidsklachten. Bij patiënten bij wie de ziekte actief is, met veel ontstekingen in de darmen, is dat ongeveer 80 procent.”

“IBD meer is dan alleen een darmziekte”

Darmen en hersenen

Het is daarom goed de darmen te behandelen en tot rust te brengen, stelt Paulides. “Maar we nemen daarmee de gevoelens van diepgaande vermoeidheid bij veel patiënten niet weg. Dat laat zien dat IBD meer is dan alleen een darmziekte. Veel mensen zijn zich er vermoedelijk ook niet van bewust dat vermoeidheid zo’n ingrijpende rol speelt in het leven van IBD-patiënten. Overigens weten we niet precies waar deze moeheidsklachten vandaan komen. We denken dat het samenhangt met de nauwe interactie tussen darmen en hersenen.”

“Ruim de helft van de patiënten met thuiswonende kinderen heeft door IBD moeite met oudertaken”

Kinderwens

Behalve de dagelijkse huishoudelijke activiteiten rapporteerden patiënten ook andere problemen in de thuissituatie, zoals contact met partner en kinderen, seksualiteit, ouderschap en de wens om kinderen te krijgen. “Ruim de helft van de patiënten met thuiswonende kinderen heeft door IBD moeite met oudertaken, zoals je kind naar school of sportclub brengen of helpen bij school- of studietaken. Het vraagt soms veel van deze patiënten om alle opvoedingstaken goed te kunnen vervullen.”

Seksuele relatie

Bijna de helft van de deelnemers had problemen in de seksuele relatie met hun partner. “We hebben niet uitgevraagd hoe dat komt, we doen daar nu vervolgonderzoek naar, maar mogelijk spelen energiegebrek of onzekerheid over het lichaam door een stoma of eerdere operaties in het anale gebied een rol.”

Ziekte doorgeven

Bij een derde van de patiënten heeft de ziekte invloed op een kinderwens. “Vijftien patiënten vertelden ons zelfs dat ze vanwege IBD besloten hadden om geen kinderen te willen krijgen. Patiënten zijn bang dat ze de zorg voor hun kind niet kunnen dragen, dat een zwangerschap de IBD kan doen opvlammen of dat ze hun ziekte doorgeven aan hun kind.”

Zwangerschapspoli

Het is goed om oog te hebben voor deze zorgen van patiënten, benadrukt Paulides. “Het Erasmus MC heeft een zwangerschapspoli voor IBD-patiënten waarin we items zoals vruchtbaarheid, zwangerschap en de wens om kinderen krijgen bespreken. Patiënten krijgen ondersteuning van de IBD-verpleegkundige. En samen met de gynaecoloog kunnen we patiënten begeleiden bij hun zwangerschap en hen informeren over een gezonde zwangerschap en IBD. Dat kan de kinderwens van patiënten positief beïnvloeden.”

“Aandacht voor de thuissituatie van de patiënt blijft soms onderbelicht, soms ook vanwege tijdgebrek”

Chronische aandoening

Het is belangrijk dat de arts aandacht heeft voor het dagelijks leven van patiënten en belangstelling toont voor hun zorgen en angsten. Paulides: “Uiteraard ligt de focus van de arts primair op de behandeling van de ziekte. Aandacht voor de thuissituatie blijft soms onderbelicht, soms ook vanwege tijdgebrek. Maar patiënten hebben er dagelijks mee te maken. Een leven lang, want IBD is een chronische aandoening.”

Vaak onzichtbaar

Voor een volledig beeld van de impact van IBD op het leven van patiënten is het daarom raadzaam hieraan aandacht te besteden. “De dagelijkse last die patiënten door hun ziekte ervaren is vaak onzichtbaar. Je ziet het niet aan de buitenkant. We kunnen hen helpen: vraag ernaar, maak het bespreekbaar.”

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

Risico op bijwerkingen wisselt sterk per regio

De mate waarin patiënten volgens de richtlijnen medicatie voorgeschreven krijgen, varieert soms sterk per regio. Daardoor loopt ook het risico op bijwerkingen uiteen. Anke Lambooij bespreekt mogelijke verbeteringen. “Wees kritisch op valrisico-verhogende medicijnen.”

Casus: vrouw met paarsrode vingers en tenen

Een 37-jarige vrouw met systemische lupus erythematodes op basis van een aangeboren complementdeficiëntie heeft met name in de winter last van pijnlijke, paarsrode afwijkingen aan vingers en tenen. Wat is uw diagnose?

Huisartsen De Doktershoek zijn ook een beetje medisch specialist

Huisartsen van De Doktershoek verdiepen zich in medisch-specialistische zorg, waardoor minder verwijzingen naar het ziekenhuis nodig zijn. Huisarts Vincent Coenen vertelt hoe deze aanpak bijdraagt aan efficiëntere zorg. “En het draagt erg bij aan het werkplezier.”

‘Samenwerking tussen specialisten mag niet afhangen van individueel initiatief’

Longarts Idris Bahce pleit voor structurele samenwerking tussen specialisten, juist nu nieuwe behandelopties zich aandienen. “Het lastige is dat je samenwerking moeilijk kunt meten en monitoren.”

De cruciale aanwijzing zit soms in het bot

Hoeveel informatie blijft er na een moord in een lichaam bewaard? Arts-forensisch antropoloog Reza Gerretsen combineert medische kennis met fysische antropologie om te achterhalen wat er is gebeurd. “Ik haal het verhaal naar boven dat iemand zelf niet meer kan vertellen.”

Casus: vrouw met netvormige huidverkleuringen van de benen

Een 76-jarige vrouw bezoekt de dermatoloog vanwege sinds enkele maanden bestaande, netvormige huidverkleuringen aan de achterzijde van beide benen. De plekken jeuken niet en doen geen pijn. Wat is uw diagnose?

Inslikken van batterij kan levens­bedreigend zijn

Jaarlijks slikken bijna 40 jonge kinderen een batterij in, soms met levensbedreigende gevolgen. MDL-kinderarts Angelika Kindermann onderzocht de risico’s en pleit voor meer bewustwording en veiligere verpakkingen. “We schrokken van het hoge percentage complicaties.”

Zo schrijf je medische informatie waar je patiënt iets aan heeft

Een patiëntenfolder kan medisch correct zijn en toch zijn doel missen, ziet arts Stan Geurts van De Hulpdokter. Begrijpelijk schrijven begint daarom met een inhoudelijke keuze: wat moet de patiënt weten?

Casus: jongeman met een zwelling van het gehemelte

Een 29-jarige man, met in de voorgeschiedenis seronegatieve artralgie, bezoekt uw spreekuur vanwege een zwelling van het gehemelte. U ziet een scherpbegrensde, verruceuze, witte plaque. Aan de genitalia, de ogen en de huid vindt u geen afwijkingen. Wat is uw diagnose?

Hoe ontwerpers complexe zorg­processen een­voudiger maken

Complexe zorgprocessen leiden regelmatig tot dubbel werk, onduidelijkheid en onnodig tijdverlies. Noa Smolenaars laat zien hoe design hierin kan helpen. “Wij ontwerpers zijn in staat complexe processen goed uit te diepen en te visualiseren, daar zijn we in opgeleid.”