DOQ

Internist-endocrinoloog prof. dr. Pijl: ‘Gezonde leefstijl is vaak het beste medicijn’

Bij veel chronische aandoeningen zijn de effecten van medicatie marginaal. De arts kan beter hameren op een gezonde leefstijl van de patiënt. Daarmee worden vaak niet alleen ziekten voorkomen, maar ook genezen. Diabetes type 2 bijvoorbeeld. Dat betoogt prof. dr. Hanno Pijl, hoogleraar Diabetologie.

“Onze gezondheidszorg is gebaseerd op een verkeerd model. We denken nog altijd vanuit de situatie in de negentiende eeuw. Verandering is noodzakelijk.” Aldus internist-endocrinoloog prof. dr. Hanno Pijl, hoogleraar Diabetologie aan het LUMC.

 internist endocrinoloog prof dr hanno pijlPeriodiek vasten

Hij legt uit: “De meeste mensen die 150 jaar geleden naar de dokter gingen, waren verongelukt of hadden een infectie. De arts opereerde vervolgens of schreef medicatie voor. Maar tegenwoordig hangt de grootste ziektelast niet meer samen met ongevallen en infecties. De meeste aandoeningen hebben – deels – te maken met de manier waarop we leven en ook met onze leefomgeving. Denk aan hartinfarcten, beroertes, kanker, diabetes type 2, chronisch inflammatoire darmziekten en reumatoïde artritis. Uit onderzoek weten we bijvoorbeeld dat ratten op latere leeftijd een tekort aan insuline ontwikkelen als hun moeder tijdens de zwangerschap is blootgesteld aan de toxinen in dieselgas. En via studies bij reumapatiënten is aangetoond dat zij hun ziekte tot rust kunnen brengen door periodiek te vasten.”

Geen medicatie meer

Laat het duidelijk zijn: Pijl erkent de waarde van medicatie. Maar tegelijkertijd stelt hij dat pillen lang niet altijd het probleem oplossen en dat het juist essentieel is in te zoomen op de leefstijl van de patiënt. De professor wijst op een initiatief van Voeding Leeft. “Een onderdeel hiervan is Keer Diabetes2 Om. Deelnemers leren hun leefstijl aan te passen. Ze eten onbewerkt voedsel, ze eten gevarieerd en ze eten matig. Verder komen ze in beweging. Ze nemen bijvoorbeeld de trap en niet de lift, ze pakken de fiets en niet de auto en tijdens het werk verlaten ze elk uur even het bureau voor een paar minuten. De resultaten? 38 procent gebruikt geen medicatie meer en 83 procent keert zijn of haar diabetes geheel of gedeeltelijk om.”

Mindfulness

Pijl benadrukt dat een gezonde leefstijl behalve preventieve waarde ook een curatief effect kan hebben. “Zo zijn er indicaties dat aderverkalking afneemt bij mensen die stoppen met roken, beter gaan eten en ervoor zorgen dat ze niet langer chronische stress hebben. Tegengaan van chronische stress heeft ook een gunstig effect bij diabetes type 2. Mindfulness bijvoorbeeld kan hier een goede interventie zijn.”

Bijdragen aan gezonde leefstijl

Niet per definitie pillen voorschrijven, maar met de patiënt praten over diens leefstijl. Zó zou het volgens Pijl veel vaker moeten gaan in de spreekkamer. “Bespreek met de patiënt welke zaken in zijn leven niet verstandig zijn en die kunnen bijdragen aan zijn ziekte. Van verkeerde voeding tot de hele dag achter het bureau zitten of voortdurend jezelf opjagen.Vervolgens is het niet aan jou als arts om die leefstijl aan te passen. Dat moet de patiënt doen in samenwerking met een paramedicus die het proces monitort en regelmatig contact heeft met de patiënt. Dat is bijvoorbeeld een diëtist, fysiotherapeut of maatschappelijk werker.”

Kennisplatform

Pijl stond mede aan de wieg van het Nederlands Innovatiecentrum voor Leefstijlgeneeskunde. Hij vertelt: “Dit initiatief van het LUMC en TNO beoogt een reductie van het aantal chronische niet-overdraagbare aandoeningen. Het centrum vormt een kennisplatform voor kennisinstellingen, zorgorganisaties, bedrijven en overheden. We willen gezamenlijk leefstijlgeneeskunde implementeren in de zorg. Er zijn drie zuilen. Eén: de innovatiezuil. We verrichten wetenschappelijk onderzoek en ontwikkelen interventies. Twee: de implementatiezuil. Je moet je voorstellen: niet alleen wij ontwikkelen interventies, dat gebeurt ook op andere plekken. Wij helpen de interventies evidence based te maken en daarna te implementeren. De derde zuil betreft educatie. We gaan een online opleiding ontwikkelen voor zorgverleners, want die hebben tijdens hun studie meestal niet of nauwelijks kennisgemaakt met leefstijlgeneeskunde.”

 

 

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

De cruciale aanwijzing zit soms in het bot

Hoeveel informatie blijft er na een moord in een lichaam bewaard? Arts-forensisch antropoloog Reza Gerretsen combineert medische kennis met fysische antropologie om te achterhalen wat er is gebeurd. “Ik haal het verhaal naar boven dat iemand zelf niet meer kan vertellen.”

Casus: vrouw met netvormige huidverkleuringen van de benen

Een 76-jarige vrouw bezoekt de dermatoloog vanwege sinds enkele maanden bestaande, netvormige huidverkleuringen aan de achterzijde van beide benen. De plekken jeuken niet en doen geen pijn. Wat is uw diagnose?

Inslikken van batterij kan levens­bedreigend zijn

Jaarlijks slikken bijna 40 jonge kinderen een batterij in, soms met levensbedreigende gevolgen. MDL-kinderarts Angelika Kindermann onderzocht de risico’s en pleit voor meer bewustwording en veiligere verpakkingen. “We schrokken van het hoge percentage complicaties.”

Zo schrijf je medische informatie waar je patiënt iets aan heeft

Een patiëntenfolder kan medisch correct zijn en toch zijn doel missen, ziet arts Stan Geurts van De Hulpdokter. Begrijpelijk schrijven begint daarom met een inhoudelijke keuze: wat moet de patiënt weten?

Casus: jongeman met een zwelling van het gehemelte

Een 29-jarige man, met in de voorgeschiedenis seronegatieve artralgie, bezoekt uw spreekuur vanwege een zwelling van het gehemelte. U ziet een scherpbegrensde, verruceuze, witte plaque. Aan de genitalia, de ogen en de huid vindt u geen afwijkingen. Wat is uw diagnose?

Hoe ontwerpers complexe zorg­processen een­voudiger maken

Complexe zorgprocessen leiden regelmatig tot dubbel werk, onduidelijkheid en onnodig tijdverlies. Noa Smolenaars laat zien hoe design hierin kan helpen. “Wij ontwerpers zijn in staat complexe processen goed uit te diepen en te visualiseren, daar zijn we in opgeleid.”

‘Bevolkings­onderzoek wordt gezien als een nood­zakelijk kwaad’

De deelname aan bevolkingsonderzoeken naar kanker daalt. Martin Jansen onderzocht hoe mensen online over deze screeningsprogramma’s praten en welke rol misinformatie daarbij speelt. “Bevolkingsonderzoeken zijn saai, maar hebben wel nut.”

AI-model gaat drukte op de SEH voorspellen

Drukte op de SEH leidt tot langere wachttijden en verhoogt het risico op fouten. Eva Schippers ontwikkelde een AI-model dat de drukte kan voorspellen. “Vroeger hadden we deze drukte voornamelijk op vrijdagavond, maar het is inmiddels een dagelijks probleem.”

Apothekers krijgen vergoeding voor therapietrouw­gesprekken

Therapietrouwgesprekken door apothekers worden in Noord-Limburg bij wijze van proef vergoed. Apotheker Erna Mombarg legt uit wat deze gesprekken opleveren. “Ik krijg uit het hele land van collega’s reacties: ‘Hoe heb je dit voor elkaar gekregen?’”

Als oorlog de zorg op de proef stelt

Bij een grootschalig conflict zullen ook Nederlandse ziekenhuizen grote aantallen gewonde militairen moeten opvangen. Traumachirurg en militair Eelco Huizinga vertelt wat dat van de zorg kan vragen. “Als zorgprofessional moet je je afvragen: wat wordt er van mij verwacht?”