DOQ

Keuzehulp osteo­porose helpt bij beslissing over medicatie

Nederlandse osteoporosepatiënten en hun behandelaren hebben nu de beschikking over een up-to-date keuzehulp bij de beslissing wel of geen anti-osteoporosemedicatie na een fractuur. Bijzonder aan deze keuzehulp is dat deze conform de laatste landelijke richtlijn Osteoporose- en fractuurpreventie én met inbreng van potentiële gebruikers is opgesteld. Dit blijkt uit een studie geleid door Lieke Maas van de Universiteit van Maastricht.

Anti-osteoporosemedicatie wordt relatief weinig gebruikt door mensen die het eigenlijk wel zouden moeten krijgen. Daarnaast laat de therapietrouw van patiënten die deze medicatie wel gebruiken vaak te wensen over.

“Er werden  zowel zorgverleners als patiënten met een fractuur of osteoporose betrokken bij de ontwikkeling”

Aanpassing keuzehulp noodzakelijk

De redenen voor medicatie therapieontrouw zijn velerlei, zoals onvoldoende informatie richting de patiënt en het buiten beschouwing laten van waardes en voorkeuren van patiënten. Samen beslissen en keuzehulpen kunnen dit ondervangen, zeker als ze op fractuur- en osteoporosepoli’s worden ingezet. Vanuit deze gedachte is in 2016 voor postmenopauzale vrouwen met osteoporose een speciale keuzehulp ontwikkeld.

Recente richtlijnen

Hoewel zorgverleners en patiënten deze keuzehulp destijds positief ontvingen, ontbrak nog een aantal specifieke elementen die essentieel zijn bij gebruik van de keuzehulp in deze setting. Onder leiding van Lieke Maas is de bestaande keuzehulp recent geüpdatet en aangepast volgens de International Patient Decision Aid Standards (IPDAS) en de nieuwste Nederlandse richtlijnen voor SDM (Shared decision making). Daarbij maakten de onderzoekers gebruik van data uit de literatuur, de Richtlijn Osteoporose en Fractuurpreventie en werden zowel zorgverleners als patiënten met een fractuur of osteoporose hierbij betrokken.

“De keuzehulp biedt nu informatie over o.a. fracturen, osteoporose en de invloed van leefstijl hierop”

Toevoegen nieuwe elementen

Speciaal voor het gebruik van de keuzehulp op fractuur- en osteoporosepoli’s moesten drie onderdelen in de keuzehulp worden aangepast of verhelderd. De eerste betrof het risico op een recidief fractuur (of patiënten nu wel of geen anti-osteoporosemedicatie gebruiken). Het tweede element ging over de medicatie van voorkeur en eventuele alternatieven inclusief de behandellast en het risico op bijwerkingen. Ook werd een paragraaf over de totstandkoming van de beslissingen en het overleg dat daaraan voorafging toegevoegd.

Werkbaar hulpmiddel

Uit de testfase met 15 patiënten bleek dat de aangepaste keuzehulp de voorkeuren en behoeftes van patiënten correct weergaf. De keuzehulp biedt nu informatie over fracturen, osteoporose, de invloed van leefstijl hierop, algemene en gepersonaliseerde risicofactoren voor een volgende fractuur (met en zonder anti-osteoporosemedicatie) alsook informatie over de soorten medicatie. Op basis van hun ervaringen in de testfase bevolen de deelnemende patiënten het gebruik van de keuzehulp in een poliklinische setting aan.

“Verpleegkundigen moeten zich realiseren wat de waarde van Samen beslissen is”

Beperkingen van de keuzehulp

De onderzoekers gaven wel aan dat de gehanteerde methode in deze studie de nodige beperkingen kende. Zo was er slechts één gespecialiseerde osteoporoseverpleegkundige bij de ontwikkeling van de keuzehulp betrokken. Ook was de inbreng van patiënten bij de vorming van de stuurgroep minimaal (overigens waren patiënten in alle overige ontwikkelstadia juist zeer actief betrokken). Bovendien zijn niet alle patiënten al ‘gewend’ aan het wat informele karakter van het Samen beslissen-proces waarmee de traditionele arts-patiëntrelatie een andere invulling krijgt.

Waarde van Samen beslissen

Ten slotte benadrukten de onderzoekers dat verpleegkundigen zich moeten realiseren wat de waarde van Samen beslissen is. Zij moeten getraind worden in het gebruik van de keuzehulp voordat ze deze daadwerkelijk kunnen toepassen. Deze ‘skills’ zijn onmisbaar bij een succesvolle inzet van de beslishulp in de dagelijkse praktijk van de fractuur- en osteoporosepoli.

Referentie: Maas L, Raskin N, Van Onna M, et al. Development and usability of a decision aid to initiate anti‑osteoporosis medication treatment in patients visiting the fracture liaison service with a recent fracture. Osteoporos Int. 2023 Sep 21. doi: 10.1007/s00198-023-06906-4. Online ahead of print.

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

De lessen van de langst­vliegende MMT-arts van Nederland

MMT-arts Nico Hoogerwerf vertelt over zijn ervaringen als medisch specialistische zorgverlener per helikopter. “Wij dóen vooral, we voeren handelingen uit. Wij voelen niet de machteloosheid die politiemensen wel kunnen voelen.”

Casus: patiënt met zwelling in de mond

Een patiënte komt op het spreekuur met sinds 2 maanden een zwelling in de mond aan de linkerzijde. Het was destijds 1-2cm, welke spontaan ontlastte met dik taai slijm. Sindsdien komt het in wisselende grootte regelmatig terug. Wat is uw diagnose?

Verslaving onder zorgprofessionals: anonieme hulp is voorhanden

Verslaving is ook onder zorgprofessionals een reëel probleem. Marlies de Rond vertelt over het KNMG-programma ABS-zorgprofessionals, dat anonieme hulp en ondersteuning biedt aan zorgprofessionals die worstelen met problematisch middelengebruik en verslaving.

‘Zoveel artsen willen hun bezieling terug’

MDL-arts Marieke Gielen vindt het huidige zorgsysteem niet houdbaar voor medisch specialisten. “Ik heb mijn bezieling terug en wil nu een bruggenbouwer zijn tussen de reguliere zorg en het bredere zorgveld.”

Het Calamiteiten­­hospi­taal: in dertig minuten opera­tioneel na een ramp 

Mirjam de Jong vertelt hoe het Calamiteitenhospitaal in Utrecht bij een ramp razendsnel operationeel wordt gemaakt en hoe het een cruciale rol speelt in de nationale zorg. “Bij een grote groep slachtoffers moet je bedenken hoe je zoveel mogelijk levens kunt redden.”

Casus: man met toenemende pijn bovenbuik

Een man heeft sinds 2 weken toenemende pijn in de bovenbuik, ter plaatse van het maagkuiltje. De pijn is vooral aanwezig bij het eten en is brandend van karakter. Wat is uw diagnose?

‘Ik wil mensen helpen die het meest in nood zitten’

Werken in oorlogsgebieden geeft Zafer Altunbezel (Artsen zonder Grenzen) voldoening. Dagelijks ziet hij patiënten met oorlogstrauma, soldaten en burgers. “Als je wordt uitgestuurd naar een oorlogsgebied moet je oplossingen kunnen bedenken in zeer atypische situaties.”

‘Te veel welzijns­kwesties komen in het medisch domein’

Karine van ‘t Land is voorzitter van KAMG: een beroepsvereniging, maar ook een lobbyclub die de volksgezondheid wil verbeteren. “Wat Artsen Maatschappij + Gezondheid bindt is dat ze bezig zijn met drie dingen: met preventie, met volksgezondheid en met grote groepen.”

Aanpak onder­voeding moet multi­discipli­nair

Ongeveer een kwart van alle patiënten is bij opname ondervoed. Dit kan leiden tot minder snel herstel en langere opnameduur. De aanpak ervan is een zaak van het hele ziekenhuis, vertellen Emma Koster en Wesley Visser. “Ondervoeding is veel meer dan te weinig eten.”

Casus: jonge patiënt met heftige oorpijn

De 9-jarige patiënt voor u heeft de hele nacht heftige oorpijn gehad rechts. Zijn gehoor is beiderzijds goed en hij heeft geen koorts. Hij is een weinig snotterig. Wat is uw diagnose?


0
Laat een reactie achterx